Verimli bir ovanın ortasında kurulan bir şehrin nüfusu son kırk yılda dört katına çıkmıştır. Şehir, ova tabanındaki sulu tarım arazilerine doğru plansız biçimde yayılmış; bazı mahalleler eski dere yataklarının içinde kurulmuştur. Bölgede hâkim rüzgârlar batıdan eser; sanayi tesisleri şehrin batısında yer almakta, kışın şehir üzerinde yoğun hava kirliliği görülmektedir. Şehrin çevresindeki eğimli ve tarıma elverişsiz tepeler ise boş durmaktadır.

Metindeki mekânsal sorunları belirleyerek her birinin nedenini yazınız.

Verimli bir ovanın ortasında kurulan bir şehrin nüfusu son kırk yılda dört katına çıkmıştır. Şehir, ova tabanındaki sulu tarım arazilerine doğru plansız biçimde yayılmış; bazı mahalleler eski dere yataklarının içinde kurulmuştur. Bölgede hâkim rüzgârlar batıdan eser; sanayi tesisleri şehrin batısında yer almakta, kışın şehir üzerinde yoğun hava kirliliği görülmektedir. Şehrin çevresindeki eğimli ve tarıma elverişsiz tepeler ise boş durmaktadır.

Coğrafya biliminin bu sorunların çözümüne sunabileceği iki katkıyı, kullandığı yöntem ve araçlarla ilişkilendirerek açıklayınız.

Bir öğrenci, web tabanlı bir CBS uygulamasında bir ilin ilçelerini gösteren alan katmanını açmıştır. İlçelere tıklandığında görünen öz nitelik tablosunun bir bölümü aşağıdadır (kurgusal veri).

Her ilçenin nüfus yoğunluğunu hesaplayınız ve “nüfus yoğunluğu 40 kişi/km²’den fazla olan ilçeler” sorgusunun sonucunu yazınız.

Bir öğrenci, web tabanlı bir CBS uygulamasında bir ilin ilçelerini gösteren alan katmanını açmıştır. İlçelere tıklandığında görünen öz nitelik tablosunun bir bölümü aşağıdadır (kurgusal veri).

Bu tabloyla oluşturulabilecek bir tematik haritanın türünü belirtiniz ve haritaya eklenecek bir katmanla yapılabilecek bir çıkarıma örnek veriniz.

Bir öğrenci, web tabanlı bir CBS uygulamasında bir ilin ilçelerini gösteren alan katmanını açmıştır. İlçelere tıklandığında görünen öz nitelik tablosunun bir bölümü aşağıdadır (kurgusal veri).

Web tabanlı CBS’nin, bilgisayara kurulan masaüstü programlara göre bir üstünlüğünü ve kullanımında dikkat edilmesi gereken bir etik kuralı yazınız.

Yeryüzündeki suyun dağılımına ilişkin veriler aşağıda verilmiştir.

Tablodaki verilere göre yeryüzündeki suların sınıflandırılmasında kullanılan iki ölçütü yazınız.

Yeryüzündeki suyun dağılımına ilişkin veriler aşağıda verilmiştir.

Yeryüzündeki tüm suyun yaklaşık yüzde kaçının göller, akarsular ve bataklıklar gibi yüzey tatlı sularından oluştuğunu hesaplayınız.

Yeryüzündeki suyun dağılımına ilişkin veriler aşağıda verilmiştir.

Hesapladığınız sonucu insanların su kullanımı açısından yorumlayınız.

Fırat Nehri Türkiye’den doğar ve sınırı aşarak Suriye’ye geçer. Çoruh Nehri Türkiye’den doğar, Gürcistan’a geçerek Karadeniz’e dökülür. Meriç Nehri bir bölümünde Türkiye ile Yunanistan arasında sınır oluşturur; Aras Nehri de Türkiye’nin doğu sınırının bir bölümünü çizer. Fırat üzerindeki Atatürk Barajı, Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) kapsamında sulama ve elektrik üretimi için yapılmıştır.

Metindeki akarsuları sınıraşan sular ve sınır oluşturan sular olarak sınıflandırınız.

Fırat Nehri Türkiye’den doğar ve sınırı aşarak Suriye’ye geçer. Çoruh Nehri Türkiye’den doğar, Gürcistan’a geçerek Karadeniz’e dökülür. Meriç Nehri bir bölümünde Türkiye ile Yunanistan arasında sınır oluşturur; Aras Nehri de Türkiye’nin doğu sınırının bir bölümünü çizer. Fırat üzerindeki Atatürk Barajı, Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) kapsamında sulama ve elektrik üretimi için yapılmıştır.

Sınıraşan suların ülkeler arası ilişkiler açısından neden önemli olduğunu politik etkileri yönünden açıklayınız.

Fırat Nehri Türkiye’den doğar ve sınırı aşarak Suriye’ye geçer. Çoruh Nehri Türkiye’den doğar, Gürcistan’a geçerek Karadeniz’e dökülür. Meriç Nehri bir bölümünde Türkiye ile Yunanistan arasında sınır oluşturur; Aras Nehri de Türkiye’nin doğu sınırının bir bölümünü çizer. Fırat üzerindeki Atatürk Barajı, Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) kapsamında sulama ve elektrik üretimi için yapılmıştır.

Atatürk Barajı’nın bölgeye iki ekonomik etkisini yazınız.

Kaynak A: Doğu Karadeniz’de bir köy

Evler, dik yamaçlarda çay bahçelerinin arasına birbirinden uzak ve dağınık biçimde kurulmuştur. Su kaynakları boldur; her evin yakınında bir dere ya da pınar vardır. Okul, cami ve muhtarlık vadi tabanındaki küçük bir merkezde toplanmıştır.

Kaynak B: İç Anadolu’da bir köy

Evler, köyün tek çeşmesinin çevresinde birbirine bitişik ve toplu biçimde kurulmuştur. Köyün çevresindeki geniş ve düz araziler tahıl tarlalarıyla kaplıdır. Kış uzun ve soğuktur.

İki köyün yerleşme desenini belirleyerek bu deseni oluşturan coğrafi koşulları karşılaştırınız.

Kaynak A: Doğu Karadeniz’de bir köy

Evler, dik yamaçlarda çay bahçelerinin arasına birbirinden uzak ve dağınık biçimde kurulmuştur. Su kaynakları boldur; her evin yakınında bir dere ya da pınar vardır. Okul, cami ve muhtarlık vadi tabanındaki küçük bir merkezde toplanmıştır.

Kaynak B: İç Anadolu’da bir köy

Evler, köyün tek çeşmesinin çevresinde birbirine bitişik ve toplu biçimde kurulmuştur. Köyün çevresindeki geniş ve düz araziler tahıl tarlalarıyla kaplıdır. Kış uzun ve soğuktur.

Kaynak A’daki köyde hizmetlerin vadi tabanında toplanmasını mekânsal bağlantılar açısından yorumlayınız.