12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Sayfa 30
12. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 30 Metni Anlama ve Çözümleme 1-6. soruların ve Metin Biterken çalışmasının cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
1. Soru – Eserin yazarı ve yazılış amacı
Cevap: Divanü Lugati’t-Türk, XI. yüzyılda yaşamış Türk dilcisi Kâşgarlı Mahmud tarafından yazılmıştır. Temel amacı Araplara Türkçe öğretmektir. Bunun yanında Türkçeyi Arapçayla karşılaştırmak, Türk dili ve kültürü hakkında geniş bilgi vermek ve Türkçenin İslam dünyasındaki yerini göstermek amaçlanmıştır.
2. Soru – Eserin yansıttığı unsurlar
| Unsur | Metinden örnek |
|---|---|
| Millî | Türk boylarının yaşadığı yerler, boy teşkilatları, kullandıkları alfabeler; ilk Türk dünya haritası |
| Manevi | Türk boylarının inançları; açıklamalarda hadislere yer verilmesi |
| Sosyal | Gelenek ve görenekler, etnografya bilgileri, atasözleri (savlar), şiir ve dörtlükler |
| Tarihî | XI. yüzyıl Türk dünyasının dil durumu, lehçe ve ağız farklılıkları |
3. Soru – Sanatçı ve eser ilişkisi
Örnek cevap: Bu durum bana kalıcı olanın sanatçının kendisi değil, ortaya koyduğu eser olduğunu düşündürüyor. Değerli bir eser, yazarının hayatı unutulsa bile onu yüzyıllar boyunca yaşatır. Kâşgarlı Mahmud’u bugün tanımamızın nedeni, Türkçeye ve Türk kültürüne bıraktığı eşsiz eserdir.
4. Soru – Bilgi ve yorum içeren cümleler
Bilgi: Metinde Kâşgarlı Mahmud’un XI. yüzyılda yaşadığını ve iki eser yazdığını bildiren cümleler bilgi içerir; doğruluğu belgelerle kanıtlanabilir.
Yorum: Kâşgarlı Mahmud’u gelmiş geçmiş dilcilerin en büyüğü olarak niteleyen cümle ise yazarın kişisel değerlendirmesini içerdiği için yorumdur.
5. Soru – Divanü Lugati’t-Türk’teki her kelime Türkçe Sözlük’te bulunur mu?
Cevap: Hayır, mümkün değildir. Dil zaman içinde değişir; XI. yüzyılda kullanılan kelimelerin bir kısmı unutulmuş, bir kısmı ses ve anlam değişikliğine uğramıştır. Ayrıca Divanü Lugati’t-Türk farklı Türk boylarının ağız ve lehçelerinden kelimeler içerir. Türkçe Sözlük ise günümüz Türkiye Türkçesinin söz varlığını esas alır.
6. Soru – “Çarık” kelimesinin karşılaştırılması
Cevap: Divanü Lugati’t-Türk kelimeyi verirken bir atasözü örneğiyle açıklamış ve kelimenin kültürdeki yerini göstermiştir. Türkçe Sözlük de kelimenin anlamlarını sıralarken yazarlardan örnek cümleler kullanmaktadır. Buna göre Divanü Lugati’t-Türk’ün kelimeyi örnekle açıklama, kullanım bağlamını gösterme ve kültürel bilgi verme yöntemi günümüz sözlükçülüğüne de yön vermiştir. Bugünkü sözlük ayrıca kelimenin türünü ve farklı alanlardaki (denizcilik, argo) anlamlarını da numaralandırarak gösterir.
Metin Biterken
Örnek cevap: Evet. Sözlüklerin yalnızca kelime anlamı öğrendiğimiz kitaplar olmadığını, bir milletin dilini, kültürünü ve tarihini geleceğe taşıyan hafıza kaynakları olduğunu fark ettim. Divanü Lugati’t-Türk sayesinde bin yıl önceki Türklerin yaşayışını bile öğrenebiliyoruz. Bu yüzden sözlük çalışmalarının dilin korunması için vazgeçilmez olduğunu düşünüyorum.
← Sayfa 28 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 31 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.