11. sınıf Biyoloji ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 149 Kontrol Noktası 1-6. soruların cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
1. Soru
Benzerlikler: Üç canlı da artan çevre sıcaklığına karşı vücut sıcaklığını sabit tutmaya çalışır; tepkiler sıcaklık düşünce sona erer. İnsan ve köpekte ısı, suyun buharlaşmasıyla uzaklaştırılır.
| Canlı | Mekanizma | Türü |
|---|---|---|
| İnsan | Vücut yüzeyindeki ter bezleriyle terleme; ter buharlaşırken ısı alır. | Fizyolojik |
| Köpek | Vücudunda yeterli ter bezi olmadığı için dilini çıkarıp hızlı soluyarak ağız ve solunum yollarından buharlaşmayı artırır. | Fizyolojik |
| Güvercin | Ter bezi yoktur; gölgeye geçip dinlenerek ısı alımını ve hareketle ısı üretimini azaltır (gerekirse ağzını açıp hızlı soluma da yapabilir). | Daha çok davranışsal |
Farklılık: Isı kaybı insanda deriden, köpekte solunum yolundan sağlanır; güvercin ise ağırlıklı olarak davranışını değiştirir.
2. Soru
Her tür, evrimsel süreçte yaşadığı ortama ve vücut yapısına uygun mekanizmalar geliştirmiştir. Örneğin yoğun kürkü olan köpekte deriden terleme etkili olamayacağı için solunumla serinleme öne çıkmıştır. Tüylerle kaplı ve uçarak yaşayan kuşlar ise su kaybını azaltmak için davranışsal yöntemleri kullanır. İnsanın kılları seyrek olduğu için deriden terleme çok etkilidir. Dolayısıyla aynı strese verilen farklı tepkiler, türlerin yaşadıkları ortama ve yapılarına uyumunun sonucudur.
3. Soru
Ter bezleri çalışmayan bir insan sıcak ortamda vücut ısısını uzaklaştıramaz. Vücut sıcaklığı hızla yükselir (hipertermi), sıcak çarpması gelişebilir. Enzimlerin yapısı bozulur, hücre ve organ işlevleri aksar; baş dönmesi, bilinç kaybı, beyin ve diğer organlarda hasar ortaya çıkabilir. Canlı sıcak ortamlarda yaşayamaz hâle gelir ve hayatta kalma olasılığı ciddi şekilde azalır; ancak serin ortamda kalma, su ile soğutma gibi dış yardımlarla yaşamını sürdürebilir.
4. Soru
- Kaktüs: Yaprakların dikene dönüşmesi terleme yüzeyini çok azaltır, su kaybı en aza iner. Fotosentezi kalın ve yeşil gövde yapar; gövde aynı zamanda su depolar. Böylece kurak ortamda su dengesi korunur.
- Muz: Geniş yaprak yüzeyi bol ışık ve su bulunan tropik ortamda fotosentezi artırır; terlemeyle fazla su ve ısı uzaklaştırılır. Nemli havada terleme yetersiz kaldığında hidatotlar fazla suyu damla şeklinde dışarı atar, bitkinin su ve iyon dengesi korunur.
5. Soru
Fotosentez için CO2 alınması gerekir; CO2 stomalardan girerken stomalardan su da kaybedilir. Yani fotosentez ile su tasarrufu arasında bir denge vardır. Kaktüs su kaybını azaltmayı öncelikli tutar; küçük yüzey ve az stoma nedeniyle su kaybı düşük, fotosentez hızı ve büyüme de daha yavaştır. Muz bol suyu olduğu için stomalarını rahatça açabilir; geniş yapraklarıyla fotosentez hızı yüksektir, su kaybını da kolayca karşılar ve fazla suyu dışarı atabilir. Her iki bitki de homeostaziyi ortamının su miktarına göre farklı stratejiyle sağlar.
6. Soru
- Geniş yaprakları nedeniyle terlemeyle aşırı su kaybeder; kökler kaybı karşılayamaz, bitki solar.
- Su kaybını önlemek için stomalarını kapatırsa CO2 alamaz, fotosentez ve büyüme azalır.
- Yüksek sıcaklıkta terlemeyle serinleyemediği için yaprak dokuları zarar görebilir.
- Su depolayan yapıları olmadığı için kuru dönemi atlatamaz; su ve iyon dengesi bozulur, sonunda bitki kuruyabilir.
← Sayfa 147 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 150 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.