Ehliyet Trafik ve Çevre Ders Notları: Hız Kuralları ve Takip Mesafesi
Ehliyet sınavı Trafik ve Çevre dersi Hız Kuralları ve Takip Mesafesi konu anlatımı: araç türüne ve yol türüne göre azami hız sınırları, asgari hız, hıza etki eden koşullar, takip mesafesi kuralı ve duruş mesafesi. Sayılar Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 100, 101 ve 107. maddelerinden alınmıştır.
Ehliyet Trafik ve Çevre
| Otomobilin yol türüne göre azami hızı | sık sorulur |
| Diğer araçların hız sınırları | zaman zaman |
| Hızın azaltılması gereken yerler | sık sorulur |
| Takip mesafesi hesabı | sık sorulur |
| Duruş mesafesini etkileyen etkenler | zaman zaman |
01Azami Hız Sınırları Tablosu
Sürücüler, aksine bir karar alınıp işaretlenmemişse yönetmelikte belirtilen hız sınırlarını aşmamak zorundadır (Kanun md. 51). Aşağıdaki tablo, Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 100. maddesindeki römorksuz araçlar için azami hızlardır (km/s). Yolda farklı bir hız levhası varsa levhadaki sınır geçerlidir.
| Araç cinsi | Yerleşim yeri içi | Şehirlerarası çift yönlü | Bölünmüş yol | Otoyol |
|---|---|---|---|---|
| Otomobil | 50 | 90 | 110 | 120 |
| Minibüs | 50 | 80 | 90 | 100 |
| Otobüs | 50 | 80 | 90 | 100 |
| Kamyonet | 50 | 80 | 85 | 95 |
| Panelvan | 50 | 85 | 100 | 110 |
| Kamyon, çekici | 50 | 80 | 85 | 90 |
| Motosiklet (L3) | 50 | 80 | 90 | 100 |
| Motosiklet (L4, L5, L7) | 50 | 70 | 80 | 80 |
| Motorlu bisiklet, bisiklet | 30 | 45 | 45 | giremez |
| Tehlikeli madde taşıyan araç | 30 | 50 | 60 | 70 |
| Özel izin belgesiyle çıkan araç | 30 | 50 | 50 | 60 |
| Lastik tekerlekli traktör | 20 | 30 | 40 | giremez |
| Arızalı aracı çeken araç | 20 | 20 | 30 | 40 |
| İş makinesi | 20 | 20 | 20 | izinsiz giremez |
- Yerleşim yeri içinde motorlu araçların çoğu için sınır 50 km/s; motorlu bisiklet ve tehlikeli madde taşıyan araç için 30, traktör ve iş makinesi için 20 km/s’tir.
- Otomobil için sıra 50 – 90 – 110 – 120. Bunu ezbere bil; sınavda en çok bu satır sorulur.
- İçişleri Bakanlığı, şehirlerarası çift yönlü yollar, bölünmüş yollar ve otoyollarda otomobiller için hız sınırını 20 km/s’e kadar artırmaya yetkilidir. Böyle bir artış levhayla gösterilir; levha yoksa tablodaki sınır geçerlidir.
02Asgari Hız ve Özel Durumlar
Hız kuralları yalnızca “en fazla” ile ilgili değildir. Çok yavaş gitmek de trafiği tehlikeye sokar.
| Durum | Kural |
|---|---|
| Şehirlerarası karayolunda asgari hız (zorunlu hâller dışında) | 15 km/s |
| Otoyolda asgari hız | 40 km/s |
| Römorklu veya yarı römorklu araç (bazı istisnalar hariç) | Aynı cins römorksuz aracın sınırından 10 km/s daha düşük |
| Servis freni bozuk aracı çeken araç | 15 km/s‘in üstünde sürülemez |
| Hız sınırlayıcı cihaz ayarı: M2-M3 otobüs ve minibüs | 110 km/s |
| Hız sınırlayıcı cihaz ayarı: N2-N3 kamyon ve çekici | 99 km/s |
| Boş olarak trafiğe çıkan tehlikeli madde taşıma aracı | Kendi sınıfının hızıyla sürülebilir |
Ayrıca araçların, zorunlu bir neden olmadıkça diğer araçların ilerleyişini engelleyecek kadar yavaş sürülmesi ve gereksiz yere ani yavaşlanması yasaktır (Yönetmelik md. 108). Hız ölçen cihazların yerini tespit eden veya sürücüyü uyaran cihazların araçta bulundurulması da yasaktır.
Aksine bir işaret bulunmayan bölünmüş bir yerleşim yeri dışı yolda, römork takılı olmayan bir otomobilin uyması gereken azami hız kaç km/s’tir?
A) 90
B) 100
C) 110
D) 120
Araç: otomobil. Yol: yerleşim yeri dışı bölünmüş yol.
Tablodaki otomobil satırı 50 – 90 – 110 – 120; bölünmüş yol sütunu 110’dur. 120 otoyol, 90 çift yönlü yol değeridir.
Sonuç: Doğru cevap C.
03Hızı Koşullara Uydurmak
Levhadaki hız bir üst sınırdır; her zaman o hızla gidilebileceği anlamına gelmez. Kanun’un 52. maddesine göre sürücüler hızlarını aracın yük ve teknik özelliğine, görüş, yol, hava ve trafik durumuna uydurmak zorundadır.
- Kavşaklara yaklaşırken
- Dönemeçlere girerken, dönemeçli yollarda
- Tepe üstlerine yaklaşırken
- Yaya geçitleri ve hemzemin geçitlere yaklaşırken
- Tünellere, dar köprü ve menfezlere yaklaşırken
- Yapım ve onarım alanlarına girerken
- Görüş: sis, gece, kar, sağanak
- Yol: ıslak, buzlu, bozuk, dar yol
- Trafik: yoğunluk, yaya, okul çevresi
- Araç: yük durumu, fren ve lastiklerin hâli
- Sürücü: yorgunluk, dikkat
- Sınav sorularında “levhada 90 yazıyor ama yol buzlu” gibi bir durumda doğru cevap hızı koşullara göre düşürmektir.
- Islak ve buzlu yolda lastik ile yol arasındaki tutunma azalır, fren mesafesi uzar.
- Gece far ışığının aydınlattığı mesafe içinde durabilecek bir hızla gidilmelidir.
04Takip Mesafesi
Sürücüler, önlerindeki aracı güvenli ve yeterli bir mesafeden izlemek zorundadır (Kanun md. 56). Yönetmelik bu mesafeyi iki yolla tarif eder (md. 107):
- Takip mesafesi, aracın km/s cinsinden hızının en az yarısı kadar metredir.
- 90 km/s → en az 45 m
- 120 km/s → en az 60 m
- Takip mesafesi, takip eden aracın 2 saniyede katettiği yol kadar da olabilir.
- Öndeki araç sabit bir noktayı geçince “bin bir, bin iki” diye say; saymayı bitirmeden o noktaya gelirsen çok yakınsın.
| Özel durum | Kural |
|---|---|
| Kol veya grup hâlinde (konvoy) giden araçlar | Araları, sollayan araçların güvenle girebileceği kadar açık olmalı; bu açıklık takip mesafesinden az olamaz |
| Tehlikeli madde taşıyan araç, yerleşim yeri dışında | Diğer araçları en az 50 metre mesafeden izler |
| Islak, kaygan yol, sis, gece | Yönetmelikteki mesafe en az değerdir; koşullar kötüleştikçe mesafe artırılmalıdır |
Takip mesafesini korumamak, öndeki araç ani fren yaptığında arkadan çarpma kazasının en sık nedenidir.
05Duruş Mesafesi
Sürücü bir tehlikeyi gördüğü andan araç tamamen durana kadar geçen yol duruş mesafesidir. İki parçadan oluşur:
| Etken | Duruş mesafesine etkisi |
|---|---|
| Hız | Hız arttıkça iki mesafe de uzar. Fren mesafesi kabaca hızın karesiyle artar: hız iki katına çıkınca fren mesafesi yaklaşık dört katına çıkar. |
| Yorgunluk, dikkat dağınıklığı, alkol | Tepki süresini uzatır; algılama-tepki mesafesi artar |
| Islak, buzlu, karlı yol | Tutunma azalır; fren mesafesi uzar |
| Lastik ve fren durumu | Aşınmış lastik veya bakımsız fren mesafeyi uzatır |
| Araç yükü ve yokuş aşağı yol | Fren mesafesini uzatır |
Saatte 90 km hızla giden bir sürücünün tepki süresi 1 saniye kabul edilirse, frene basmadan önce aracın aldığı yol yaklaşık kaç metredir?
A) 9
B) 25
C) 45
D) 90
90 km/s’i m/s’ye çevir: 90 ÷ 3,6 = 25 m/s.
1 saniyede araç 25 metre yol alır. Bu, algılama-tepki mesafesidir; fren mesafesi buna eklenir.
Sonuç: Doğru cevap B. Fren devreye girmeden araç 25 m ilerler; bu yüzden takip mesafesi önemlidir.
- Otomobil: yerleşim içi 50, çift yönlü 90, bölünmüş 110, otoyol 120 km/s.
- Otobüs ve minibüs: 50 – 80 – 90 – 100.
- Kamyon ve çekici: 50 – 80 – 85 – 90.
- Traktör: 20 – 30 – 40; otoyola giremez.
- Asgari hız: şehirlerarası 15, otoyol 40 km/s.
- Römorklu araç: römorksuz aynı cinsten 10 km/s düşük.
- Levha: tablodaki değerden farklıysa levhaya uyulur.
- Hız düşürülecek yerler: kavşak, dönemeç, tepe üstü, geçit, tünel, dar köprü, yol çalışması.
- Takip mesafesi: hızın en az yarısı kadar metre veya 2 saniye.
- Tehlikeli madde aracı: yerleşim yeri dışında en az 50 m mesafe.
- Duruş mesafesi: algılama-tepki + fren mesafesi; hızla birlikte hızla büyür.
Aksine bir işaret yoksa otomobilin otoyoldaki azami hız sınırı kaç km/s’tir?
- 100
- 110
- 120
- 130
Saatte 80 km hızla giden bir sürücünün önündeki aracı izlerken bırakması gereken en az takip mesafesi kaç metredir?
- 40
- 20
- 60
- 80
Aşağıdakilerin hangisinde sürücünün hızını azaltması gerekmez?
- Tepe üstüne yaklaşırken
- Dar köprüye yaklaşırken
- Yol çalışması alanına girerken
- Kavşaktan çıkıp açık ve boş bir yola girdikten sonra
Otoyolda araç cinsi gözetilmeksizin uygulanan asgari hız sınırı kaç km/s’tir?
- 15
- 40
- 30
- 60
Lastik tekerlekli traktörün yerleşim yeri içindeki azami hız sınırı kaç km/s’tir?
- 30
- 40
- 50
- 20
Aşağıdakilerden hangisi fren mesafesini uzatır?
- Yolun buzlu olması
- Hızın düşük olması
- Lastiklerin yeni olması
- Yolun kuru olması
Konu testi cevap anahtarını göster
Konu Testi · Cevap Anahtarı
Bu konuyu 15 soruluk çözümlü testle pekiştir: şıkkını işaretle, bitince puanını ve her sorunun çözümünü gör.
Hız Kuralları ve Takip Mesafesi testini çöz →
Sınav provası için 50 soruluk ehliyet deneme sınavlarımızı da çözebilirsin.
← Ehliyet Trafik ve Çevre Ders Notları · Ehliyet Ders Notları
Notlar Yazılı Deposu tarafından hazırlanmıştır, resmî kaynak değildir. Kurallar değişebilir; güncel mevzuatı mevzuat.gov.tr’den kontrol edin. Bir hata gördüyseniz bize bildirin.