Lise Mantık Ders Kitabı Cevapları Sayfa 97
Lise seçmeli Mantık ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 97 5. Etkinlik 2 ve 3. maddelerin cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
5. Etkinlik (2. madde): Tutarlılık, geçerlilik ve eş değerlik denetimi
∼p ⇔ q önermesinin tutarlılığı
| p | q | ∼p | ∼p ⇔ q |
|---|---|---|---|
| D | D | Y | Y |
| D | Y | Y | D |
| Y | D | D | D |
| Y | Y | D | Y |
Cevap: Son sütunda ikinci ve üçüncü satırlarda “D” bulunduğu için önerme tutarlıdır (bütün yorumları doğru olmadığından totoloji değildir).
(p ∨ q) ⇔ ∼p önermesinin geçerliliği
| p | q | ∼p | p ∨ q | (p ∨ q) ⇔ ∼p |
|---|---|---|---|---|
| D | D | Y | D | Y |
| D | Y | Y | D | Y |
| Y | D | D | D | D |
| Y | Y | D | Y | Y |
Cevap: Önerme geçersizdir. Çünkü yalnızca üçüncü satırda “D”, diğer üç satırda “Y” değeri almıştır; geçerli olması için bütün yorumlarının “D” olması gerekirdi.
(p ⇔ q) ile (∼p ∨ q) önermelerinin eş değerliği
| p | q | ∼p | p ⇔ q | ∼p ∨ q |
|---|---|---|---|---|
| D | D | Y | D | D |
| D | Y | Y | Y | Y |
| Y | D | D | Y | D |
| Y | Y | D | D | D |
Cevap: İki önerme eş değer değildir. Çünkü üçüncü satırda p ⇔ q “Y”, ∼p ∨ q “D” değerini almıştır; bütün satırlarda aynı değerleri almaları gerekirdi.
p ∨ q ile ∼p ∧ ∼q önermelerinin birbiriyle tutarlılığı
| p | q | ∼p | ∼q | p ∨ q | ∼p ∧ ∼q |
|---|---|---|---|---|---|
| D | D | Y | Y | D | Y |
| D | Y | Y | D | D | Y |
| Y | D | D | Y | D | Y |
| Y | Y | D | D | Y | D |
Cevap: İki önerme tutarsızdır. Çünkü hiçbir satırda ikisi birlikte “D” değeri almamıştır; ∼p ∧ ∼q, p ∨ q önermesinin değillemesine eş değerdir.
3. madde: Tablolardaki hataların düzeltilmesi
Tablo 1
Cevap: Tablonun başlığında önerme (p ⇔ q) ∨ (∼p ⇒ q) olarak yazılmış, tabloda ise (p ⇔ q) ∨ (∼p ⇒ ∼q) önermesi hesaplanmıştır. Tablodaki değerler (p ⇔ q) ∨ (∼p ⇒ ∼q) için doğrudur:
| p | q | ∼p | ∼q | p ⇔ q | ∼p ⇒ ∼q | (p ⇔ q) ∨ (∼p ⇒ ∼q) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| D | D | Y | Y | D | D | D |
| D | Y | Y | D | Y | D | D |
| Y | D | D | Y | Y | Y | Y |
| Y | Y | D | D | D | D | D |
Üçüncü satırda “Y” bulunduğu için bu önerme geçersizdir. Başlıktaki (p ⇔ q) ∨ (∼p ⇒ q) önermesi denetlenseydi sonuç farklı olurdu:
| p | q | ∼p | p ⇔ q | ∼p ⇒ q | (p ⇔ q) ∨ (∼p ⇒ q) |
|---|---|---|---|---|---|
| D | D | Y | D | D | D |
| D | Y | Y | Y | D | D |
| Y | D | D | Y | D | D |
| Y | Y | D | D | Y | D |
Bu önermenin bütün yorumları “D” olduğundan başlıktaki önerme geçerlidir. Gerekçe: Hata, başlık ile tablodaki önermenin uyuşmamasıdır; hangi önermenin denetlendiği açıkça yazılmalıdır.
Tablo 2
Cevap: Bu tabloda birden çok hata vardır: (1) p ve q sütunlarına dört olası yorum (DD, DY, YD, YY) yazılmamış, aynı yorumlar tekrarlanmıştır. (2) ∼p ve ∼q sütunları p ve q değerlerinin tersi değildir. (3) p ∨ q ve q ∨ p sütunlarındaki değerler tikel evetleme kuralına aykırıdır; tikel evetleme yalnızca iki bileşen de yanlışken yanlıştır. (4) Tablodaki sütunlar başlıktaki önermeyi değil, p ∨ q ile q ∨ p önermelerini denetlemektedir. Düzeltilmiş tablo şöyledir:
| p | q | ∼p | ∼q | p ∨ q | q ∨ p |
|---|---|---|---|---|---|
| D | D | Y | Y | D | D |
| D | Y | Y | D | D | D |
| Y | D | D | Y | D | D |
| Y | Y | D | D | Y | Y |
Düzeltilmiş tabloya göre p ∨ q ile q ∨ p bütün satırlarda aynı değeri aldığı için eş değerdir (p ∨ q ≡ q ∨ p). Başlıktaki (p ⇔ q) ∨ (∼p ⇒ ∼q) önermesi ise Tablo 1’de gösterildiği gibi geçersizdir.
← Sayfa 96 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 100 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.