11. sınıf Biyoloji ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 138 1. Tema Ölçme ve Değerlendirme 51-54. soruların cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.

51. Soru

Perde modelinde iki perde kanadı aktin ipliklerine, perdenin takıldığı rayın iki ucu Z çizgilerine benzetilebilir. Ortadaki miyozin iplikleri ise perdeyi çeken ele karşılık gelir. Kasılmada miyozin, enerji (ATP) harcayarak aktin ipliklerini sarkomerin ortasına doğru çeker; tıpkı perde kanatlarının ortada buluşması gibi aktinler birbirine yaklaşır, Z çizgileri yakınlaşır ve sarkomer kısalır. Bu sırada iplikler kısalmaz, yalnızca birbiri üzerinde kayar. Gevşemede aktinler miyozin üzerinden kayarak yanlara çekilir, perdenin açılması gibi ortada boşluk (H bandı) genişler ve sarkomer eski uzunluğuna döner.

52. Soru

Örnek model – iç içe geçen tarak modeli: İki tarak dişleri karşılıklı gelecek şekilde tutulur. Taraklardan birinin dişleri aktinleri, diğerininki miyozini temsil eder; tarakların sırtları Z çizgisi gibidir. Taraklar birbirine doğru itilince dişler iç içe kayar, tarak sırtları yaklaşır ve toplam boy kısalır (kasılma). Taraklar çekilince dişler birbirinden ayrılır ve boy uzar (gevşeme). Dişlerin boyu hiç değişmez; değişen yalnızca iç içe geçme miktarıdır.

Benzer şekilde makara sistemi (ip makaradan çekilince yükün yaklaşması) veya cırt cırt bant (iki yüzeyin birbirine tutunup bırakılması) ile de model kurulabilir.

53. Soru

Benzerlikler

• İki modelde de iplikler (dişler) kısalmaz, yalnızca birbirinin üzerinde kayar.
• Kasılmada uçlar (Z çizgileri / tarak sırtları) birbirine yaklaşır, toplam uzunluk kısalır.
• Gevşemede yapılar birbirinden uzaklaşır ve eski boy geri kazanılır.

Farklılıklar

• Kayan iplikler modelinde hareketi miyozin başlarının aktine bağlanıp onu çekmesi sağlar; tarak modelinde hareketi dışarıdan el yapar.
• Gerçek kasılmada ATP enerjisi ve kalsiyum iyonları gerekir; tarak modelinde kimyasal enerji ve düzenleyici iyonlar yoktur.
• Kayan iplikler modeli bantlardaki değişimi açıklar (A bandı sabit kalır; I ve H bantları daralır); basit model bant ayrımını göstermez.
• Kasta binlerce sarkomer aynı anda kısalır; model yalnızca tek bir birimi gösterir.

54. Soru

Örnek öneriler:

• Perde kanatlarına küçük kancalar eklenip bunları ortadaki bir ipin adım adım çekmesi gösterilerek miyozin başlarının aktini çekme hareketi modellenebilir.
• Rayın iki ucuna Z çizgisini temsil eden sabit duraklar ve renkli işaretler konularak A, I ve H bantlarının kasılma sırasındaki değişimi gösterilebilir.
• Hareketin başlaması için bir “anahtar” (kalsiyum) ve “pil” (ATP) eklenerek enerji ihtiyacı vurgulanabilir.
• Birden fazla perde birimi art arda dizilerek sarkomerlerin birlikte kısalmasıyla kasın tamamının kısaldığı gösterilebilir.

← Sayfa 137 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 139 Cevapları →

Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.

Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.