9. sınıf Kimya ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 40 Etkinlik 1.6 2–6. soruların cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.

Not: Bu sayfadaki 2–5. örnek olaylar 1. sorunun devamıdır ve Sayfa 39‘da cevaplanmıştır.

2. Soru

• Sağlık sorunları: Klor gazı zehirlenmesi (solunum güçlüğü, öksürük, bulantı), asit ve baz buharlarının solunum yollarını ve gözleri tahriş etmesi, cilt ve gözde kimyasal yanıklar, sodyum tepkimesindeki patlama ve cam kırıkları nedeniyle yaralanmalar, cıva zehirlenmesi ve Minamata hastalığı.
• Çevre sorunları: Cıvanın denizde birikmesiyle su kirliliği ve deniz canlılarının zarar görmesi, besin zincirinin kirlenmesi; asidik maddelerin derz ve yüzeyleri aşındırması, kimyasal atıkların gelişigüzel lavaboya dökülmesiyle suların kirlenmesi.

3. Soru

Tüm olaylardaki ortak sorun, kimyasal maddelerin özellikleri ve tehlikeleri bilinmeden, etiketleri okunmadan ve gerekli güvenlik önlemleri alınmadan bilinçsizce kullanılmasıdır (maddeleri karıştırma, seyreltmeden kullanma, fazla kullanma, atıkları uygunsuz yerlere bırakma, koruyucu ekipman kullanmama).

4. Soru

1. örnek olay: Çamaşır suyu ile tuz ruhunun karışması sonucu klor gazı oluşur:

NaClO + 2HCl → NaCl + H₂O + Cl₂

Kazaya neden olan maddeler: sodyum hipoklorit (çamaşır suyu) ve hidroklorik asit (tuz ruhu); zehirli ürün klor gazıdır.

4. örnek olay: Sodyum suyla tepkimeye girerek sodyum hidroksit ve hidrojen gazı oluşturur, bu sırada çok fazla ısı açığa çıkar:

2Na + 2H₂O → 2NaOH + H₂

Kazaya neden olan maddeler: sodyum metali ve su; açığa çıkan ısı hidrojen gazını tutuşturabilir.

5. Soru

İhmal edilen kurallar: Kimyasal maddeler birbiriyle gelişigüzel karıştırılmamalı; maddelerin etiketleri kullanmadan önce okunmalı; yönergede belirtilen miktarın dışına çıkılmamalı; asitler seyreltilerek kullanılmalı; atıklar uygun atık kaplarına atılmalı, doğaya ve lavaboya dökülmemeli; gözlük, eldiven, önlük gibi koruyucu ekipman kullanılmalı; ortam havalandırılmalıdır.

Önlemler (çok yönlü bakış):

• Bireysel: Etiketleri okumak, maddeleri karıştırmamak, koruyucu ekipman kullanmak, kullanım miktarına uymak.
• Toplumsal/eğitim: Kamu spotları, okullarda bilinçlendirme etkinlikleri ve iş yerlerinde iş güvenliği eğitimleri düzenlemek.
• Üretici: Ambalajlarda piktogram ve uyarıları açık ve büyük yazmak, çocuk kilitli kapak kullanmak.
• Yasal ve çevresel: Fabrikaların atık arıtma tesisi kurmasını zorunlu tutmak, denetimleri artırmak, kurallara uymayanlara yaptırım uygulamak.

6. Soru

Bu soru bir tasarım çalışmasıdır. Yol gösterici bilgiler: Etiketinizde şu bölümler bulunabilir:

• Ürünün/maddenin adı ve kimyasal formülü (örneğin NaClO, HCl, NaOH),
• Uygun tehlike piktogramları (korozif, tahriş edici, zehirli, çevreye zararlı vb.) ve “Tehlike” ya da “Dikkat” uyarı kelimesi,
• Tehlike ifadeleri (ör. “Cilt ve gözde ciddi yanıklara yol açar.”) ve önlem ifadeleri (ör. “Başka ürünlerle, özellikle asit içeren temizleyicilerle karıştırmayınız.”, “Eldiven ve gözlük kullanınız.”),
• İlk yardım bilgisi, saklama koşulları (çocukların ulaşamayacağı serin bir yerde, hangi maddelerle bir arada depolanmaması gerektiği; kimyasal depolama matrisine göre asitler ve bazlar, oksitleyiciler ve yanıcılar ayrı tutulur),
• Atık bertarafı bilgisi, üretici iletişim bilgileri ve acil durum telefonu (Ulusal Zehir Danışma Merkezi: 114).

← Sayfa 39 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 41 Cevapları →

Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.

Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.