12. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Cevapları Sayfa 197
12. sınıf Coğrafya ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 197 Uygulama (1946-2020 çatışma sayıları) ve 3.10. Ara Değerlendirme sorularının cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
Uygulama
1. Çatışmaların bölgelere göre seyri
Cevap: 1946’da toplam çatışma sayısı yaklaşık 15-20 iken dalgalanmalarla artarak 1990’ların başında yaklaşık 50’ye ulaşmış, 2000’li yıllarda 30-35 civarına gerilemiş, 2010’dan sonra yeniden artarak 2020’de 55’i aşmıştır. Afrika’daki çatışmalar 1960’lardan (sömürgelerin bağımsızlık süreci) sonra artmış ve son yıllarda en büyük paya ulaşmıştır. Asya’daki çatışmalar dönem boyunca yüksek ve oldukça istikrarlı bir seyir izlemiştir. Orta Doğu’daki çatışmalar özellikle 2011 sonrasında belirgin şekilde artmıştır. Avrupa’da 1990’larda (Yugoslavya’nın dağılması) geçici bir artış görülmüş, Amerika’da ise 1980’lerden sonra azalma olmuştur.
2. Çatışmaların yoğunlaştığı bölgeler ve nedenleri
Cevap: Çatışmalar en çok Afrika, Asya ve Orta Doğuda yaşanmaktadır. Nedenleri: sömürgecilik döneminde etnik ve dinî yapıya bakılmadan cetvelle çizilen sınırlar; etnik, dinî ve mezhepsel farklılıklar; petrol, doğal gaz, altın, elmas gibi kaynaklar üzerindeki paylaşım kavgaları; sınıraşan suların paylaşımı; yoksulluk, işsizlik ve hızlı nüfus artışı; zayıf ve istikrarsız yönetimler; küresel güçlerin bu bölgelerdeki çıkar mücadeleleri.
3. Gelecekte çatışma riski taşıyan bölgeler ve unsurlar
Örnek cevap: İklim değişikliği nedeniyle kuraklaşan Orta Doğu, Kuzey Afrika, Sahel ve Güney Asya’da tatlı su ve tarım arazileri için (Nil, Dicle-Fırat, İndus, Mekong havzaları) çatışma riski artabilir. Yenilenebilir enerji ve elektrikli araç teknolojisine geçiş, lityum, kobalt ve nadir toprak elementleri gibi madenleri stratejik hâle getirdiği için Orta Afrika (Kongo), Güney Amerika (Lityum Üçgeni) ve Çin çevresinde rekabet artabilir. Buzulların erimesiyle açılan Kuzey Kutbundaki deniz yolları ve enerji kaynakları ile Doğu Akdeniz ve Güney Çin Denizi’ndeki doğal gaz sahaları da yeni anlaşmazlık alanları olabilir.
3.10. Ara Değerlendirme
1. Çatışmalarda öne çıkan mekânsal unsurlar
Cevap: Sınır anlaşmazlıkları ve toprak talepleri (Keşmir, Kırım, Dağlık Karabağ), enerji kaynakları ve nakil hatlarının kontrolü (Basra Körfezi, Doğu Akdeniz), yer altı kaynakları (altın, elmas, bakır), sınıraşan suların paylaşımı (Nil, Fırat-Dicle), stratejik boğaz ve deniz yolları (Hürmüz, Babülmendep), kutsal mekânlar (Kudüs), etnik ve dinî yapının dağılışı ile iklim değişikliğinin kaynaklar üzerindeki baskısı.
2. Çatışmaların sona ermesi ve barışın inşası için yapılabilecekler
Örnek cevap: Sorunların öncelikle diplomasi, müzakere ve arabuluculuk ile çözülmesi; BM gibi uluslararası kuruluşların etkinliğinin artırılması ve kararlarının uygulanması; uluslararası hukuka (sınıraşan sularda hakkaniyete uygun kullanım gibi) uyulması; ortak kaynakların adil paylaşımı için iş birliği anlaşmaları ve ortak projeler; yoksulluk, eğitimsizlik ve gelir eşitsizliğinin azaltılması; insani yardım ve kalkınma desteği; farklı kültür ve inançlara saygıyı geliştiren eğitim; silah ticaretinin sınırlandırılması.
← Sayfa 196 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 198 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.