11. sınıf Biyoloji ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 171 4. Etkinlik 3-7. basamakların cevapları ve yol gösterici bilgiler aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
3. Basamak – Endokrin Sisteminin Yapıları ve Görevleri Tablosu
| Yapı | Görevleri |
|---|---|
| Hipotalamus | Hipofizi sinirsel ve hormonal yollarla kontrol eder; ADH ve oksitosini üretir. |
| Hipofiz bezi | Büyüme hormonu, TSH, ACTH, FSH, LH, prolaktin, MSH salgılar; arka lobdan ADH ve oksitosini kana verir. Büyümeyi, su dengesini, diğer bezlerin çalışmasını düzenler. |
| Tiroid bezi | Tiroksin ile metabolizma hızını ve ısı üretimini artırır; kalsitonin ile kandaki kalsiyumu düşürür. |
| Paratiroid bezi | Parathormon ile kandaki kalsiyumu yükseltir. |
| Pankreas | İnsülin ile kan şekerini düşürür, glukagon ile yükseltir. |
| Böbrek üstü bezi (kabuk) | Aldosteron ile Na+ ve su dengesini, kan basıncını; kortizol ile stres yanıtını ve kan şekerini düzenler. |
| Böbrek üstü bezi (öz) | Adrenalin ve noradrenalin ile “savaş ya da kaç” tepkisini oluşturur; kalp atışını, kan basıncını ve kan şekerini artırır. |
| Eşeysel bezler | Testosteron, östrojen ve progesteron ile üreme ve ikincil eşey özelliklerini düzenler. |
| Mide-bağırsak sistemi ve yağ dokusu | Açlık ve tokluk hissini, iştahı ve enerji dengesini düzenleyen hormonlar salgılar. |
4-6. Basamaklar
Kaynak olarak ders kitabı, güvenilir sağlık kuruluşlarının ve üniversitelerin eğitim sayfaları, ders kitabındaki karekod içerikleri kullanılabilir. Toplanan bilgiler bez–hormon–hedef organ–etki sütunlu tablolar veya ok diyagramlarıyla özetlenebilir.
5. basamaktaki sorular için kısa bilgiler
- a) Hipofiz: ADH ile suyun geri emilimini ve kan basıncını, ACTH ile böbrek üstü bezini (dolayısıyla mineral ve enerji dengesini), TSH ile tiroidi yönetir; büyüme hormonu ile büyüme ve gelişmeyi sağlar.
- b) Tiroid: Tiroksin metabolizma hızını ve ısı üretimini artırır, kalp atışını ve kan basıncını etkiler; kalsitonin kan kalsiyumunu düşürür.
- c) Böbrek üstü bezleri: Kortizol, adrenalin ve noradrenalin kan şekerini yükseltir; aldosteron Na+ ve su tutulmasını sağlar; kortizol metabolizmayı etkiler, bağışıklık tepkisini baskılar.
- ç) Mide-bağırsak sistemi ve yağ dokusu: Mideden salgılanan hormon açlık hissini, yağ dokusundan salgılanan hormon tokluk hissini oluşturur; bağırsak hormonları insülin salgısını ve sindirimi düzenler.
- d) Paratiroid: Kalsiyum düştüğünde parathormon salgılar; kemikten kana kalsiyum geçişini, böbreklerde geri emilimi ve D vitamini aracılığıyla bağırsaktan emilimi artırır.
- e) Pankreas: İnsülin ve glukagon ile kan şekerini dar sınırlarda tutar; insülin glikozun depolanmasını ve protein sentezini, glukagon depoların kullanılmasını sağlar.
7. Basamak – Yorum
- Kan şekeri: İnsülin ve glukagon zıt yönde çalışarak kan şekerini sabit tutar; stresle adrenalin ve kortizol şekeri yükseltir.
- Su ve elektrolit dengesi: ADH suyun, aldosteron sodyumun geri emilimini artırır; parathormon ve kalsitonin kalsiyumu dengeler.
- Metabolizma: Tiroksin metabolizma hızını belirler; TSH ile hipofiz tarafından kontrol edilir.
- Açlık-tokluk: Mide ve yağ dokusu hormonları hipotalamusa sinyal göndererek besin alımını ayarlar.
- Kan basıncı: ADH ve aldosteron kan hacmini artırarak, adrenalin ve noradrenalin kalp atışını hızlandırıp damarları daraltarak kan basıncını yükseltir.
Hormonların çoğu negatif geri bildirimle kontrol edildiği için iç ortam değerleri normalden sapınca düzeltilir ve homeostazi korunur.
← Sayfa 170 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 180 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.