Ehliyet Trafik ve Çevre Ders Notları: Trafik Kazaları, Kusurlar ve Sigorta
Ehliyet sınavı Trafik ve Çevre dersi Trafik Kazaları, Kusurlar ve Sigorta konu anlatımı: kaza sonrası sürücünün yükümlülükleri, maddi hasarlı kazada tutanak, asli kusur sayılan haller, zorunlu trafik sigortası, araç muayenesi, tescil ve kazaya etki eden faktörler. Kurallar 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre verilmiştir.
Ehliyet Trafik ve Çevre
| Kazaya etki eden faktörler | sık sorulur |
| Kaza yerinde yapılacaklar | sık sorulur |
| Asli kusur sayılan haller | sık sorulur |
| Maddi hasarlı kazada tutanak | zaman zaman |
| Trafik sigortası | zaman zaman |
| Muayene ve tescil | zaman zaman |
01Trafik Kazası ve Kazaya Etki Eden Faktörler
Kanuna göre trafik kazası, karayolu üzerinde hareket halindeki bir veya birden fazla aracın karıştığı, ölüm, yaralanma veya maddi zararla sonuçlanan olaydır. Hareket halinde araç yoksa (örneğin park halindeki araca ağaç devrilmesi) bu tanıma girmez.
| Faktör | Örnekler |
|---|---|
| İnsan | sürücünün aşırı hızı, dikkatsizliği, yorgunluğu, alkol; yayanın kurala uymaması; yolcunun sürücüyü meşgul etmesi |
| Araç | bakımsız fren, aşınmış lastik, bozuk far, arızalı direksiyon |
| Yol | bozuk kaplama, eksik işaretleme, keskin viraj, yetersiz aydınlatma |
| Çevre | sis, yağmur, kar, buzlanma, güneşin göz alması, yola çıkan hayvan |
Kazaların oluşmasında en büyük pay insan faktörüne, özellikle de sürücü kusuruna aittir. Yol ve hava koşulları kötü olsa bile, sürücü hızını ve takip mesafesini koşullara göre ayarlayarak kazayı çoğunlukla önleyebilir.
- Sınavda “kazaların en önemli nedeni” sorulursa cevap insan (sürücü) faktörüdür.
- Yayanın ve yolcunun kusuru da insan faktörüne girer.
- Buzlanma, sis gibi hava olayları çevre faktörüdür.
02Kaza Sonrası Sürücünün Yükümlülükleri
Kazaya karışan sürücü önce olay yerini güvenli hale getirir, sonra durumu bildirir. Kazaya karışanların yükümlülükleri Kanun’da sayılmıştır:
- Kaza yerinden geçmekte olan veya kazaya karışan sürücüler, ilk yardım önlemlerini almak, en yakın zabıtaya veya sağlık kuruluşuna haber vermek ve yetkililer isterse yaralıları en yakın sağlık kuruluşuna götürmek zorundadır.
- Sahibi yanında olmayan bir araca, eşyaya veya mülke zarar veren sürücü, sahibini bulmaya çalışır; bulamazsa durumu tespit eder, zarar verdiği şeyin üzerine yazılı bilgi bırakır ve en kısa zamanda zabıtaya haber verir.
- Yaralanmalı veya ölümlü kazaya karışan sürücü alkol ve uyuşturucu muayenesine tabi tutulur.
- Ölümlü veya yaralanmalı kazada, zaruret dışında zabıtanın izni olmadan olay yerinden ayrılan sürücüye hapis cezası verilir ve sürücü belgesi iki yıl geri alınır.
Park halindeki boş bir otomobile manevra sırasında sürtünen sürücü, araç sahibini çevrede bulamamıştır. Sürücünün yapması gereken aşağıdakilerden hangisidir?
A) Hasar küçük olduğu için yoluna devam etmek
B) Araç sahibini saatlerce beklemek
C) Durumu tespit edip araca yazılı bilgi bırakmak ve en kısa zamanda zabıtaya bildirmek
D) Hasarlı aracı başka bir yere çekmek
Sahibi bulunamayan araca zarar veren sürücünün yükümlülüğü Kanun’da açıktır.
Durum tespit edilir, zarar verilen araç üzerine yazılı bilgi bırakılır ve zabıtaya haber verilir.
Sonuç: Cevap C.
03Maddi Hasarlı Kaza ve Tutanak
Kazada yalnızca maddi hasar varsa (kimse yaralanmamış veya ölmemişse) ve kazaya karışanların tümü görevli çağırmaya gerek görmezse, durumu aralarında yazılı olarak saptayıp olay yerinden ayrılabilirler. Uygulamada bunun için kaza tespit tutanağı doldurulur ve sigorta şirketine iletilir.
- yalnızca maddi hasar var
- taraflar anlaşıyor
- herkes görevliye gerek görmüyor
- yaralı veya ölü var
- taraflardan biri anlaşmıyor
- sürücülerden birinde alkol şüphesi, belgesizlik gibi durumlar
Tutanakta tarih, saat, yer, araç ve sürücü bilgileri, sigorta poliçe bilgileri, kazanın krokisi ve tarafların imzası bulunur. Tarafların anlaşmasıyla doldurulan tutanak, sigorta işlemlerinde esas belgedir.
04Asli Kusur Sayılan Haller
Kanun bazı davranışları, kazada asli kusur (kazanın asıl sebebi) olarak sayar. Bu durumlardan birini yapan sürücü, kazada asli kusurlu kabul edilir:
| # | Asli kusur sayılan hal |
|---|---|
| 1 | Kırmızı ışıkta veya yetkili görevlinin dur işaretinde geçmek |
| 2 | Taşıt giremez işareti bulunan yola veya bölünmüş yolda karşı yön trafiğinin kullandığı şerit, rampa ve bağlantı yollarına girmek |
| 3 | İkiden fazla şeritli yolda karşı yönün şeridine girmek |
| 4 | Arkadan çarpmak |
| 5 | Geçme yasağı olan yerde geçmek |
| 6 | Doğrultu değiştirme manevrasını yanlış yapmak |
| 7 | Şeride tecavüz etmek |
| 8 | Kavşaklarda geçiş önceliğine uymamak |
| 9 | Kaplamanın dar olduğu yerlerde geçiş önceliğine uymamak |
| 10 | Manevraları düzenleyen genel şartlara uymamak |
| 11 | Yerleşim yeri dışında taşıt yolu üzerinde zorunlu haller dışında park etmek veya duraklamak, her durumda gerekli tedbirleri almamak |
| 12 | Park yerinde veya taşıt yolu dışında kurala uygun park etmiş araca çarpmak |
Bu hareketlerden biri birden fazla sürücü tarafından yapılmışsa veya kaza bunlar dışındaki kural ihlallerinden doğmuşsa, kusur oranı yönetmelikteki esaslara göre belirlenir. Ölümle sonuçlanan kazaya asli kusurlu olarak sebep olan sürücünün belgesi 1 yıl geri alınır.
- Hız sınırını aşmak, alkollü araç kullanmak ağır ihlallerdir ama Kanun’un asli kusur listesinde sayılmaz; sınavda “hangisi asli kusur sayılmaz” diye sorulabilir.
- “Arkadan çarpma” her zaman listededir; takip mesafesini korumak bu yüzden önemlidir.
05Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası
Araç işletenleri, aracın işletilmesi sırasında üçüncü kişilere verilen ölüm, yaralanma ve maddi zararlardan doğan sorumluluklarını karşılamak için zorunlu mali sorumluluk sigortası (halk arasında trafik sigortası) yaptırmak zorundadır.
- yasal olarak zorunlu
- karşı tarafın (üçüncü kişilerin) zararını karşılar
- yoksa araç trafikten men edilir
- yoksa araç muayeneye alınmaz
- isteğe bağlıdır
- sigortalının kendi aracındaki hasarı karşılar
- kapsamı poliçeye göre değişir
Trafik sigortası primleri peşin ödenir; ilgili bakanlık taksitle ödemeye ilişkin düzenleme yapabilir. Yabancı plakalı araçların Türkiye’de geçerli sigortası yoksa sigorta sınırda yaptırılır.
Kusurlu olduğu bir kazada karşı tarafın aracına zarar veren sürücünün, karşı tarafın zararı öncelikle aşağıdakilerden hangisiyle karşılanır?
A) Kendi aracının kaskosu
B) Karşı tarafın kaskosu
C) Kendi aracının zorunlu mali sorumluluk sigortası
D) Karşı tarafın sağlık sigortası
Trafik sigortası, işletenin üçüncü kişilere verdiği zararı karşılamak için yapılır.
Kasko, sigortalının kendi aracını korur.
Sonuç: Kusurlu sürücünün trafik sigortası karşı tarafın zararını öder (poliçe limitleri içinde). Cevap C.
06Araç Muayenesi ve Tescil
Muayene
- Trafiğe çıkan motorlu araçların teknik şartlara uygunluğu belirli aralıklarla muayene edilerek tespit edilir; süreler yönetmelikte belirlenir.
- Geçerli trafik sigortası olmayan araç muayeneye alınmaz.
- Kazaya karışıp zabıtaca muayenesi gerekli görülen ve üzerinde değişiklik yapılan araçlar ayrıca özel muayeneye tabidir.
- Trafik zabıtası yoldaki araçları her an kontrol edebilir.
- İzin verilen süre sonunda muayenesiz ya da “emniyetsiz” raporlu araç trafiğe çıkarılırsa trafikten men edilir ve en yakın muayene istasyonuna gönderilir.
Tescil
| İşlem | Süre / kural |
|---|---|
| Yeni aracın ilk tescili | satın alma veya gümrükten çekme tarihinden itibaren 3 ay içinde |
| Hurdaya çıkan aracın kaydının silinmesi | 1 ay içinde |
| Tescilli aracın satışı ve devri | yalnızca noterde yapılır; noter dışı satış geçersizdir |
| Araçta teknik değişiklik veya renk değişikliği | 30 gün içinde trafik tescil birimine bildirilir |
Tescil belgesi (ruhsat), araç satılıncaya, devredilinceye, hurdaya çıkarılıncaya veya araçta nitelik değişikliği olana kadar geçerlidir.
- Trafik kazası: hareket halindeki araç + ölüm, yaralanma veya zarar.
- Kazada en büyük pay insan (sürücü) faktörünündür.
- Kazada önce dur, güvenliği al, olay yerini bozma, bildir, ayrılma.
- Kaza yerinden geçen sürücü de ilk yardım ve bildirimle yükümlüdür.
- Yalnızca maddi hasarda taraflar anlaşırsa yazılı tutanakla ayrılabilir.
- Ölümlü-yaralanmalı kazada izinsiz ayrılmak: hapis ve belgenin 2 yıl geri alınması.
- Arkadan çarpma, kırmızı ışıkta geçme, şeride tecavüz: asli kusur.
- Ölümlü kazada asli kusurlu sürücünün belgesi 1 yıl geri alınır.
- Trafik sigortası zorunlu, üçüncü kişilerin zararını karşılar; kasko isteğe bağlıdır.
- Sigortasız araç muayeneye alınmaz ve trafikten men edilir.
- İlk tescil 3 ay, hurda kaydı silme 1 ay; satış noterde.
Aşağıdakilerden hangisi trafik kazasına etki eden çevre faktörüne örnektir?
- Sürücünün uykusuz olması
- Fren balatalarının aşınmış olması
- Yolda buzlanma olması
- Yayanın kırmızı ışıkta geçmesi
Yalnızca maddi hasarlı bir kazada taraflar anlaşırsa ne yapabilirler?
- Hiçbir şey yazmadan ayrılabilirler.
- Durumu aralarında yazılı olarak saptayıp ayrılabilirler.
- Görevli gelene kadar beklemek zorundadırlar.
- Araçları en yakın servise götürmek zorundadırlar.
Aşağıdakilerden hangisi Kanun’a göre asli kusur sayılan hallerden biridir?
- Arkadan çarpma
- Kemer takmama
- Korna çalma
- Aracı kirli kullanma
Zorunlu mali sorumluluk sigortası olmayan bir araç için aşağıdakilerden hangisi uygulanır?
- Araç trafikten men edilir.
- Araç sahibine sadece uyarı verilir.
- Araç kasko ile trafiğe çıkabilir.
- Sürücü belgesi iptal edilir.
Tescili yapılmış bir aracın satışı nerede yapılır?
- Vergi dairesinde
- Sigorta şirketinde
- Muayene istasyonunda
- Noterde
Yaralanmalı bir kazanın olduğu yerden geçen sürücünün yükümlülüğü aşağıdakilerden hangisidir?
- Yavaşlamadan geçmek
- Kaza fotoğrafı çekip paylaşmak
- İlk yardım önlemlerini almak ve kazayı en yakın zabıta veya sağlık kuruluşuna bildirmek
- Kazaya karışan araçları yoldan çekmek
Konu testi cevap anahtarını göster
Konu Testi · Cevap Anahtarı
Bu konuyu 15 soruluk çözümlü testle pekiştir: şıkkını işaretle, bitince puanını ve her sorunun çözümünü gör.
Trafik Kazaları, Kusurlar ve Sigorta testini çöz →
Sınav provası için 50 soruluk ehliyet deneme sınavlarımızı da çözebilirsin.
← Ehliyet Trafik ve Çevre Ders Notları · Ehliyet Ders Notları
Notlar Yazılı Deposu tarafından hazırlanmıştır, resmî kaynak değildir. Kurallar değişebilir; güncel mevzuatı mevzuat.gov.tr’den kontrol edin. Bir hata gördüyseniz bize bildirin.