10. sınıf Kimya ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 175 Çözünürlük Nasıl Değişir? etkinliği b, c, ç şıkları ve Değerlendirme sorularının cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
2. Basamak
b)
- Sıcaklık-çözünürlük ilişkisi: Katıların çözünürlüğü genellikle sıcaklıkla artar; ancak bazılarında (NaCl) çok az değişir, bazılarında (Ce2(SO4)3) azalır. Gazların çözünürlüğü sıcaklık arttıkça azalır.
- Basınç-çözünürlük ilişkisi: Gazların çözünürlüğü basınç arttıkça artar. Katıların (ve sıvıların) çözünürlüğü basınçtan pratikte etkilenmez.
c)
Örnek cevap: Sıcaklık artınca tanecikler daha hızlı hareket eder. Katılarda bu, kristaldeki taneciklerin daha kolay ayrılmasına yardım ettiği için çoğunlukla çözünürlüğü artırır. Gazlarda ise çözünmüş gaz molekülleri kazandıkları enerjiyle sıvıdan kolayca kaçar, bu yüzden çözünürlük azalır. Basınç artınca gaz molekülleri sıvı yüzeyine daha sık çarpar ve sıvıya daha çok gaz girer; çözünürlük artar. Katı ve sıvılar sıkıştırılamadığı için basınç onların çözünmesini değiştirmez.
ç)
Örnek cevap: Evet. Bir sıvının başka bir sıvı içinde tanecikleri düzeyinde homojen dağılması da çözünmedir; sirkede asetik asit su içinde çözünmüştür (az olan asetik asit çözünen, su çözücüdür). Çözünürlük kavramı yalnızca katı-sıvı çözeltileri değil; gaz-sıvı (gazlı içecekler), sıvı-sıvı (sirke, kolonya), katı-katı (alaşımlar) ve gaz-gaz (hava) gibi tüm çözelti türlerini kapsar. Ancak su ile etil alkol veya asetik asit gibi her oranda karışan sıvılar için bir doyma sınırı yoktur; bu sıvıların çözünürlüğünden sınırsız olarak söz edilir.
Değerlendirme
1. Soru
Hayır. Katıların çözünürlük-sıcaklık grafiğinde maddelerin çoğunun çözünürlüğü sıcaklıkla artar ama artış miktarı farklıdır (KNO3 ve NaNO3‘te çok hızlı, KCl’de daha yavaş). NaCl’nin çözünürlüğü neredeyse sabit kalır, Ce2(SO4)3‘ün çözünürlüğü ise sıcaklık arttıkça azalır. Yani aynı fiziksel hâldeki maddelerin çözünürlüğü bile, maddenin cinsine bağlı olarak farklı değişir.
2. Soru
Örnek cevap: Katı ve sıvıların tanecikleri birbirine çok yakındır, bu yüzden sıkıştırılamaz; basınç artsa da tanecikler arası uzaklık ve etkileşimler değişmez. Basınç bir gazın sıvıya girmesini, gaz taneciklerinin yüzeye çarpma sayısını artırarak kolaylaştırır; katı ve sıvılarda böyle bir gaz fazı ve sıkışma olmadığından basıncın çözünürlüğe etkisi ihmal edilecek kadar küçüktür.
3. Soru
Piston aşağı itildiğinde gazın hacmi küçülür ve basıncı artar. Birim hacimdeki O2 molekülü sayısı artar, moleküller su yüzeyine daha sık çarpar ve daha fazlası suya geçer. Çizimde pistonun aşağıda olduğu, gaz bölümündeki O2 taneciklerinin azaldığı ve su içindeki O2 taneciklerinin sayısının arttığı gösterilmelidir. Sonuç: Oksijenin sudaki çözünürlüğü artar.
← Sayfa 174 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 177 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.