10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları Sayfa 191
10. sınıf Fizik ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 191 3.1. Deney (10–17. basamak) cevapları ve beklenen sonuçlar aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
3.1. Deney (devamı)
10–11. Ölçümler (örnek değerler)
Değerler kullanılan dirençlere göre değişir. Örnek olarak R1 = 10 Ω, R2 = 30 Ω, R3 = 60 Ω ve 12 V’luk üreteç kullanıldığında (birleşik devrede R2 ile R3 paralel, R1 bu gruba seri) beklenen sonuçlar:
| Büyüklük | Seri | Paralel | Birleşik |
|---|---|---|---|
| Eşdeğer direnç (Ω) | 100 | ≈ 6,67 | 30 |
| Ana kol akımı (A) | 0,12 | 1,8 | 0,4 |
| Üretecin potansiyel farkı (V) | 12 | 12 | 12 |
| R1‘in potansiyel farkı (V) | 1,2 | 12 | 4 |
| R2‘nin potansiyel farkı (V) | 3,6 | 12 | 8 |
| R3‘ün potansiyel farkı (V) | 7,2 | 12 | 8 |
Bu sonuçlar hipotezi destekler: seride eşdeğer direnç en büyük, akım en küçük; paralelde eşdeğer direnç en küçük, akım en büyüktür.
12. Dirençlerin ve üretecin potansiyel farkları
- Seri: Dirençlerin potansiyel farklarının toplamı üretecinkine eşittir (1,2 + 3,6 + 7,2 = 12 V). Büyük direncin payı büyüktür.
- Paralel: Her direncin uçlarındaki potansiyel fark üretecinkine eşittir (12 V).
- Birleşik: Paralel kollardaki potansiyel farklar eşittir (8 V); seri dirençle toplamı üretecinkini verir (4 + 8 = 12 V).
13. Dirençlerden geçen akımlar
- Seri: I = V1/R1 = 1,2/10 = 0,12 A; her dirençten aynı akım geçer ve bu ana kol akımıdır.
- Paralel: I1 = 12/10 = 1,2 A, I2 = 12/30 = 0,4 A, I3 = 12/60 = 0,2 A; kol akımlarının toplamı ana kol akımına eşittir (1,8 A). Küçük dirençten büyük akım geçer.
- Birleşik: R1‘den ana kol akımı (0,4 A) geçer; bu akım R2 (≈ 0,27 A) ve R3 (≈ 0,13 A) arasında paylaşılır.
14. Ölçü aletlerinin bağlanması
Ampermetre akımı ölçülecek kola seri, voltmetre potansiyel farkı ölçülecek elemanın uçlarına paralel bağlanır.
15. Eşdeğer direnç hakkında çıkarım
Ana kol akımı küçüldükçe eşdeğer direnç büyür (Reş = V / I). Seri bağlamada eşdeğer direnç en büyük dirençten de büyüktür; paralel bağlamada en küçük dirençten de küçüktür; birleşik bağlamada ikisinin arasında bir değer alır.
16. Ohm Yasası ile test
Seri: 12 / 0,12 = 100 Ω = 10 + 30 + 60. Paralel: 12 / 1,8 ≈ 6,67 Ω ve 1/10 + 1/30 + 1/60 = 9/60 → 60/9 ≈ 6,67 Ω. Birleşik: 12 / 0,4 = 30 Ω = 10 + (30·60)/(30+60). Ölçülen ve hesaplanan değerler uyumludur.
17. Devreye paralel iletken tel bağlanırsa
Direnci yok sayılacak kadar küçük bir tel, bir elemana paralel bağlanırsa akımın neredeyse tamamı telden geçer; o eleman çalışmaz (kısa devre). Tel üretecin uçlarına bağlanırsa eşdeğer direnç sıfıra yaklaşır, çok büyük akım geçer, teller ısınır; pil çabuk biter, yangın ve hasar riski oluşur.
← Sayfa 190 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 192 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.