Lise Sosyoloji Ders Kitabı Cevapları Sayfa 196
Lise seçmeli Sosyoloji ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 196 5. Etkinlik Değerlendirme ve 6. Etkinlik cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
5. Etkinlik Değerlendirme
İş gücü, eğitim, sağlık ve ulaşımda fırsatlar ve riskler
Örnek cevap: Fırsatlar: Üretimde verimlilik ve iş güvenliği, eğitimde kişiselleştirilmiş öğrenme, sağlıkta erken tanı ve yaşam kalitesinin artması, ulaşımda kazaların azalması ve erişilebilirlik. Riskler: İşsizlik ve gelir eşitsizliği, eğitimde zihinsel tembellik ve dijital uçurum, sağlık verilerinin güvenliği ve eşitsiz erişim, ulaşımda hukuki sorumluluk belirsizliği ve siber saldırılar.
Bireysel haklar, etik değerler ve eşitlik üzerindeki etkiler
Örnek cevap: Yüz tanıma ve veri toplama mahremiyeti tehdit edebilir (bireysel haklar). Algoritmalar geçmiş verilerdeki ön yargıları tekrarlayarak örneğin işe alımda belirli grupları dezavantajlı duruma düşürebilir (etik ve eşitlik). Teknolojiye erişebilenler ile erişemeyenler arasındaki fark büyüyebilir. Öte yandan engelli bireylere sesli asistanlar gibi destekler sunarak eşitliğe katkı da sağlayabilir.
6. Etkinlik: Yapay Zekânın Toplumsal ve Mesleki Etkilerinin İncelenmesi
1. Sorular
Yapay zekânın öğrenme yeteneği hangi verilerden anlaşılabilir?
Örnek cevap: Yeni verilerle karşılaştıkça performansının artmasından, hata oranının zamanla düşmesinden, kendisine açıkça öğretilmemiş örnekleri doğru sınıflandırabilmesinden ve kullanıcı tercihlerine göre önerilerini uyarlamasından (makine öğrenmesi) anlaşılabilir.
Hatalarda sorumluluk kime ait olmalı?
Örnek cevap: Sorumluluk tek bir tarafa yüklenmemeli, paylaşılmalıdır: Hatalı tasarım ve eğitim verisinden yazılımcı ve üretici, sistemi amacı dışında ya da denetimsiz kullanmaktan kullanıcı sorumlu tutulmalıdır. Bunun için açık yasal düzenlemelere ve insan denetimine ihtiyaç vardır.
Algoritmaların duygu ve düşüncelere yön vermesinin sonuçları
Örnek cevap: İnsanlar yalnızca kendi görüşlerini doğrulayan içeriklerle karşılaşır (yankı odası), toplumsal kutuplaşma artar; tüketim ve siyasi tercihler manipüle edilebilir, eleştirel düşünce ve bireysel özerklik zayıflar.
2-3. Sektör analizi (örnek üç sektör)
| Sektör | Kullanım biçimi | Çözdüğü problem | İnsan yaşamına etkisi |
|---|---|---|---|
| Sağlık | Görüntülerden tanı, hasta verilerinin analizi | Geç tanı, uzman eksikliği | Erken tedavi, daha uzun ve kaliteli yaşam |
| Tarım | Drone ve sensörlerle toprak, nem ve hastalık takibi | Verim kaybı, su israfı | Daha fazla ve ucuz gıda, çevrenin korunması |
| Finans | Dolandırıcılık tespiti, kredi değerlendirme, sohbet botları | Sahtecilik, yavaş hizmet | Hızlı ve güvenli işlemler; ancak algoritmik ayrımcılık riski |
4. Meslekler
Ortadan kalkma ihtimali olanlar: Kasiyerlik, çağrı merkezi operatörlüğü, veri girişi, bazı çeviri ve şoförlük işleri.
Yeni ortaya çıkabilecekler: Yapay zekâ etik uzmanı, veri bilimci, istem (prompt) mühendisi, robot bakım teknisyeni, siber güvenlik uzmanı.
Dönüşerek kalacaklar: Öğretmenlik, doktorluk, avukatlık, gazetecilik, muhasebe; bu meslekler yapay zekâyı bir araç olarak kullanacak, insani yargı ve iletişim becerileri daha da önem kazanacaktır.
Değerlendirme
Örnek cevap: Olumlu etkiler: Verimlilik ve hız artar, maliyetler düşer, tehlikeli işler robotlara devredilir, yeni meslekler ve iş alanları doğar. Olumsuz etkiler: Rutin işlerde işsizlik artar, çalışanlar sürekli yeni beceri edinme baskısı altında kalır, gelir eşitsizliği ve güvencesiz çalışma (prekarya) yaygınlaşabilir, işe alımda algoritmik ayrımcılık görülebilir.
← Sayfa 195 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 197 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.