10. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 40 Konuya Başlarken ve Sıra Sizde bölümlerinin cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.

Konuya Başlarken

1. Toplumların geleneklerini şiirsel bir dille yansıtmalarının gerekçeleri

Örnek cevap: Şiirsel dil ölçülü, kafiyeli ve ahenkli olduğu için kolay ezberlenir; bu da geleneklerin yazı olmadan kuşaktan kuşağa aktarılmasını sağlar. Ayrıca şiirsel dil duyguları daha etkili anlatır, insanları ortak bir duyguda birleştirir ve törenlerde, düğünlerde topluca söylenmeye uygundur.

2. a) Şiirde türküye ait unsurlar

Cevap: Şiirde türkülerin köy hayatından doğması, anonim olması (yazanının ve imzasının olmaması), dağları, yaylaları ve memleketi anlatması, hem ağlatıp hem güldürmesi, sahici ve içten olması gibi özellikleri anlatılır. Ayrıca “hey hey” gibi türkü nidalarına ve bilinen bir türküden alınmış bir dizeye yer verilmiştir.

2. b) Siz olsaydınız türkülerin hangi yönlerini yansıtırdınız?

Örnek cevap: Türkülerin gurbetteki insana memleket kokusu getirmesini, insanları bir araya getiren birleştirici gücünü ve bir olayı, bir acıyı unutulmaz kılan tarihî tanıklığını şiirime yansıtırdım.

3. Şairin öne çıkardığı toplum özellikleri ve değerler

Cevap: Şair köylünün içtenliğini, sadeliğini, doğayla iç içe yaşamını, acıyı ve sevinci yüreğiyle yaşamasını ön plana çıkarmıştır. Bu özellikler vatan sevgisi (memleketimiz vurgusu), millî kültüre bağlılık, samimiyet, dürüstlük ve paylaşma gibi değerlerle ilişkilendirilebilir. Türkülerin anne sütüne benzetilmesi de onların millî kimliğimizin temiz ve asıl kaynağı olarak görüldüğünü gösterir.

4. Türkünün söyleyiciyle toplum arasında kurduğu bağ

Cevap: Şiire göre türkü, şairle halk arasında bir köprüdür. Şair dilini türkülerle yıkanmış, onlarla ağlayıp gülmüş biri olarak tanıtır; yani türküler aracılığıyla halkın duygularını kendi duygusu gibi yaşar. Türküler, söyleyiciyi topluma, topluma da kendi geçmişine ve memleketine bağlar.

Sıra Sizde

1. Sözlü kültür ürünlerinin söyleyiş özellikleri

2. “Türkü tutturmak, türkü çağırmak, türkü yakmak, köy türküsü”

• Türkü tutturmak: Bir türküyü söylemeye başlayıp onu uzun süre sürdürmek.
• Türkü çağırmak: Türküyü yüksek sesle söylemek.
• Türkü yakmak: Yaşanan bir olay, bir acı ya da bir kişi üzerine yeni bir türkü söylemek, türkü düzmek.
• Köy türküsü: Köy halkı arasında doğup yayılan, söyleyeni genellikle bilinmeyen türkü.

Tahminler, karekodla ulaşılan TDK Güncel Türkçe Sözlük’ten kontrol edilir.

3. Alıntıda türkülerin hangi yönü vurgulanıyor?

Cevap: Türkülerin millî kimliği oluşturan ve insanları birleştiren yönü vurgulanmaktadır. Aynı türküleri bilip birlikte söyleyebilen insanlar ortak bir kültürü, ortak duyguları ve ortak bir geçmişi paylaşır; bu da onları aynı milletin fertleri yapar.

4. Dizi ve filmlerde türkülerden yararlanılması

Örnek cevap: Yapımcılar türkülerin izleyicide güçlü duygular uyandırma, sahnenin havasını (hüzün, özlem, coşku) hızla hissettirme, olayın geçtiği yöreyi tanıtma ve izleyicide tanıdıklık ile aidiyet duygusu oluşturma etkisinden yararlanmak ister. Türküler ortak hafızada yer aldığı için izleyiciyi hikâyeye daha kolay bağlar.

← Sayfa 39 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 41 Cevapları →

Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.

Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.