10. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 262 Sıra Sizde ve Karşılaştıralım etkinliklerinin cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
Sıra Sizde – Senaryolara Göre Yeniden Kurgulama
Seçtiğiniz senaryoya göre metnin ilgili bölümünü kendinizi kahramanın yerine koyarak yazmanız istenir. Yol gösterici örnekler:
- Kazan ejderhayı öldürememiştir: Kazan yaralı hâlde kayanın ardına sığınır; Lala Kılbaş yardım çağırır, Oğuz beyleri gelir ve ejderha birlikte, ortak bir mücadeleyle yenilir. Böylece dayanışma ön plana çıkar.
- Lala Kılbaş Kazan’ın peşinden gitmemiştir: Kazan karar anında danışacak kimse bulamaz, tek başına cesaretini toplamak zorunda kalır; zaferi kendisine mal edebilir ya da tehlikeyi hafife alıp zorluk yaşar.
- Kazan beylerinden ayrılmamıştır: Ejderhaya beyleriyle birlikte rastlarlar; savaş düzeni kurularak ortak bir mücadele yapılır, hikâye bireysel kahramanlıktan topluluk kahramanlığına dönüşür.
- Lala “Ejderhanın üzerine gitme.” demiştir: Kazan öğüt ile mertliği arasında kalır; ya lalasını dinleyip geri döner ya da onu ikna ederek mücadeleye girer. Bu senaryoda Kazan’ın iç çatışması öne çıkar.
Karşılaştıralım 1. Soru – Dört metnin karşılaştırılması
| Ölçüt | Salur Kazan | Mai ve Siyah | Küçük Ağa | Balıkçı |
|---|---|---|---|---|
| Tema | Cesaret (kitapta verilmiş) | Hayal-hakikat çatışması (kitapta verilmiş) | Bağımsızlık (kitapta verilmiş) | Geçim sıkıntısı (kitapta verilmiş) |
| Konu | Kazan’ın ejderhayı öldürmesi | Ahmed Cemil’in hayallerinin gerçekler karşısında yıkılması | Halkın Millî Mücadele’ye destek vermesi | Balıkçının ailesini geçindirmek için her gün denize açılması |
| Oluşturulma amacı | Kahramanlığı yüceltmek, değerleri aktarmak | Bireyin iç dünyasını ve hayal kırıklığını yansıtmak | Millî Mücadele ruhunu anlatmak | Emeği ve aile sorumluluğunu övmek |
| Yapı unsurları | Olağanüstü olaylar, belirsiz zaman, Oğuz coğrafyası | Gerçekçi; XIX. yy. sonu İstanbul | Gerçekçi; Kurtuluş Savaşı yılları, Anadolu köyü | Gerçekçi; deniz kıyısı, belirsiz zaman |
| Dil ve anlatım | Destansı, kalıp ifadeli, eski Türkçe izleri | Ağır ve sanatlı (Servetifünun) dil, ayrıntılı betimleme | Sade, diyaloglu | Sade, hece ölçülü, diyaloglu |
2. Soru – Değerlendirme
Örnek cevap: Dört metin farklı dönemlere ait olduğu için tema, dil ve anlatım bakımından birbirinden ayrılır. Dede Korkut hikâyesi olağanüstü ve destansı bir dünyayı; Mai ve Siyah bireyin iç dünyasını; Küçük Ağa ve Balıkçı ise toplumun gerçek sorunlarını sade bir dille anlatır. Bu farklılıklar edebiyatın toplumsal değişimlerle birlikte nasıl dönüştüğünü gösterir.
← Sayfa 261 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 264 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.