Ehliyet Trafik ve Çevre Ders Notları: Şerit İzleme, Geçme ve Sollama Kuralları
Ehliyet sınavı Trafik ve Çevre dersi Şerit İzleme, Geçme ve Sollama Kuralları konu anlatımı: trafiğin sağdan akması, şerit değiştirme yasakları, geçmenin adımları, geçmenin yasak olduğu yerler, geçilen aracın sorumlulukları ve gelen trafikle karşılaşma. Kurallar 2918 sayılı Kanun’un 46, 54, 55 ve 56. maddeleri ile Karayolları Trafik Yönetmeliği’ne göre hazırlanmıştır.
Ehliyet Trafik ve Çevre
| Geçmenin yasak olduğu yerler | sık sorulur |
| Sağdan geçme yasağı ve istisnası | sık sorulur |
| Geçme sırasında uyarı ve işaret verme | sık sorulur |
| Kavşağa yaklaşırken şerit değiştirme mesafesi | zaman zaman |
| Geçilen aracın yapması gerekenler | zaman zaman |
| Dar ve dik yolda karşılaşma | zaman zaman |
01Trafiğin Sağdan Akışı ve Şerit Kullanımı
Karayollarında trafik sağdan akar (Kanun md. 46). Aksine bir işaret yoksa sürücüler aracını gidiş yönüne göre yolun sağından, çok şeritli yollarda ise yol ve trafik durumuna göre hızının gerektirdiği şeritten sürer.
| Sürücü şunu yapmak zorundadır | Sürücü şunu yapamaz |
|---|---|
| Aracını yolun sağından veya hızına uygun şeritten sürmek | Gidişe ayrılan en soldaki şeridi sürekli işgal etmek |
| Şerit değiştirmeden önce o şeritteki araçların güvenle geçmesini beklemek | Trafiği aksatacak veya tehlikeye sokacak şekilde şerit değiştirmek |
| Emniyet şeridi ve banketi yalnızca kaza, arıza, acil yardım gibi durumlarda kullanmak | Ardı ardına birden fazla şerit değiştirmek |
| Tek yönlü ve bölünmüş yollarda doğru yönde gitmek | Tek yönlü yolda veya bölünmüş yolda ters yönde gitmek |
Kanun’a göre motosiklet, otomobil, kamyonet, panelvan, minibüs ve otobüs dışındaki araçlar (örneğin kamyon, çekici, traktör) aynı yönde:
- İki şeritli yollarda geçme ve dönme dışında soldaki şeridi kullanamaz.
- İkiden fazla şeritli yollarda geçme dışında sağdan ikinci şeridi kullanamaz; sola dönme dışında en sağdaki iki şerit dışındaki şeritlere giremez.
- Sol şerit, yolculuk boyunca kullanılacak şerit değildir; geçme bitince sağa dönülür.
- Emniyet şeridi trafik sıkıştı diye kullanılamaz; yalnızca kaza, arıza, acil yardım, kurtarma gibi hâllerde kullanılır.
- Yaya yollarında ve bisiklet yollarında araç sürmek yasaktır.
02Şerit Değiştirme Kuralları
Şerit değiştirmek ancak geçme, dönme, duraklama, durma ve park etme gibi hâllerde yapılır. Bunların dışında gereksiz şerit değiştirmek ve iki şeridi birden kullanmak yasaktır (Kanun md. 56).
| Şerit değiştirme yasağı | Mesafe |
|---|---|
| Kavşağa yaklaşırken, yerleşim yeri içinde | Son 30 metre içinde |
| Kavşağa yaklaşırken, yerleşim yeri dışında | Son 150 metre içinde |
| Kavşağın içinde | Her zaman yasak |
Bu yüzden kavşakta sağa veya sola dönecek sürücü, dönüş şeridine kavşağa yeterince uzakta yerleşmelidir. Araçların cinsine ve hızına uygun olmayan şeritten gitmek ve işaret vermeden şerit değiştirmek de yasaktır.
Yerleşim yeri dışında kavşağa yaklaşan bir sürücü, kavşağa kaç metre kala şerit değiştiremez?
A) 30
B) 50
C) 100
D) 150
Kavşağa yaklaşırken şerit değiştirme yasağı yerleşim yeri içinde 30 m, yerleşim yeri dışında 150 m’dir.
Soru yerleşim yeri dışını sorduğu için 30 m tuzaktır.
Sonuç: Doğru cevap D.
03Geçme (Sollama) Nasıl Yapılır?
Geçme, öndeki aracın solundaki şeritten yapılır. Geçmeye başlamadan önce şu üç şartın birlikte sağlanması gerekir (Kanun md. 54):
- Arkadan gelen bir sürücü sizi geçmeye başlamamış olmalı.
- Önünüzdeki sürücü başka bir aracı geçeceğini belirten işaret vermemiş olmalı.
- Kullanacağınız şeridin, karşıdan gelen trafik dahil kimseyi tehlikeye sokmadan geçmeye yetecek kadar ilerisi görüşe açık ve boş olmalı.
Sağdan geçme
Araçların sağından veya banketten yararlanarak geçmek yasaktır. İstisna: Öndeki araç sola dönüş işareti vererek yavaşlıyor ya da sola dönmek için bekliyorsa, onun sağındaki şeritten geçilebilir. Gidişe ayrılmış çok şeritli yollarda şerit değiştirmeden bir şeritteki araçların diğer şeritteki araçlardan hızlı gitmesi geçme sayılmaz.
- Uzağı gösteren farlar geçişte uyarı için yalnızca çok kısa süre yakılabilir; geçilen aracın sürücüsünü kamaştırmamak gerekir.
- Geçerken geri dönüş planı olmalı: şeridin ilerisi yeterince görünmüyorsa geçmeye başlanmaz.
- Önündeki araç zaten bir başkasını geçiyorsa onu geçmeye kalkışmak yasaktır.
04Geçmenin Yasak Olduğu Yerler
Kanun’un 54. ve Yönetmelik’in 104. maddesine göre aşağıdaki yerlerde öndeki aracı geçmek yasaktır:
| Yer | Neden tehlikeli? |
|---|---|
| Geçmenin bir trafik işaretiyle yasaklandığı yerler (levha, devamlı çizgi) | Yol sorumlusu burada geçmeyi güvensiz bulmuştur |
| Görüş yetersizliği olan tepe üstleri ve dönemeçler | Karşıdan gelen araç görülemez |
| Yaya ve okul geçitlerine yaklaşırken | Geçen aracın sürücüsü geçitteki yayayı göremeyebilir |
| Kavşaklarda, demiryolu geçitlerinde ve bunlara yaklaşırken | Yandan ve önden gelen trafik, tren |
| Gidiş ve geliş için birer şeridi olan iki yönlü köprü ve tünellerde | Kaçış alanı yoktur |
Aşağıdakilerden hangisinde öndeki aracı geçmek yasak değildir?
A) Görüşün yetersiz olduğu bir tepe üstünde
B) Okul geçidine yaklaşırken
C) Kesik yol çizgisi olan, ilerisi görüşe açık ve boş düz bir yolda
D) Gidiş ve geliş için birer şeridi olan bir tünelde
A, B ve D şıkları Kanun’da sayılan geçme yasağı olan yerlerdir.
Kesik çizgi kurallara uyarak geçilebileceğini gösterir; görüş açık ve şerit boşsa geçme yapılabilir.
Sonuç: Doğru cevap C.
05Geçilen Aracın Sorumlulukları
Güvenli geçme yalnızca geçen sürücüye bağlı değildir. Geçilmek istenen aracın sürücüsü de bazı kurallara uymak zorundadır (Kanun md. 55):
- Geçiş işaretini alınca iki yönlü yolda sağ kenara yakın gider
- Dörtten fazla şeritli veya bölünmüş yolda kendi şeridini izler
- Hızını artırmaz
- Dar ve yoğun yolda gerekirse sağa çekilir, yavaşlar, durur
- Kurallara uygun geçmek isteyene yol vermemek
- Geçilmekteyken başka bir aracı geçmeye kalkışmak
- Geçilmekteyken sola dönmeye kalkışmak
Geçiş üstünlüğü olan bir aracın (ambulans, itfaiye gibi) duyulur veya görülür işaretini alan sürücü de yer açmak, gerekirse durmak zorundadır. Bu araçların ayrıntısı “Kavşaklar ve Geçiş Üstünlüğü” konusundadır.
06Gelen Trafikle Karşılaşma ve Geçiş Kolaylığı
İki yönlü yollarda karşıdan gelen aracın geçişini zorlaştıran bir durum varsa sürücü aracını sağ kenara yanaştırır, gerekirse sağa yanaşıp durur.
| Durum | Kim yol verir? |
|---|---|
| Dağlık, dik yokuşlu yolda karşılaşma; çıkan aracın geçişi güç | İnen araç varsa önceden sığınma cebine girer, yoksa sağa yanaşıp durur, gerekirse geri gider |
| Dar yolda motorsuz ve motorlu araç | Motorsuz araç motorlu araca kolaylık sağlar |
| Dar yolda motorlu araçlar arasında | Sıra: otomobil, minibüs, kamyonet, otobüs, kamyon, arazi taşıtı, lastik tekerlekli traktör, iş makinesi. Her araç kendinden öncekilere geçiş kolaylığı sağlar. |
Eğimli yolda motoru durdurup vitesi boşa alarak inmek yasaktır. Yokuş aşağı, çıkışta kullanılacak vitesle inilmelidir.
- Trafik sağdan akar; en sol şerit sürekli işgal edilmez.
- Şerit değiştirme: önce ayna ve kör nokta, sonra işaret, sonra manevra.
- Kavşağa yaklaşırken şerit değiştirme yasağı: yerleşim içi 30 m, dışı 150 m.
- Geçme soldan yapılır; sağdan ve banketten geçmek yasak.
- İstisna: sola dönmek için işaret veren veya bekleyen aracın sağından geçilebilir.
- Uyarı: korna veya kısa-uzun far; sonra sol sinyal.
- Geçme yasak: işaretle yasak yer, görüşü kısıtlı tepe ve dönemeç, yaya-okul geçidi, kavşak, demiryolu geçidi, tek şeritli iki yönlü köprü ve tünel.
- Geçilen araç: sağa yanaşır, hızını artırmaz.
- Dik yokuşta: inen araç çıkan araca yol verir.
- Dar yolda sıra: otomobil önce gelir; iş makinesi en sondadır.
Geçme işlemi kural olarak geçilecek aracın hangi tarafından yapılır?
- Sağından
- Solundan
- Banketten
- Emniyet şeridinden
Öndeki aracın sağından geçmeye hangi durumda izin verilir?
- Öndeki araç sola dönüş işareti vererek yavaşlıyorsa
- Öndeki araç yavaş gidiyorsa
- Sol şerit doluysa
- Banket genişse
Geçilmek istenen aracın sürücüsü geçiş işaretini aldığında aşağıdakilerden hangisini yapmamalıdır?
- Sağ kenara yakın gitmek
- Kendi şeridini izlemek
- Hızını artırmak
- Gerekirse yavaşlamak
Dağlık ve dik yokuşlu bir yolda karşılaşan iki araçtan, çıkan aracın geçişi güç ise hangisi yol vermelidir?
- Çıkan araç
- Büyük olan araç
- Önce gelen araç
- İnen araç
Aşağıdakilerden hangisi geçmenin yasak olduğu yerlerden biri değildir?
- Demiryolu geçidine yaklaşırken
- Gidişe ayrılmış üç şeritli bölünmüş yolda, görüş açıkken
- Görüşü kısıtlı dönemeçte
- Yaya geçidine yaklaşırken
Geçme, dönme, duraklama, durma ve park etme gibi hâller dışında şerit değiştirmek için hangisi doğrudur?
- Serbesttir.
- Yalnızca gece serbesttir.
- Yasaktır.
- Zorunludur.
Konu testi cevap anahtarını göster
Konu Testi · Cevap Anahtarı
Bu konuyu 15 soruluk çözümlü testle pekiştir: şıkkını işaretle, bitince puanını ve her sorunun çözümünü gör.
Şerit İzleme, Geçme ve Sollama Kuralları testini çöz →
Sınav provası için 50 soruluk ehliyet deneme sınavlarımızı da çözebilirsin.
← Ehliyet Trafik ve Çevre Ders Notları · Ehliyet Ders Notları
Notlar Yazılı Deposu tarafından hazırlanmıştır, resmî kaynak değildir. Kurallar değişebilir; güncel mevzuatı mevzuat.gov.tr’den kontrol edin. Bir hata gördüyseniz bize bildirin.