9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Cevapları Sayfa 249
9. sınıf Kimya ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 249 Etkinlik-3.5 (Atıklardan Nanoparçacık Eldesi) için yol gösterici bilgiler ve değerlendirme cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
İşlem Basamakları (örnek devamı)
- (Kitapta verilen) Yıkanıp kurutulmuş 20 g atık (ör. portakal kabuğu) 50 mL saf suyla kaynatılır, süzülür ve süzüntü (özüt) soğutulur.
- Gümüş nanoparçacık için: Bir beherglasa bir miktar gümüş nitrat çözeltisi konur, üzerine damla damla özüt eklenir ve karışım ılık su banyosunda karıştırılarak bir süre bekletilir.
- Bakır nanoparçacık için: Bakır(II) klorür çözeltisine özüt eklenerek karıştırılır ve birkaç saat bekletilir.
- Renk değişimi gözlenip not edilir; aynı işlemler diğer iki atık özütüyle tekrarlanır.
Beklenen gözlem: Özütteki doğal indirgen maddeler (askorbik asit, fenolik bileşikler vb.) metal iyonlarını metal atomlarına indirger. Gümüş nitratlı karışım renksizden sarı-kahverengiye, bakır(II) klorürlü karışım ise kahverengiye döner.
Güvenlik: Gümüş nitrat ve bakır(II) klorür tahriş edicidir; eldiven ve gözlük kullanılmalı, atıklar lavaboya dökülmeyip öğretmenin gösterdiği atık kabına konmalıdır.
Değerlendirme
1. Soru
Nanoparçacık oluşumu renk değişimi ile anlaşılır: gümüşte renksiz çözeltinin sarı/sarı-kahverengiye, bakırda kahverengiye dönmesi. Ayrıca çözeltinin süzgeç kâğıdından geçmesine rağmen renkli kalması parçacıkların nano boyutta olduğunu gösterir. Sonuçlar öğretmenin deneyindeki renk değişimiyle karşılaştırılır.
2. Soru
Bakır nanoparçacık miktarı, çözelti santrifüjlenip veya uzun süre bekletilip çöken katı kurutularak hassas terazide tartılarak yaklaşık olarak belirlenebilir. Hangi atıktan daha fazla elde edildiği deneyinize bağlıdır. Fark, atıkların içerdiği indirgen madde (C vitamini, fenolik maddeler vb.) miktarının farklı olmasından kaynaklanır; indirgen maddesi fazla olan özüt daha fazla bakır iyonunu indirger.
3. Soru
Hayır, genellikle o kadar kolay belirlenemez. Gümüş nitrat çözeltisi çok seyreltiktir; oluşan gümüş nanoparçacık miktarı çok azdır ve parçacıklar kolloit hâlinde dağılmış kalır, kolayca çökmez ve süzülemez. Bu nedenle tartılabilecek kadar katı elde etmek zordur.
4. Soru
Nanoparçacıkların boyutu ve şekli elektron mikroskobu (SEM veya TEM) görüntüleriyle belirlenebilir. Ayrıca çözeltinin renginden ve ışığı soğurma özelliklerinden (UV-görünür bölge spektroskopisi) yaklaşık boyut hakkında bilgi edinilebilir.
5. Soru
Kullanılan yeşil kimya ilkeleri: atık önleme (evsel atıkların değerlendirilmesi), yenilenebilir ham maddelerle daha yeşil sentez (bitkisel atıklar), daha az tehlikeli kimyasal sentez (zehirli indirgenler yerine doğal özütler), daha güvenli çözücüler (çözücü olarak su) ve enerji verimliliği (düşük sıcaklık). Bu ilkeler özellikle 12. hedef (sorumlu üretim ve tüketim) olmak üzere 6, 14 ve 15. hedeflere ulaşmaya katkı sağlar.
6 ve 7. sorular Sayfa 250’de yer almaktadır.
← Sayfa 246 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 250 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.