AGS Eğitim Bilimleri Ders Notları: Öğretim İlke ve Yöntemleri

AGS Eğitim Bilimleri Öğretim İlke ve Yöntemleri konu anlatımı ve ders notu: model, strateji, yöntem ve teknik ayrımı, sunuş, buluş ve araştırma-inceleme stratejileri, öğretim ilkeleri, öğretim teknikleri, tam öğrenme ve yapılandırmacı modeller, işbirlikli öğrenme, sınıf içi vakalarla çözümlü örnekler ve konu testi.

KONUYU VİDEODAN DİNLE

Anlatım: İndeks Akademi · 68 – 2026 AGS – Öğretim Yöntem ve Teknikleri – Öğretim Teknikleri – Zeynep SALMAN İÇLİ (1:28:10)

SINAVDA NE ÇIKAR?
Öğretim ilkelerigenellikle 1 soru
Strateji ve yöntemlergenellikle 1–2 soru
Öğretim tekniklerigenellikle 1 soru
Modeller ve işbirlikli öğrenmegenellikle 1 soru
AGS yeni bir sınav olduğundan dağılım yaklaşıktır; her yıl değişebilir.

01Temel Kavramlar ve Öğretim İlkeleri

Öğretim kavramları genelden özele doğru sıralanır. Model öğretimin genel çerçevesidir; strateji hedefe ulaşmak için izlenen genel yoldur; yöntem stratejiyi uygulamanın yoludur; teknik yöntemi sınıfta uygulama biçimidir; taktik öğretmenin kişisel üslubudur.

Model
↓
Strateji
↓
Yöntem
↓
Teknik
↓
Taktik
Genelden özele öğretim kavramları
İlkeSınıf ipucu
Öğrenciye göreliköğretimi öğrencinin hazırbulunuşluğuna, ilgi ve ihtiyacına göre düzenleme
Somuttan soyutakesri pizza dilimleriyle gösterip sonra sembolle yazma
Yakından uzağaönce okulun çevresi, sonra il, sonra ülke
Bilinenden bilinmeyeneönceki bilgiyi hatırlatarak yeni konuya köprü kurma
Basitten karmaşığatoplamadan çarpmaya, kısa cümleden paragrafa
Aktiflik (etkin katılım)öğrencinin yaparak, yaşayarak öğrenmesi
Hayata yakınlıkkonuyu öğrencinin günlük yaşamıyla ilişkilendirme
Bütünlükbilişsel, duyuşsal, psikomotor alanları birlikte geliştirme; konular arası bağ
Ekonomiklikzaman, emek ve kaynağı en verimli kullanma
Açıklıköğrencinin anlayacağı dil ve örnekler kullanma
!DİKKAT
  • “Ev → mahalle → şehir” sırası mekânsal ya da zamansal yakınlığı anlatır: yakından uzağa. “Bilinen konudan yeni konuya” ise bilinenden bilinmeyene.
  • Gerçek nesne, model, resim sırası somuttan soyuta ilkesidir; Dale’in yaşantı konisi de bu fikre dayanır: doğrudan yaşantı en somut, sözel semboller en soyut basamaktır.
Reklam

02Öğretim Stratejileri

StratejiKuramcıÖzellikler
Sunuş yoluylaAusubelöğretmen merkezli; bilgi düzenli biçimde genelden özele sunulur; ön örgütleyici kullanılır; tümdengelim; kavram, ilke ve genellemelerin öğretiminde etkili
Buluş yoluylaBruneröğrenci örneklerden genellemeye ulaşır; tümevarım; öğretmen rehber; merak ve içsel güdü önemli
Araştırma-incelemeDeweyöğrenci merkezli; bilimsel yöntem basamakları; problem çözme, proje; zaman alıcı ama kalıcı
Sunuş (tümdengelim)
  • kural → örnekler
  • öğretmen bilgiyi düzenler
  • ön örgütleyici ile başlar
Buluş (tümevarım)
  • örnekler → kural
  • öğrenci keşfeder
  • sarmal program anlayışı
ÇÖZÜMLÜ ÖRNEK

Öğretmen Zeynep, tahtaya “kalem-kalemler, kitap-kitaplar, ağaç-ağaçlar” örneklerini yazıyor ve öğrencilerden çoğul ekinin kuralını kendilerinin bulmasını istiyor. Öğretmen hangi stratejiyi kullanmıştır?
A) Sunuş yoluyla öğretim B) Buluş yoluyla öğretim C) Araştırma-inceleme D) Tam öğrenme E) Doğrudan öğretim

Öğretmen kuralı söylemiyor; önce örnekleri veriyor.

Öğrenciler örneklerden genellemeye ulaşıyor: tümevarım.

Cevap: B. Örneklerden kurala giden ve öğrencinin keşfine dayanan strateji buluş yoluyla öğretimdir.

03Öğretim Yöntemleri

YöntemAyırt edici özellik
Anlatım (düz anlatım)kısa sürede çok bilgi; kalabalık sınıflara uygun; öğrenci pasif kalabilir
Soru-cevapdüşünmeyi uyarır, katılımı artırır; soru düzeyi önemlidir
Gösteri (demonstrasyon)öğretmen beceriyi yaparak gösterir; psikomotor beceriler için uygundur
Tartışmabir konuyu farklı görüşlerle inceleme; eleştirel düşünme
Örnek olaygerçek ya da gerçeğe yakın bir durum üzerinde analiz ve çözüm önerisi
Problem çözmeproblemi tanımlama, hipotez kurma, test etme, sonuca ulaşma
Projeuzun süreli, ürün odaklı bireysel ya da grup çalışması
Gezi-gözlembilgiyi yerinde, doğal ortamında inceleme
Rol oynama ve dramarol oynamada senaryo bellidir; dramada doğaçlama ağırlıklıdır; empati geliştirir
Benzetim (simülasyon)gerçek durumun riskleri olmadan modelini oluşturma (uçuş simülatörü, deprem tatbikatı)
!DİKKAT
  • Gösteri yönteminde öğretmen yapar, öğrenci izler; ardından öğrenci uygular. Benzetim ise gerçek ortamın taklit edilmiş modelinde öğrencinin bizzat yaşamasıdır.
  • Örnek olay belirli bir olay üzerinden çözüm aranmasıdır; problem çözme bilimsel yöntem basamaklarını izler.

04Öğretim Teknikleri

TeknikNasıl uygulanır
Beyin fırtınasıbir soruna eleştirmeden, olabildiğince çok fikir üretme; nicelik önemlidir, değerlendirme sonra yapılır
Altı şapkalı düşünmeDe Bono; beyaz (veri), kırmızı (duygu), siyah (olumsuz, risk), sarı (olumlu), yeşil (yaratıcı), mavi (süreç yönetimi)
Balık kılçığıbir sorunun nedenlerini balık iskeleti biçiminde çözümleme
İstasyongruplar sırayla masaları dolaşıp bir önceki grubun çalışmasını geliştirir
Görüş geliştirmesınıfın köşelerine “katılıyorum, katılmıyorum” vb. yazılır; öğrenciler görüşüne göre konumlanıp gerekçesini açıklar
Akvaryum (balık kavanozu)iç çemberdeki grup tartışır, dış çember gözler; sonra yer değiştirilir
Vızıltı (6+6)küçük gruplar kısa sürede bir konuyu tartışıp görüşünü sınıfa aktarır
Münazaraiki karşıt grup bir konuyu savunur; jüri değerlendirir
Panelbir başkan yönetiminde küçük bir grup, dinleyici önünde sohbet havasında tartışır; sonra dinleyici soru sorar
Sempozyumuzmanlar konunun farklı yönlerini sırayla sunar; ayrı ayrı konuşmalar
Forumdinleyicilerin de doğrudan tartışmaya katıldığı geniş katılımlı tartışma
Kartopubireysel fikir → ikili → dörtlü → sekizli gruplar; fikirler birleşerek büyür
ÇÖZÜMLÜ ÖRNEK

Öğretmen Osman, “Okul kantininde sağlıksız gıda satışı yasaklanmalıdır.” cümlesini tahtaya yazıyor. Sınıfın dört köşesine “Kesinlikle katılıyorum”, “Katılıyorum”, “Katılmıyorum”, “Kesinlikle katılmıyorum” kartları asıyor. Öğrenciler görüşlerine uygun köşeye geçerek nedenlerini açıklıyor. Öğretmen hangi tekniği kullanmıştır?
A) Münazara B) İstasyon C) Görüş geliştirme D) Akvaryum E) Beyin fırtınası

Öğrenciler fiziksel olarak konumlanıyor ve gerekçelerini paylaşıyor.

İki karşıt takım yoktur; bu yüzden münazara değildir.

Cevap: C. Köşelere görüşe göre dağılma görüş geliştirme tekniğidir.

Reklam

05Öğretim Modelleri

Carroll: Okulda öğrenme modeli

Öğrenme düzeyi, öğrenmeye harcanan zamanın öğrenme için gereken zamana oranıdır. Gereken zaman yetenek, öğretimden yararlanma yeteneği ve öğretimin niteliğine; harcanan zaman ise sebata (azim) ve tanınan fırsata bağlıdır.

Bloom: Tam öğrenme modeli

Uygun koşullar sağlanırsa öğrencilerin büyük çoğunluğu öğrenebilir. Değişkenler: bilişsel giriş davranışları, duyuşsal giriş özellikleri ve öğretim hizmetinin niteliği. Öğretim hizmetinin dört ögesi: ipucu, öğrenci katılımı, pekiştireç, dönüt ve düzeltme. Ünite sonunda izleme testleri yapılır, eksikler giderilmeden yeni üniteye geçilmez.

Yapılandırmacı yaklaşım ve 5E

Öğrenci bilgiyi ön bilgileri üzerine kendisi inşa eder; öğretmen rehberdir. Bilişsel yapılandırmacılık Piaget’ye, sosyal yapılandırmacılık Vygotsky’ye dayanır. 5E modelinin basamakları:

Girme (dikkat çekme)KeşfetmeAçıklamaDerinleştirmeDeğerlendirme
Kavram tanımlarının öğretmen tarafından netleştirildiği basamak “açıklama”, yeni durumlara aktarıldığı basamak “derinleştirme”dir.

Diğer sık geçen modeller

  • Gagné: öğretim olaylarının sıralanması; dikkat çekme, hedeften haberdar etme, ön bilgiyi hatırlatma ile başlar.
  • Slavin (QAIT): öğretimin niteliği, uygun düzey, güdüleme (teşvik), zaman.
  • Ters yüz sınıf: konu anlatımı evde (video vb.), uygulama ve tartışma sınıfta yapılır.
  • Probleme dayalı öğrenme: gerçek yaşamdan, tam yapılandırılmamış bir problemle öğrenme başlar.

06İşbirlikli Öğrenme ve Çoklu Zekâ

İşbirlikli öğrenmede öğrenciler küçük, heterojen gruplarda ortak hedef için çalışır. Temel ögeleri: olumlu bağımlılık, bireysel sorumluluk, yüz yüze etkileşim, sosyal beceriler ve grup sürecinin değerlendirilmesi.

TeknikÖzellik
Ayrılıp birleşme (jigsaw)konu parçalara bölünür; her üye kendi parçasında uzman gruba katılır, sonra ana grubuna dönüp öğretir
Öğrenci takımları başarı bölümlerigrup çalışmasından sonra bireysel sınav; gelişim puanları takım puanına eklenir
Takım-oyun-turnuvabireysel sınav yerine benzer düzeydeki öğrenciler turnuva masalarında yarışır
Birlikte öğrenmegrup tek bir ürün ortaya koyar ve ortak ödüllendirilir
!DİKKAT
  • Grup çalışması her zaman işbirlikli öğrenme değildir; bireysel sorumluluk ve olumlu bağımlılık yoksa işbirlikli sayılmaz.
  • Uzman grup ve ana grup varsa teknik ayrılıp birleşmedir.

Gardner‘ın çoklu zekâ kuramına göre zekâ tek boyutlu değildir: sözel-dilsel, mantıksal-matematiksel, görsel-uzamsal, müziksel-ritmik, bedensel-kinestetik, kişiler arası (sosyal), içsel (öze dönük) ve doğacı zekâ alanları tanımlanmıştır.

SON TEKRAR
  • Model → strateji → yöntem → teknik → taktik.
  • Sunuş: Ausubel, ön örgütleyici, tümdengelim.
  • Buluş: Bruner, örnekten kurala, tümevarım.
  • Araştırma-inceleme: Dewey, bilimsel yöntem.
  • Gösteri psikomotor beceride; benzetim riskli gerçek durumun modelinde.
  • Beyin fırtınasında eleştiri yok, nicelik önemli.
  • Panel sohbet havasında; sempozyum ayrı ayrı uzman sunumu; forum geniş katılım.
  • Bloom tam öğrenme: ipucu, katılım, pekiştireç, dönüt-düzeltme.
  • Carroll: harcanan zaman / gereken zaman.
  • 5E: girme, keşfetme, açıklama, derinleştirme, değerlendirme.
  • Jigsaw: uzman grup + ana grup.
KODLAMA
  • “SunAus – BulBru – AraDew”: Sunuş-Ausubel, Buluş-Bruner, Araştırma-Dewey.
  • Tam öğrenme hizmeti: “İp-Kat-Pek-Dön” → ipucu, katılım, pekiştireç, dönüt.
Reklam
Konu TestiAGS Eğitim Bilimleri · 6 soru
1.

Öğretmen Serkan, “Ülkemizin Yer Şekilleri” ünitesine okulun çevresindeki tepe ve dereyi inceleyerek başlıyor, ardından il ve ülke ölçeğine geçiyor. Öğretmen hangi ilkeye uymuştur?

  1. Ekonomiklik
  2. Bütünlük
  3. Açıklık
  4. Yakından uzağa
  5. Öğrenciye görelik
2.

Öğretmen Aylin, derse “Bugün öğreneceğimiz kavramların hepsi ‘canlıların sınıflandırılması’ adlı genel çerçevenin parçalarıdır.” diyerek başlıyor ve konuyu genelden özele düzenli biçimde sunuyor. Bu öğretmenin izlediği stratejiyle ilişkilendirilen kuramcı kimdir?

  1. Ausubel
  2. Bruner
  3. Dewey
  4. Carroll
  5. Gardner
3.

Öğretmen Tuncay, sınıfı iki gruba ayırıyor. İç çemberdeki grup “sosyal medya kullanımı” konusunu tartışırken dış çemberdeki grup not alarak izliyor; sonra gruplar yer değiştiriyor. Kullanılan teknik hangisidir?

  1. Panel
  2. Akvaryum
  3. Sempozyum
  4. Kartopu
  5. Münazara
4.

Tam öğrenme modelinde, öğretmenin öğrencilere neyi nasıl öğreneceklerini açıkça belirtmesi “öğretim hizmetinin niteliği” değişkeninin hangi ögesine örnektir?

  1. Pekiştireç
  2. Dönüt ve düzeltme
  3. Öğrenci katılımı
  4. Duyuşsal giriş özellikleri
  5. İpucu
5.

Öğretmen Pınar, “Osmanlı Devleti’nin kuruluşu” konusunu dört parçaya bölüyor. Her grup üyesi kendi parçasını aynı parçayı alan arkadaşlarıyla çalışıyor, sonra kendi grubuna dönüp öğretiyor. Bu uygulama hangisidir?

  1. Takım-oyun-turnuva
  2. Birlikte öğrenme
  3. Ayrılıp birleşme
  4. Öğrenci takımları başarı bölümleri
  5. İstasyon
6.

Öğretmen Kaan, trafik kurallarını öğretmek için okul bahçesine yaya geçidi, ışık ve yol çizgileri kurup öğrencilerin sürücü ve yaya rollerinde bu ortamı yaşamalarını sağlıyor. Kullanılan yöntem hangisidir?

  1. Gösteri
  2. Örnek olay
  3. Anlatım
  4. Proje
  5. Benzetim
Konu testi cevap anahtarını göster

Konu Testi · Cevap Anahtarı

1.
Cevap: D Yakın çevreden uzak çevreye geçiş yakından uzağa ilkesidir.
2.
Cevap: A Ön örgütleyiciyle başlayan, genelden özele düzenli sunum Ausubel’in sunuş yoluyla öğretimidir.
3.
Cevap: B İç çember tartışır, dış çember gözler: akvaryum (balık kavanozu) tekniği.
4.
Cevap: E Öğrenciye ne öğreneceğini ve nasıl öğreneceğini bildirmek ipucudur.
5.
Cevap: C Uzman grup ve ana grup çalışması ayrılıp birleşme (jigsaw) tekniğidir.
6.
Cevap: E Gerçek trafik ortamının risksiz bir modelinde rol alma benzetimdir.
KONU TESTİ

Bu konuyu 15 soruluk etkileşimli testle pekiştir: şıkkını işaretle, bitince puanını ve her sorunun çözümünü gör.

Öğretim İlke ve Yöntemleri testini çöz →

Taze Mühendis
Bu konuda takıldığın bir yer mi var?Taze Mühendis adım adım anlatsın · Yapay zeka · Ücretsiz

← AGS Eğitim Bilimleri Ders Notları · AGS Ders Notları

Notlar Yazılı Deposu tarafından hazırlanmıştır, resmî kaynak değildir. Bir hata gördüyseniz bize bildirin.

#Sınıf, Konu ya da Başlık Ara...