9. sınıf Kimya ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 21 Etkinlik 1.1 deneyi (Farklı Kimyasal Maddelerin Özelliklerini Belirleyebilme) ve değerlendirme sorularının cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
Deney Sonuç Tablosu (Beklenen Değerler)
pH kâğıdıyla ölçülen değerler markaya ve derişime göre biraz değişebilir. Yaklaşık beklenen sonuçlar:
| Kimyasal madde | pH değeri | Saf su ilavesi sonrasında pH değeri |
|---|---|---|
| Limon tuzu | yaklaşık 2 (asidik) | biraz artar, örneğin 3 civarı |
| Sıvı sabun | yaklaşık 9–10 (bazik) | biraz azalır, 7’ye yaklaşır |
| Gazlı içecek | yaklaşık 3 (asidik) | biraz artar |
| Karbonat | yaklaşık 8–9 (zayıf bazik) | biraz azalır |
| Sirke | yaklaşık 3 (asidik) | biraz artar |
| Diş macunu | yaklaşık 8–9 (bazik) | biraz azalır |
| Antiasit mide tableti | yaklaşık 9–10 (bazik) | biraz azalır |
Gözlem: pH kâğıdı asidik maddelerde kırmızı-turuncu, bazik maddelerde yeşil-mavi tonlara döner. Su eklendikten sonra renkler nötr renge (sarı-yeşil) biraz daha yaklaşır.
Değerlendirme
1. Soru
Saf su eklenince maddeler seyrelir ve pH değerleri 7’ye (nötre) yaklaşır: Asidik maddelerin (limon tuzu, gazlı içecek, sirke) pH değeri artar, bazik maddelerin (sıvı sabun, karbonat, diş macunu, antiasit tablet) pH değeri azalır. Asit bazik olmaz, baz da asidik olmaz; yalnızca etkileri zayıflar.
2. Soru
Diş macunu baziktir; su eklenince pH değeri azalır, yani bazik özelliği azalır. Diş fırçası ıslatıldığında macun seyrelir ve ağızdaki asitleri nötrleştirme etkisi zayıflar. Bu nedenle “Diş fırçanızı ıslatmayın!” uyarısı yapılır.
3. Soru
Antiasit tabletler baziktir. Su eklendiğinde pH değerleri azalır (7’ye yaklaşır), yani seyrelince bazik etkileri zayıflar. Tablet çiğnenerek alındığında madde seyrelmeden, derişik hâlde mideye ulaşır ve mide asidini daha etkili nötrleştirir. Bu yüzden çiğneme tableti olarak üretilir ve su ile içilmemesi önerilir.
4. Soru
Limon tuzu (sitrik asit) asidiktir. Kireç (kalsiyum karbonat) asitlerle tepkimeye girip suda çözünen maddelere ve karbon dioksit gazına dönüşür; bu sayede kireç çözülür. Limon tuzu yerine sirke ve limon suyu gibi asidik maddeler de kullanılabilir.
5. Soru
Hayır, aynı değildir. Mermer ve tebeşir kalsiyum karbonat içerir. Limon tuzu asidik olduğu için bu yüzeylerle tepkimeye girer, köpürme (gaz çıkışı) olur ve yüzey aşınıp matlaşır. Karbonat ise bazik olduğundan kalsiyum karbonatla tepkimeye girmez, yüzeye zarar vermez.
6. Soru
Gazlı içecekler asidik maddeler (karbonik asit, bazılarında fosforik asit) içerir. Bu asitler pası (demir oksit) çözerek metal yüzeyden uzaklaştırır. Paslı metalleri temizlemek için sirke, limon suyu, limon tuzu gibi asidik maddeler ya da ticari pas sökücüler kullanılabilir.
← Sayfa 20 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 22 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.