Ehliyet Trafik Adabı Ders Notları: Yayalar, Bisikletliler ve Özel Gereksinimli Kişiler
Ehliyet sınavı Trafik Adabı dersi Yayalar, Bisikletliler ve Özel Gereksinimli Kişilere Karşı Sorumluluk konu anlatımı: yaya önceliği ve yaya geçitleri, çocuklar, yaşlılar, engelli bireyler, bisiklet ve motosiklet kullanıcıları, toplu taşıma, okul taşıtları ve hayvanlar. Çözümlü örnekler ve konu testiyle.
Ehliyet Trafik Adabı
| Yaya önceliği, yaya geçidi | çok sık sorulur |
| Çocuk ve yaşlı yayalar | sık sorulur |
| Engelli bireyler | sık sorulur |
| Bisiklet ve motosiklet | zaman zaman |
| Okul taşıtı, toplu taşıma, ambulans | zaman zaman |
| Hayvanlar | zaman zaman |
01Yaya Önceliği ve Yaya Geçitleri
Trafikte en korunmasız kullanıcı yayadır: onu koruyan ne kaporta ne emniyet kemeri ne de kask vardır. Bu yüzden güçlü olan (araç), güçsüz olanı (yaya) korumakla yükümlüdür. Bu, hem kanunun hem de trafik adabının temel ilkesidir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 74. maddesine göre sürücüler; görevli ya da ışıklı işaret bulunmayan, ancak işaret veya levhayla belirlenmiş kavşak giriş-çıkışları ile yaya ve okul geçitlerine yaklaşırken yavaşlamak ve buradan geçen ya da geçmek üzere olan yayalara durarak ilk geçiş hakkını vermek zorundadır.
| Durum | Sürücünün doğru davranışı |
|---|---|
| Yaya geçidinin başında bekleyen yaya | Yavaşlayıp tamamen durmak, yayanın karşıya geçmesini beklemek |
| Yaya geçidinde duran bir araç var | Aracın önünde görünmeyen bir yaya olabileceğini düşünüp yavaşlamak ve durmak |
| Yaya geçidi üzerinde durma | Geçidi kapatacak şekilde durmamak; durma çizgisinin gerisinde beklemek |
| Dönüş yapılan yolda karşıya geçen yaya | Dönüşü bitirmeden önce yayanın geçmesini beklemek |
| Yağmurlu havada su birikintisi | Yayaları ıslatmamak için yavaşlamak |
- Yayaya yol vermek bir lütuf değil, zorunluluktur. Yayayı korna ile acele ettirmek, aracı üzerine sürmek saygısızlıktır.
- Yaya kuralsız geçse bile sürücünün görevi kazayı önlemektir; “o hatalıydı” demek can kaybını geri getirmez.
- Yaya geçidine yaklaşırken öndeki aracı geçmeye kalkmamak gerekir; o aracın durma sebebi bir yaya olabilir.
02Çocuklar ve Yaşlılar
- Boyları kısa, araç arkasından görünmezler
- Hız ve mesafeyi doğru tahmin edemezler
- Topun ya da arkadaşının peşinden aniden yola çıkabilirler
- Tehlikeyi yetişkin gibi algılamazlar
- Yürüme hızları düşüktür
- Görme ve işitme azalmış olabilir
- Karşıya geçişleri uzun sürer
- Ani tepki veremeyebilirler
Okul, park, oyun alanı ve yerleşim içindeki dar sokaklarda sürücü hızını kendiliğinden düşürmeli, park etmiş araçların arasından çıkabilecek çocuklara karşı ayağını frene hazır tutmalıdır. Yola top yuvarlandığını gören sürücü, arkasından bir çocuğun koşabileceğini öngörmelidir.
Yaşlı yaya karşıya geçerken sabırla beklemek, ışık yeşile dönse bile onun geçişini tamamlamasına izin vermek saygı, sabır ve empatinin gereğidir.
Mahalle arasında giden bir sürücü, park etmiş araçların arasından yola bir top yuvarlandığını görüyor. Sürücünün yapması gereken en doğru davranış hangisidir?
A) Topa çarpmamak için hızlanıp direksiyon kırmak
B) Korna çalarak yoluna aynı hızla devam etmek
C) Topun arkasından bir çocuk çıkabileceğini düşünerek yavaşlamak ve durmaya hazır olmak
D) Topun sahibini bulmak için aracı yolun ortasında durdurup inmek
Top, yakında oynayan bir çocuk olduğunun işaretidir; çocuk topun peşinden aniden yola çıkabilir.
Öngörülü sürücü tehlike gerçekleşmeden önlem alır.
Sonuç: Cevap C.
03Engelli Bireyler
Görme, işitme ya da hareket engeli olan bireyler trafikte ek risk taşır. KTK md. 77’ye göre gözleri görmeyen ve özel işaret taşıyan (ör. beyaz baston) kişiler taşıt yolu üzerinde bulunduğunda bütün sürücüler yavaşlamak, gerekiyorsa durmak ve yardımcı olmak zorundadır. Çocuk, hasta ve engellilere ait motorsuz taşıtları (ör. tekerlekli sandalye) kullananlara da yayalarla ilgili hükümler uygulanır.
| Kim? | Sürücü ne yapmalı? |
|---|---|
| Görme engelli (beyaz baston, rehber köpek) | Yavaşlamak, durmak; korna ile ürkütmemek; geçişi tamamlanana kadar beklemek |
| İşitme engelli | Kornayı duymayabileceğini bilmek; göz teması ve yavaşlamayla güvence vermek |
| Tekerlekli sandalye kullanan | Rampa ve geçitleri kapatmamak; geçiş süresine sabırla beklemek |
| Engelli park yeri | Engelli değilseniz kısa süreliğine bile park etmemek |
- Engelliler için ayrılmış park yerine “iki dakikalığına” park etmek, kaldırım rampasının önüne durmak hak ihlali ve saygısızlıktır.
- Kaldırıma park etmek; tekerlekli sandalye, bebek arabası ve görme engelli yayaları taşıt yoluna inmek zorunda bırakır.
04Bisiklet ve Motosiklet Kullanıcıları
Bisikletliler ve motosikletliler araç kullanıcısı olsalar da çarpışmada korunmasızdırlar. Küçük oldukları için ayna kör noktasında kaybolabilir, hızları yanlış tahmin edilebilir.
Bisikletliyi korna ile ürkütmek dengesini kaybetmesine yol açabilir. Aracın kapısını aniden açmak, yanından geçen bisikletlinin kapıya çarpmasına sebep olur. Motosikletliler de kanun gereği koruma başlığı (kask) kullanmak zorundadır (KTK md. 78); onların güvenliği kendi davranışlarına ve çevredeki sürücülerin duyarlılığına bağlıdır.
05Toplu Taşıma, Okul Taşıtları ve Geçiş Üstünlüğü
| Durum | Doğru davranış |
|---|---|
| Okul taşıtı “DUR” işareti yakmış | KTK md. 75 gereği bütün araçlar durur; öğrenciler inip binerken beklenir |
| Otobüs durağında duran otobüs | Otobüsün önünden ya da arkasından çıkabilecek yolculara karşı yavaşlamak |
| Duraktan kalkmak isteyen otobüs | Güvenliyse yol vermek; durağa ve cep alanına park etmemek |
| Ambulans, itfaiye, polis (görevde, sesli-ışıklı işaretle) | Geçiş üstünlüğü vardır (KTK md. 71); sağa yanaşıp yol açmak, gerekirse durmak |
| Sıkışık trafikte emniyet şeridi | Boş bırakmak; acil durum araçlarının yoludur |
Sıkışık bir yolda arkadan sesli ve ışıklı işaret veren bir ambulans yaklaşıyor. Sürücüler aşağıdakilerden hangisini yapmalıdır?
A) Ambulansın arkasına geçip onu takip ederek ilerlemek
B) Bulunduğu şeritte beklemeye devam etmek
C) Kontrollü biçimde kenara yanaşarak ambulansa yol açmak
D) Korna çalarak önündeki araçları uyarmak
Ambulansın geçiş üstünlüğü vardır; hayati bir görevdedir.
Ambulansın arkasından gitmek hem tehlikeli hem de bencilce bir davranıştır.
Sonuç: Cevap C. Bu davranış diğergamlık ve sorumluluğun göstergesidir.
06Hayvanlar ve Hayvanla Yola Çıkanlar
Kırsal yollarda sürü, yük ve binek hayvanları ile hayvan güden kişilerle karşılaşılabilir. Hayvanlar korna ve ani hareketten ürker, beklenmedik yöne kaçabilir.
- Sürüye yaklaşırken yavaşlamak, gerekirse durmak; korna çalmamak.
- Hayvanların ve çobanın yönlendirmesini sabırla beklemek.
- Yola çıkan sokak hayvanına karşı ani direksiyon kırmak yerine kontrollü yavaşlamak; arkadaki araçları dörtlü flaşörle uyarmak.
- Hayvan uyarı levhası olan yerlerde (özellikle gece) dikkati artırmak.
- Hayvana karşı duyarlılık da trafik adabının parçasıdır; ama hayvandan kaçarken başka bir aracın ya da yayanın önüne kırmak daha büyük kazaya yol açar. Önce kontrollü fren.
- Trafikte en korunmasız kullanıcı yayadır.
- Yaya ve okul geçidine yaklaşırken yavaşla, yayaya durarak ilk geçiş hakkı ver (KTK md. 74).
- Yaya geçidinde duran aracı geçme; önünde yaya olabilir.
- Yola top çıktıysa arkasından çocuk çıkabilir.
- Yaşlı yayaya ışık değişse de geçişini tamamlaması için bekle.
- Beyaz bastonlu yayaya: yavaşla, dur, yardım et (KTK md. 77).
- Engelli park yeri ve rampası kısa süreliğine bile işgal edilmez.
- Bisikletliyi geçerken yan mesafe geniş; kapıyı açmadan arkaya bak.
- Okul taşıtı “DUR” yaktığında bütün araçlar durur (KTK md. 75).
- Geçiş üstünlüğüne sahip araca sağa yanaşarak yol aç.
- Hayvan sürüsüne korna çalma; yavaşla ve bekle.
Işıklı işaret bulunmayan bir yaya geçidinin başında karşıya geçmek için bekleyen yaya gören sürücü ne yapmalıdır?
- Yavaşlayıp durmalı ve yayaya ilk geçiş hakkını vermelidir.
- Korna çalarak geçeceğini bildirmelidir.
- Yayanın kendisini görmesini bekleyip hızını korumalıdır.
- Selektör yaparak yayayı durdurmalıdır.
Çocukların trafikte yetişkinlere göre daha fazla risk altında olmasının sebebi aşağıdakilerden hangisi değildir?
- Boylarının kısa olması nedeniyle görülmelerinin zorlaşması
- Araçların hızını ve uzaklığını doğru tahmin edememeleri
- Oyun sırasında aniden yola çıkabilmeleri
- Trafik kurallarını yetişkinlerden daha iyi bilmeleri
Engelli bireyler için ayrılmış park yerine “hemen döneceğim” diyerek park eden sürücü en çok hangi değeri ihlal etmiştir?
- Sabır
- Başkasının hakkına saygı
- Öz güven
- Hız kontrolü
Yol kenarına park eden bir sürücü, kapıyı açmadan önce aynadan ve omzunun üstünden arkaya bakıyor. Bu davranışla öncelikle hangi kazanın önüne geçilir?
- Kavşakta yan çarpışma
- Arkadan gelen bisikletlinin açılan kapıya çarpması
- Rampada aracın geri kayması
- Karşıdan gelen araçla kafa kafaya çarpışma
Öğrenci indirmek için durup “DUR” işaretini yakan okul taşıtının arkasındaki sürücü ne yapmalıdır?
- Soldan hızla geçmelidir.
- Korna çalarak taşıtı uyarmalıdır.
- Durmalı ve öğrenciler güvenle inene kadar beklemelidir.
- Sağdan, kaldırım tarafından geçmelidir.
Köy yolunda karşıdan gelen bir koyun sürüsüyle karşılaşan sürücünün davranışı hangisi olmalıdır?
- Sürekli korna çalarak sürüyü dağıtmak
- Hızını koruyup sürünün arasından geçmek
- Yavaşlamak, gerekirse durup sürünün geçmesini beklemek
- Uzun farları yakıp hayvanları ürkütmek
Konu testi cevap anahtarını göster
Konu Testi · Cevap Anahtarı
Bu konuyu 15 soruluk çözümlü testle pekiştir: şıkkını işaretle, bitince puanını ve her sorunun çözümünü gör.
Yayalar, Bisikletliler ve Özel Gereksinimli Kişilere Karşı Sorumluluk testini çöz →
Sınav provası için 50 soruluk ehliyet deneme sınavlarımızı da çözebilirsin.
← Ehliyet Trafik Adabı Ders Notları · Ehliyet Ders Notları
Notlar Yazılı Deposu tarafından hazırlanmıştır, resmî kaynak değildir. Kurallar değişebilir; güncel mevzuatı mevzuat.gov.tr’den kontrol edin. Bir hata gördüyseniz bize bildirin.