11. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Cevapları Sayfa 192

11. sınıf Biyoloji ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 192 6. Etkinlik (Solunum Sistemi ve Homeostazi) için cevaplar ve yol gösterici bilgiler aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.

6. Etkinlik

2. basamak – Alveollerin yapısının gaz alışverişine etkisi

• Çok sayıda alveol: Akciğerlerdeki milyonlarca alveol çok geniş bir yüzey oluşturur; birim zamanda daha fazla gaz değişimi olur.
• Tek katlı, ince duvar: Alveol duvarı ve kılcal damar duvarı çok incedir; gazların aldığı yol kısalır, difüzyon hızlanır.
• Nemli yüzey: Gazlar önce sıvıda çözünerek geçtiği için nemli yüzey difüzyonu kolaylaştırır.
• Zengin kılcal ağı: Kan sürekli akıp yenilendiği için alveol ile kan arasındaki kısmi basınç farkı korunur.

Bu özellikler sayesinde kan oksijenle hızla doyar, CO₂ hızla atılır; kandaki gaz miktarları ve pH sabit tutulur.

3. basamak – Difüzyonun hücre zarından madde geçişiyle ilişkisi

O₂ ve CO₂ küçük ve apolar moleküller olduğu için hücre zarının fosfolipit tabakasından doğrudan geçebilir. Bu geçiş enerji harcanmadan, yoğunluğun (kısmi basıncın) fazla olduğu yerden az olduğu yere doğru olur; yani bir pasif taşıma (basit difüzyon) olayıdır. Alveol havasında O₂ kısmi basıncı kandan yüksek olduğu için O₂ kana geçer; kanda CO₂ kısmi basıncı alveol havasından yüksek olduğu için CO₂ alveole geçer. Gazlar alveol epitel hücresinden ve kılcal damar endotel hücresinden geçerek taşınır.

6-15. basamaklar – Uzman grupları için konu özetleri

• Oksijen: Alveollerden kana difüzyonla geçer, alyuvarlardaki hemoglobinle dokulara taşınır; dokuda kısmi basınç düşük olduğu için hücrelere geçer.
• Karbondioksit: Hücre solunumunda oluşur, kanla (büyük kısmı bikarbonat iyonu olarak) akciğerlere taşınır ve soluk vermeyle atılır.
• pH: CO₂ artınca kanda H⁺ artar, pH düşer; omurilik soğanındaki kemoreseptörler uyarılır, solunum hızlanır, CO₂ atılır ve pH normale döner (negatif geri bildirim).
• Vücut sıcaklığı: Soluk verirken ısı ve su buharı atılır; ateş ve egzersizde solunumun hızlanması ısı kaybına katkı sağlar.

Genel soruya örnek cevap

Solunum sisteminin homeostazideki işlevi; kana O₂ almak, CO₂‘yi uzaklaştırmak ve bu yolla kan pH değerini dengelemek, ayrıca ısı ve su kaybına katkıyla sıcaklık dengesine yardım etmektir. Bu işlev sürekli çalışır; ancak egzersiz, ateş, yüksek rakım, stres, nefes tutma gibi kandaki CO₂, O₂ veya pH değerinin değiştiği durumlarda solunum hızı ve derinliği değişerek belirgin hâle gelir.

17-18. basamaklar için araştırma raporu, bu konulardan biri seçilerek hazırlanır.

← Sayfa 191 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 193 Cevapları →

Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.

Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.