10. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 147 Sıra Sizde etkinliklerinin cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.

1–3. sorular karekoddaki videolara dayanır; aşağıdaki cevaplar bu eserlerle ilgili genel bilgilere göre hazırlanmıştır.

1. Dîvânu Lugâti’t-Türk’ün etkisi

Cevap: Dîvânu Lugâti’t-Türk, Türkçe kelimeleri Arapça açıklamalarla veren bir sözlüktür; ancak içinde koşuk, sagu ve sav gibi sözlü edebiyat ürünlerini de korumuştur. Bu sayede İslamiyet öncesi sözlü edebiyatımızın örnekleri günümüze ulaşmış; koşuk, sagu gibi türleri tanıyabilmemiz ve edebiyatımızı dönemlere ayırırken bu ilk dönemi örnekleriyle değerlendirebilmemiz mümkün olmuştur. Kitabın birinci temasında okunan koşuk, sagu ve savlar da bu eserden alınmıştır.

2. Kutadgu Bilig’de erdemli, bilgili, akıllı insanın tarif edilmesi

Cevap: Kutadgu Bilig, mutluluk veren bilgi anlamına gelir ve devlet yönetimi ile iyi insan olmanın yollarını anlatan öğretici bir eserdir. Yazar, iyi bir devletin ancak bilgili, akıllı ve erdemli insanlarla kurulabileceğine inandığı için bu özellikleri tarif etmiştir. Bu öğretiler günümüze de yansır: Bugün de yöneticilerde adalet, bilgi, dürüstlük ve sorumluluk aranır; eğitim sistemimiz de bilgili ve ahlaklı bireyler yetiştirmeyi amaçlar.

3. Alî Şîr Nevâyî’nin Türk dili üzerine çalışma yapmasının sebepleri

Cevap: Nevâyî’nin yaşadığı dönemde şairler ve aydınlar arasında Farsçanın Türkçeden daha üstün bir edebiyat dili olduğu düşüncesi yaygındı. Nevâyî, Türkçenin de zengin, ince anlamları karşılayabilen güçlü bir dil olduğunu göstermek, Türk şairlerini kendi dillerinde eser vermeye teşvik etmek amacıyla Türk dili üzerine çalışma yapmıştır.

Yunus Emre’nin Hayatı

1. Maddi ve manevi ihtiyaçların önemi

Örnek cevap: İnsanın hem maddi hem manevi ihtiyaçları vardır. Yunus Emre kıtlık yüzünden buğday istemiştir; bu, yaşamak için maddi ihtiyaçların ne kadar önemli olduğunu gösterir. Ancak Hacı Bektaş Veli’nin ona “erenler himmeti” sunması ve Yunus’un daha sonra pişman olup manevi yolu seçmesi, manevi zenginliğin maddi zenginlikten daha kalıcı olduğunu anlatır. Bence insan maddi ihtiyaçlarını karşılarken manevi değerlerini ihmal etmemeli, ikisi arasında bir denge kurmalıdır.

2. Yunus Emre’nin özellikleri

Cevap: Bu davranış Yunus Emre’nin sabırlı, sadık, edepli, alçakgönüllü, dürüst ve hizmet etmeyi seven biri olduğunu gösterir. Kırk yıl boyunca hiç eğri ve yaş odun getirmemesi, hem işine özen gösterdiğini hem de kendini “eğrilikten” uzak tutan doğru bir insan olduğunu simgeler. Hatasını anlayınca geri dönüp kusurunu itiraf etmesi de onun pişmanlığı ve öğrenmeye açıklığı bildiğini gösterir.

Araştırma ve yazma çalışması

Yol gösterici bilgi: Yunus Emre, Mevlana, Hacı Bektaş Veli, Hacı Bayram Veli ve Tapduk Emre hakkında güvenilir kaynaklardan (resmî kurum siteleri, ansiklopediler, akademik yayınlar) araştırma yapılır. Yazıda bu kişilerin hayatları kısaca verilir; ardından edebiyatımıza katkıları (sade Türkçeyle yazılmış ilahiler, tasavvufi şiir geleneği, sevgi ve hoşgörüyü öne çıkaran düşünceler, yetiştirdikleri öğrenciler) örneklerle anlatılır. Kitabın bu temasında okunan Hacı Bayram-ı Velî şiiri ve Yunus Emre ilahisi de yazılarda örnek olarak kullanılabilir.

← Sayfa 146 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 148 Cevapları →

Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.

Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.