10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları Sayfa 246

10. sınıf Fizik ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 246 4.2 ve 4.3. Soru cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.

4.2. Soru

a) İp uzunluğu ile periyot

Birinci tabloda kütle sabitken ip uzadıkça periyot artmaktadır (10 cm’de 0,63 s, 50 cm’de 1,40 s). Artış doğrusal değildir: ip 4 katına çıktığında (10 cm → 40 cm) periyot 2 katına çıkar (0,63 s → 1,26 s). Yani periyot ip uzunluğunun kareköküyle orantılıdır (T = 2π√(L/g)).

b) Kütlenin etkisi

İkinci tabloda ip uzunluğu 40 cm’de sabitken kütle 50 g’dan 250 g’a çıkarılmış, periyot hep 1,2 s ölçülmüştür. Basit sarkacın periyodu kütleye bağlı değildir.

4.3. Soru (yay sarkaçlı kronometre)

Video 5 dk = 300 s sürmüş, kronometre ise 4 dk 20 s = 260 s göstermiştir. Kronometre, kütlenin fotosel önünden her geçişini 1 s saymaktadır; demek ki 300 s’de yalnızca 260 geçiş olmuştur. Bir geçiş gerçekte 300/260 ≈ 1,15 s sürmektedir; sarkacın periyodu olması gerekenden büyüktür ve kronometre geri kalmaktadır.

Çözüm için periyodun 260/300 oranında küçültülmesi gerekir (T = 2π√(m/k)):

• Kütleyi azaltmak: m’ = m·(260/300)² ≈ 0,75·m; yani kütle yaklaşık dörtte bir oranında küçültülmelidir.
• Daha sert yay kullanmak: k’ = k·(300/260)² ≈ 1,33·k; yay sabiti yaklaşık %33 daha büyük bir yay takılmalıdır.
• Bu iki değişiklik birlikte de yapılabilir; ayar sonrası birkaç dakikalık deneme ölçümü ile kronometrenin gerçek süreyle uyumu sınanır.

← Sayfa 245 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 247 Cevapları →

Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.

Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.