9. sınıf Kimya ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 200 Etkinlik-2.30 (Damla Boyutu) için yol gösterici bilgiler ve değerlendirme cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
İşlem Basamakları (örnek)
- İki büret spora kıskaçla dik olarak tutturulur; birine su, diğerine sırasıyla gliserin, zeytinyağı ve mısır şurubu konur.
- Büretlerin altına yağlı kâğıt, cam, pleksi, plastik veya metal yüzey yerleştirilir.
- Musluklar yavaşça açılarak sıvıların tek tek damlaması sağlanır; belirli hacimden (ör. 2 mL) kaç damla çıktığı sayılır ve yüzeyde oluşan damlaların şekli ve çapı gözlenir.
- Her sıvı için işlem üç kez tekrarlanır, sonuçlar tabloya yazılır.
Beklenen gözlem: Belirli hacimden en az sayıda ve en büyük damla suyu verir; zeytinyağı en küçük damlaları oluşturur ve yüzeylere daha kolay yayılır.
Değerlendirme
1. Soru
Damlaların boyut ve şekil farkı sıvıların kohezyon kuvvetlerinin (yüzey gerilimlerinin) farklı olmasından kaynaklanır. Molekülleri arasında çok sayıda hidrojen bağı bulunan su ve gliserinde moleküller birbirini güçlü çeker; damla büretin ucunda daha uzun süre tutunur, büyür ve yüzeyde daha yuvarlak kalır. Zeytinyağı molekülleri arasında yalnızca London kuvvetleri vardır; kohezyon daha zayıf olduğundan damlalar küçük olur ve yüzeye yayılır. Sıvının yüzeyle adezyonu da damla şeklini etkiler.
2. Soru
Damlası büyük olan sıvının yüzey gerilimi büyüktür. Beklenen sıralama: su > gliserin > zeytinyağı. Mısır şurubu sulu bir şeker çözeltisi olduğu için yüzey geriliminin suya yakın olması beklenir; ancak çok viskoz olduğu için damlaları yavaş oluşur ve kesin değer şurubun bileşimine göre değişir, bu yüzden kendi ölçümünüze göre yerleştiriniz.
3. Soru
Kaynaklarda verilen yaklaşık değerler (20–25 °C): su ≈ 72–73 dyn/cm, gliserin ≈ 63 dyn/cm, zeytinyağı ≈ 32 dyn/cm (kitabın 232. sayfasındaki tabloda da su 0,073 N/m, gliserin 0,063 N/m, zeytinyağı 0,032 N/m verilmiştir). Bulduğunuz değerleri kendi tahmin sıralamanızla karşılaştırınız; sıralama uyumlu olmalıdır.
← Sayfa 199 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 201 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.