Lise Mantık Ders Kitabı Cevapları Sayfa 111
Lise seçmeli Mantık ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 111 3. Ünite Ölçme ve Değerlendirme 4-8. soruların cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
4. soru: (p ∧ q) → r gösteriminin katkısı
Cevap: Sembolik ifade, araçların durması için iki koşulun (ışığın kırmızı olması ve butona basılmış olması) birlikte gerçekleşmesi gerektiğini tek anlamlı biçimde gösterir. “∧” eklemi “veya” ile karıştırılamaz; sistem yalnızca p ve q birlikte doğruyken r sonucunu üretir. Ayrıca kuralın doğruluk tablosuyla her durum için denetlenebilmesi ve bilgisayar programına hatasız aktarılabilmesi sağlanır. (Işık kırmızı değilken araçların durmaması isteniyorsa kural karşılıklı koşulla, (p ∧ q) ↔ r biçiminde kurulmalıdır.)
5. soru: Günlük dil kuralları ile sembolik önermeler arasındaki farklar
Cevap: (1) Anlam açıklığı: Günlük dildeki sözcükler çok anlamlı ve bağlama göre değişkendir; sembollerin ise tek ve sabit bir anlamı vardır. (2) Denetlenebilirlik: Günlük dildeki bir kuralın her durumda ne sonuç vereceği ancak yorumla belirlenir; sembolik önermenin hangi durumlarda doğru ya da yanlış olduğu doğruluk tablosuyla kesin olarak gösterilebilir. (3) Evrensellik: Sembolik ifade dil farkından etkilenmez, herkes tarafından aynı biçimde okunur.
6. soru: Sembollerin bilimsel ve teknik alanlarda tercih edilme nedenleri
Cevap: Semboller kısa, tek anlamlı ve evrenseldir; duygusal çağrışım taşımaz. Karmaşık ilişkileri sade biçimde gösterir, işlem yapmayı ve hata ayıklamayı kolaylaştırır. Kurallara bağlı oldukları için sonuçların denetlenmesine ve bilgisayar gibi makinelere aktarılmasına imkân verir.
7. soru
a) Kritik bir durumun sembolleştirilmesi
Örnek cevap: Hastanede ilaç verme kuralı: “Hastanın alerjisi yoksa ve doktor onay verdiyse ilaç uygulanır.” p: Hastanın alerjisi vardır. q: Doktor onay vermiştir. r: İlaç uygulanır. Sembolik ifade: (∼p ∧ q) → r.
b) Kesinlik, evrensellik ve denetlenebilirlik açısından gerekçe
Örnek cevap: Kesinlik: Kuralın iki koşulun birlikte sağlanmasını gerektirdiği açıkça görülür, “veya” gibi yanlış okunamaz. Evrensellik: Farklı dil konuşan sağlık çalışanları ve hastane yazılımları kuralı aynı biçimde anlar. Denetlenebilirlik: Doğruluk tablosu kurularak hangi durumda ilacın verilmemesi gerektiği tek tek kontrol edilebilir; hata olasılığı azalır, insan hayatı korunur.
8. soru: Günlük dildeki önermeleri sembolik dile çevirme
| Önerme | Basit önermeler | Sembolik dil |
|---|---|---|
| Eğer sınav iptal edilirse ders yapılmaz veya sınav iptal edilmezse ders işlenir. | p: Sınav iptal edilir. q: Ders yapılır. | (p → ∼q) ∨ (∼p → q) |
| Bilim, doğruluk ve tutarlılık arayışıdır. | p: Bilim doğruluk arayışıdır. q: Bilim tutarlılık arayışıdır. | p ∧ q |
| Başarı veya başarısızlık çalışma düzeniyle başlar. | p: Başarı çalışma düzeniyle başlar. q: Başarısızlık çalışma düzeniyle başlar. | p ∨ q |
| Çalışırsan başarır ve yükselirsin. Çalışmazsan başaramaz ve yükselemezsin. | p: Çalışırsın. q: Başarırsın. r: Yükselirsin. | [p → (q ∧ r)] ∧ [∼p → (∼q ∧ ∼r)] |
| Ancak ve ancak üretim artarsa enflasyon düşer ve refah artar. | p: Üretim artar. q: Enflasyon düşer. r: Refah artar. | p ↔ (q ∧ r) |
| Soruyu doğru çözmek istiyorsan verilen bilgileri dikkatle incelemelisin. | p: Soruyu doğru çözmek istersin. q: Bilgileri dikkatle incelersin. | p → q |
| Kaynaklar yeterli ve planlama doğru değilse proje veya rapor tamamlanamaz. | p: Kaynaklar yeterlidir. q: Planlama doğrudur. r: Proje tamamlanır. s: Rapor tamamlanır. | ∼(p ∧ q) → ∼(r ∨ s) |
| Herkes sokağını temizlerse sokak düzenli ve temiz olur. | p: Herkes sokağını temizler. q: Sokak düzenli olur. r: Sokak temiz olur. | p → (q ∧ r) |
Not: “Kaynaklar yeterli ve planlama doğru değilse” ifadesi “kaynaklar yeterli değil ve planlama doğru değilse” biçiminde de okunabilir; o durumda sembolleştirme (∼p ∧ ∼q) → ∼(r ∨ s) olur. “Proje veya rapor tamamlanamaz” ifadesi ikisinin de tamamlanamayacağını bildirdiği için ∼(r ∨ s), yani ∼r ∧ ∼s ile gösterilir.
← Sayfa 110 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 112 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.