11. sınıf Biyoloji ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 223 2. Tema Ölçme ve Değerlendirme 20-24. soruların cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
20. Soru
Cevap: D
- I yapılabilir: pH değeri arttıkça solunum hızı azalmaktadır (pH 7,0’da yaklaşık 30, pH 7,6’da yaklaşık 10 nefes/dakika); pH ile solunum hızı ters yönde değişir.
- II yapılamaz: Grafikte pH 7,2’de solunum hızı yaklaşık 22, pH 7,4’te yaklaşık 14 nefes/dakikadır; oran 2 değil, yaklaşık 1,6’dır.
- III yapılabilir: pH 7,2’de solunum, pH 7,3’e göre daha hızlıdır; daha hızlı solunumla daha fazla O2 alınır ve daha fazla CO2 atılır.
- IV yapılamaz: pH 7,4’te solunum daha yavaş olduğundan diyafram daha seyrek kasılır.
21. Soru
Dokularda oluşan CO2 kana geçer, suyla birleşerek karbonik asit oluşturur ve H+ iyonu açığa çıkar; kan pH değeri düşer. Dolaşım sistemi bu CO2‘yi (çoğunlukla bikarbonat iyonu olarak) akciğerlere taşır ve pH değişimini kemoreseptörlere iletir. Omurilik soğanındaki solunum merkezi uyarılır, solunum sistemi hızlanır ve derinleşir; akciğerlerden daha fazla CO2 atılır. Kandaki CO2 ve H+ azalınca pH normale döner. Bu sırada kalp atışı da hızlanarak kanın akciğerlere daha sık gelmesini sağlar; iki sistem birlikte çalışır.
22. Soru
- Solunum sistemi: Solunum hızını ve derinliğini artırarak CO2‘yi atar.
- Dolaşım sistemi: Kalp atım hızını artırarak O2 taşınmasını ve CO2‘nin akciğerlere ulaşmasını hızlandırır; kandaki tampon sistemler (bikarbonat, hemoglobin) H+ iyonlarını tamponlar.
- Boşaltım sistemi: Böbrekler H+ iyonlarını idrarla atar, bikarbonatı geri emer veya yeni bikarbonat üretir.
- Sinir sistemi: Omurilik soğanı ve pons kemoreseptörlerden gelen bilgiye göre solunumu ve kalp atışını düzenler.
- Endokrin sistem: Yüksek rakım veya egzersiz gibi durumlarda hormonlar metabolizmayı ve kan basıncını ayarlar.
23. Soru
Hücresel solunumda glikoz parçalanırken ATP ile birlikte CO2 oluşur. Hücre ne kadar çok çalışırsa (egzersiz, ateş) o kadar çok CO2 üretilir. CO2 kanda suyla tepkimeye girerek H+ ve bikarbonat iyonlarına dönüşür; H+ arttıkça pH düşer. pH düşüşü solunum merkezini uyararak solunumu hızlandırır, fazla CO2 atılır. Bu nedenle CO2 üretimi arttıkça pH düşer ve solunum hızlanır; CO2 üretimi azaldıkça pH yükselir ve solunum yavaşlar.
24. Soru
pH–solunum ilişkisinde değişken (pH) düşünce yanıt (hızlı solunum) onu ters yönde düzeltir; pH normale dönünce solunum da yavaşlar. Karşılaştırma örneği – vücut sıcaklığı: Sıcaklık artınca hipotalamus terlemeyi başlatır, sıcaklık düşünce terleme durur.
| Özellik | pH düzenlenmesi | Vücut sıcaklığı düzenlenmesi |
|---|---|---|
| Reseptör | Kemoreseptörler | Termoreseptörler |
| Kontrol merkezi | Omurilik soğanı (solunum merkezi) | Hipotalamus |
| Efektör | Diyafram, kaburgalar arası kaslar; böbrekler | Ter bezleri, deri damarları, iskelet kasları |
| Ortak özellik | İkisinde de değişim ters yönde düzeltilir ve değer normale dönünce yanıt durur (negatif geri bildirim). | |
← Sayfa 222 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 224 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.