Lise Mantık Ders Kitabı Cevapları Sayfa 12
Lise seçmeli Mantık ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 12 Düşünelim ve Keşfedelim cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
Düşünelim
1. Bir tarihî dönemin siyasi özelliği ve etkisi
Örnek cevap: Orta Çağ Avrupa’sında feodal düzen hâkimdi; siyasi güç toprak sahibi senyörlerin ve kilisenin elindeydi. Bu durum kültürel hayata da yansıdı: Eğitim ve bilim büyük ölçüde manastırlarda yürütüldü, düşünce dinî öğretileri temellendirme amacına yöneldi. Skolastik felsefenin Aristoteles mantığını inancı açıklamak için kullanması bunun güzel bir örneğidir.
2. Problem çözümünde adım adım ilerlemenin önemi
Örnek cevap: Adım adım ilerlemek, her aşamanın bir önceki aşamaya dayanmasını sağlar; böylece akıl yürütmenin hangi noktada hata yaptığı kolayca bulunur. Planlı ilerleyen kişi verileri, ara sonuçları ve nihai sonucu birbirine tutarlı biçimde bağlar. Bu, mantıktaki öncüllerden sonuca giden düzenli çıkarım sürecinin günlük hayattaki karşılığıdır.
3. Açık ve anlaşılır konuşmanın önemi
Örnek cevap: Düşünce ancak dil aracılığıyla başkalarına ulaşır. Belirsiz, çok anlamlı ya da dağınık bir anlatım, zihindeki düşünce doğru olsa bile karşı tarafın yanlış anlamasına yol açar. Kavramları yerinde kullanmak ve cümleleri tutarlı kurmak, düşüncenin hem anlaşılmasını hem de mantık kurallarıyla denetlenebilmesini sağlar.
4. “Bir şey ne ise odur.” ifadesi
Örnek cevap: Bu ifade özdeşlik ilkesini anlatır: Bir şey, kendisiyle aynıdır ve aynı bağlamda başka bir şey olarak düşünülemez. Örneğin “üçgen” kavramı her zaman üç kenarlı kapalı şekli ifade eder; bir tartışmanın başında bu anlamda kullanılan kavram, tartışmanın sonunda başka bir anlama kaydırılamaz.
5. Günlük hayatta mantık kullanımı
Örnek cevap: “Hava durumu yarın yağmur yağacağını söylüyor; yağmurda dışarı çıkarsam ıslanırım. O hâlde yanıma şemsiye almalıyım.” diye düşünmek günlük bir çıkarımdır. Burada bilinen bilgilerden (öncüllerden) yeni bir karara (sonuca) ulaşılmıştır. Bu örnek, mantığın bilinenden bilinmeyene ulaşma işlevini ve tutarlı düşünmenin günlük kararlardaki yerini gösterir.
Keşfedelim
1. Söz ile öz birliği sağlanamazsa
Örnek cevap: Kişinin söylediğiyle yaptığı birbirini tutmuyorsa bir çelişki (tutarsızlık) ortaya çıkar. Aynı kişi hem “dürüstlük önemlidir” deyip hem de yalan söylüyorsa, aynı konuda hem bir şeyi onaylamış hem de eylemiyle reddetmiş olur; bu, çelişmezlik ilkesine aykırı bir durumdur.
2. Sosyal medyada görüntü ile gerçeğin çelişmesi
Örnek cevap: Bazı kişiler sosyal medyada sürekli lüks tatil ve pahalı ürün paylaşıp gerçek hayatta bu yaşamı sürmez; bazıları da filtreli fotoğraflarla gerçekte olmadığı bir görünüş sergiler. Mevlana’nın sözü, insanın olduğu gibi görünmesini ya da göründüğü gibi olmasını ister. Paylaşılan görüntü gerçeği yansıtmadığında kişi hem başkalarını yanıltır hem de kendi içinde tutarsız bir kimlik oluşturur.
3. Söz ve eylem arasında tutarlılık olmasaydı
Örnek cevap: Ticarette verilen sözlere güvenilemez, sözleşmeler anlamını yitirir ve alışveriş yapılamaz hâle gelirdi. Hukukta tanık ifadelerine ve taahhütlere dayanılamaz, adil karar vermek imkânsızlaşırdı. Toplumsal ilişkilerde de güven ortadan kalkar, insanlar birbirinin davranışını öngöremez ve iş birliği bozulurdu.
4. Doğruyu yanlıştan ayıran bir mekanizma olmasaydı
Örnek cevap: İnsanlar duydukları her şeyi denetlemeden kabul eder, yalan ile gerçeği ayırt edemezdi. Bu durumda iletişim yanlış anlamalarla dolar, kimse kimsenin sözüne güvenemezdi. Mantık, düşünceleri tartan bu mekanizmanın kurallarını verdiği için sağlıklı iletişimin ve güvenin temelidir.
Tüm Sayfalar | Sayfa 13 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.