10. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 251 Birlikte Öğrenelim sınıflandırma ve tartışma sorularının cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
1. Soru – Bilgilerin sınıflandırılması
- Toplumsal hayatı yansıtma: Üç metin de yazıldığı dönemin toplumunu yansıtır (Oğuz savaşçı toplumu, Millî Mücadele köyü, yoksul balıkçı ailesi).
- Gerçeklikle ilişki: Salur Kazan olağanüstü ögeler içerir; Küçük Ağa ve Balıkçı gerçekçidir.
- Dil ve biçim: Eski Türkçenin izlerini taşıyan destansı dilden (Salur Kazan) sade ve günümüze yakın dile (Küçük Ağa, Balıkçı) doğru bir değişim görülür.
- Ortak değerler: Yiğitlik, vatan sevgisi, emek ve sorumluluk.
2. Soru – Tartışma soruları
Okuduğunuz metnin tür özellikleri
Dede Korkut hikâyesidir: Destandan halk hikâyesine geçiş özellikleri taşır; anonimdir, sözlü gelenekte oluşmuştur; nazım-nesir karışıktır; olağanüstü olaylar ve kahramanlar vardır; sonunda Dede Korkut’un sözü yer alır.
Dil ve anlatım özellikleri
Kahramanı yücelten uzun sıfat tamlamaları ve unvanlar, tekrarlar, kalıp ifadeler, seci (iç ahenk), benzetmeler ve abartmalar kullanılmıştır. Eski Türkçe kelimelerin yanında Arapça-Farsça dinî kelimeler de vardır. Anlatım öyküleyici ve diyaloglu, coşkulu ve akıcıdır.
Dönemin sosyal yaşantısıyla ilgili çıkarımlar
Oğuzlar avcılık ve hayvancılıkla geçinen, at ve silah kültürüne sahip savaşçı bir toplumdur. Yönetimde padişah ve beyler hiyerarşisi vardır; İç Oğuz ve Dış Oğuz ayrımı bulunur. Yaylak-kışlak hayatı, misafirperverlik, büyüğe saygı ve İslam inancı toplum hayatında önemlidir.
4. Soru
a) Örnek cevap: Kazan’ın uyuyan ejderhayı öldürmeyi mertliğe yakıştırmayıp onu okla uyandırması ilgimi çekti.
b) Örnek cevap: Lala Kılbaş’ı oynamak isterdim; çünkü beyine bağlılığı ve onu doğru sözlerle cesaretlendirmesi hikâyenin dönüm noktalarından biri.
c) Örnek cevap: Beğendiğim yön, kahramanlık anlatımının coşkulu ve heyecanlı olması; beğenmediğim yön ise eski kelimeler ve uzun unvanlar nedeniyle bazı bölümlerin zor anlaşılması.
5. Soru – Eleştiri ve görüşler
Örnek cevap: Salur Kazan hikâyesi olağanüstü ögeleri ve destansı diliyle Türk kültürünün eski dönemlerini canlı biçimde yansıtıyor. Küçük Ağa ve Balıkçı ise gerçekçi anlatımlarıyla okura daha yakın geliyor. Üç metin de farklı dönemlerde yazılmış olmasına rağmen fedakârlık ve sorumluluk gibi ortak değerleri işlediği için millî kültürün devamlılığını gösteriyor.
← Sayfa 250 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 252 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.