6. Sınıf Türkçe 1. Dönem 1. Yazılı Ders Notları

6. Sınıf Türkçe 1. dönem 1. yazılıya hazırlık notları: konu özetleri, çözümlü örnekler, iki yazılı provası ve puanlamalı cevap anahtarı. Kapsam, MEB’in 2026-2027 konu soru dağılım tablolarına göre hazırlanmıştır.

YAZILIDA NE ÇIKAR?
Kelime anlamı tahmini0–1 soru
Yüzey anlamı1–2 soru
Anahtar kelime0–1 soru
Söz varlığı (okuma)1–2 soru
Yazıda içerik ve yapı0–1 soru
Söz varlığını kullanma0–1 soru
Yazım ve noktalama1 soru
Sayılar MEB konu soru dağılım tablosundaki 6 senaryodan alındı. Okulunun seçtiği senaryoyu öğretmenine sor.

01Kelimenin Anlamını Tahmin Etme

Bağlam, kelimenin geçtiği cümle ve metindir. Bilinmeyen kelimenin anlamı bağlamdaki ipuçlarından tahmin edilir.

İpucu türüÖrnek
Tanım“Mâni, dört dizeden oluşan halk şiiridir.”
Örnek verme“Baharat, yani nane, kekik, kimyon…”
Zıtlık“Kardeşi sakin, kendisi ise hırçındı.”
Neden-sonuç“Yağmurdan sırılsıklam olmuş, titriyordu.”
ÇÖZÜMLÜ ÖRNEK

“Dedem konuşmalarını öyle özlü sözlerle bitirirdi ki kısa cümlesi uzun bir nasihat kadar değerliydi.” “Özlü” ne demektir?

İpucu: kısa cümle, uzun nasihat kadar değerli.

Az sözle çok şey anlatmak kastedilmiştir.

Sonuç: Özlü: Kısa ve anlamlı.

!DİKKAT
  • Cevabına metinden ipucunu da ekle; soru bunu isteyebilir.
  • Tahminini cümlede yerine koyarak dene.
Reklam

02Metnin Yüzey Anlamı

Yüzey anlamı metinde açıkça söylenen bilgidir. Metinle ilgili soru cevaplanırken cevap metinden gösterilebilir olmalıdır.

SorulanYöntem
Konu“Metin ne hakkında?”
Ana fikir / ana duyguyazarın vermek istediği mesaj
Yardımcı fikirana fikri destekleyen düşünceler
Başlıkiçeriği kapsayan kısa ifade
Öznel-nesnel yargıkişiye göre değişir mi?
Öznel yargı
  • kişisel görüş bildirir
  • kanıtlanamaz
  • “Bu şiir çok güzel.”
Nesnel yargı
  • kanıtlanabilir
  • kişiye göre değişmez
  • “Şiir dört dizeden oluşuyor.”
ÇÖZÜMLÜ ÖRNEK

“Türkçemizde ‘kardeş’ kelimesi ‘karın’ ve ‘-daş’ ekinden gelir. Bir karında bulunan anlamındadır. Ne kadar içten bir sözcük!” metnindeki nesnel ve öznel yargıyı gösteriniz.

Kelimenin kökeni kaynakla doğrulanır: nesnel.

“Ne kadar içten” kişisel görüştür: öznel.

Sonuç: İlk iki cümle nesnel, son cümle özneldir.

03Bilgilendirici Metinde Anahtar Kelime

Bilgilendirici metin okura bilgi vermek için yazılır. Anahtar kelimeler metnin bilgisini taşıyan temel kavramlardır.

Başlığı oku
↓
Her paragrafın konusunu bul
↓
Tekrar eden kavramları seç
↓
Kelimeyi çıkarınca bilgi eksiliyor mu, bak
ÇÖZÜMLÜ ÖRNEK

“Divanu Lügati’t-Türk, Kaşgarlı Mahmud’un yazdığı bir sözlüktür. Eserde Türk boylarının dilleri, atasözleri ve şiirleri yer alır.” metninin üç anahtar kelimesi nedir?

Konu: bir eserin tanıtımı.

Bilgiyi taşıyanlar: Divanu Lügati’t-Türk, Kaşgarlı Mahmud, sözlük.

Sonuç: Bu üç kavram anahtar kelimedir.

04Söz Varlığı

KavramTanımÖrnek
Gerçek anlamkelimenin ilk anlamı“Kafamı duvara çarptım.”
Mecaz anlamilk anlamından uzaklaşmış anlam“Sert sözler söyledi.”
Yan anlamilk anlama benzerlikle oluşan yeni anlam“Masanın ayağı kırıldı.”
Eş anlamaynı anlamhediye – armağan
Zıt anlamkarşıt anlamdar – geniş
!DİKKAT
  • Yan anlamda benzerlik ilgisi vardır: “masanın ayağı”, “dağın eteği”.
  • Mecazda somut bir kelime soyut anlam kazanır: “kırıcı söz”, “tatlı dil”.

05Atasözü, Deyim ve Halk Ürünleri

Atasözü
  • öğüt verir
  • kalıplaşmıştır
  • “Damlaya damlaya göl olur.”
Deyim
  • durumu anlatır
  • genelde mecaz
  • “Gözden düşmek”
TürÖzelliği
Türküezgiyle söylenen, duygu aktaran halk şiiri
Mânidört dizeli, yedi heceli halk şiiri
Ninnibebek uyutulurken söylenir
Tekerlemesöylenmesi zor, ritimli söz
Bilmecebir varlığı gizleyerek soru sorma
ÇÖZÜMLÜ ÖRNEK

“Kılıç yarası geçer, dil yarası geçmez.” sözü hangi tür söz varlığına örnektir?

Kalıplaşmıştır.

Genel bir öğüt taşır.

Sonuç: Atasözü; söze dikkat edilmesi gerektiğini anlatır.

Reklam

06Yazıda İçerik ve Yapı

Konunu sınırla
↓
Ana düşünceni belirle
↓
Giriş-gelişme-sonuç planla
↓
Atasözü, deyim ve örnek ekle
↓
Yazım ve noktalamayı kontrol et
  • Başlık metnin konusunu göstermelidir.
  • Her paragraf tek ana düşünceyi işlemelidir.
  • Gereksiz tekrardan kaçınılır, eş anlamlı kelimeler seçilir.

07de, ki, mi’nin Yazımı

YapıYazımÖrnek
de/da (bağlaç)ayrıBen de geldim.
-de/-da (bulunma hâli eki)bitişikEvde kaldım.
-te/-ta (ek)bitişikSınıfta kaldı.
ki (bağlaç)ayrıDuydum ki gelmişsin.
-ki (ilgi eki)bitişikEvdeki kitap, seninki
mı/mi (soru eki)ayrıGeldin mi?
  • Bağlaç testi: “de” cümleden çıkarılınca anlam bozulmaz, sadece vurgu azalır.
  • -de eki: “nerede?” sorusuna cevap verir; çıkarılırsa cümle bozulur.
  • ki testi: “ki” çıkarılınca cümle bozulmuyorsa bağlaçtır.
!DİKKAT
  • Bağlaç olan “de” te olmaz: “Ben de” doğru, “Ben te” yanlış.
  • “Belki, sanki, oysaki, hâlbuki, çünkü, mademki” bitişik yazılır.
  • Soru ekinden sonra gelen ekler soru ekine bitişir: “Geliyor musun?”
ÇÖZÜMLÜ ÖRNEK

“Bahçedeki çocuklarda bizimle gelecek mi?” cümlesindeki yazım yanlışını düzeltiniz.

“Çocuklarda” kelimesindeki “da” çıkarılınca anlam korunuyor.

Demek ki bağlaçtır, ayrı yazılmalıdır.

Sonuç: Doğrusu: “Bahçedeki çocuklar da bizimle gelecek mi?”

08Noktalama İşaretleri

Virgülün kullanımıÖrnek
Özne olan “bu, şu, o”dan sonra“Bu, dilimizin en eski eseridir.”
Sıralı cümleleri ayırmada“Kapıyı açtı, içeri girdi, oturdu.”
Tırnak içinde olmayan alıntıdan sonra“Geç kalma, dedi annem.”
Konuşma çizgisinden sonra gelen alıntı“— Hoş geldin, dedi öğretmen.”
Konuşmadan önceki ifadeden sonra“Öğretmen dönüp baktı, ‘Haydi başlayalım!’ dedi.”
Ret, kabul, teşvik sözlerinden sonra“Evet, geliyorum.” “Hayır, gitmem.” “Haydi, başla.”
!DİKKAT
  • Özne olan “bu, şu, o”dan sonraki virgül anlamı korur: “Bu, güzel bir kitap.” cümlesinde “bu” sıfat sanılmaz.
  • Bir önceki sınıf kurallarını da (nokta, soru işareti) tekrar et.
SON TEKRAR
  • Yan anlam: benzerlik.
  • Mecaz: somut kelimeyle soyut anlam.
  • Atasözü öğüt, deyim durum anlatır.
  • de bağlaç: ayrı, -de eki: bitişik.
  • ki bağlaç: ayrı; -ki eki: bitişik.
  • Evet, hayır, haydi sözlerinden sonra virgül.
Reklam
1. Yazılı Provası6. sınıf Türkçe · 100 puan · 40 dakika
1.
TÜRKÜLER

Türküler halkın duygularını anlatan şiirlerdir. Bir türkü sevinci, özlemi ya da bir kahramanlığı anlatabilir. Söyleyeni çoğu kez bilinmez; halk onu kuşaktan kuşağa aktarır. Bence türküler dilimizin en içten sesidir.

a) Metne göre türkülerin aktarım yolu nedir?

b) Metindeki öznel bir yargıyı yazınız. (20 puan)

2.

Yukarıdaki metnin üç anahtar kelimesini yazınız ve bir başlık öneriniz. (14 puan)

3.

“Bu yanık sesli ozan, sazıyla dağları aşan bir ün kazandı. Sesi öylesine dokunaklıydı ki dinleyenler gözyaşlarını tutamazdı.”

“Dokunaklı” kelimesinin anlamını metindeki ipucuyla tahmin ediniz. (14 puan)

4.

“Kırmak” kelimesini gerçek ve mecaz anlamıyla birer cümlede kullanınız. (14 puan)

5.

“Bir elin nesi var, iki elin sesi var.” atasözünün anlamını yazınız. Bu atasözünün kullanılabileceği kısa bir paragraf oluşturunuz. (20 puan)

6.

Sende bize gelirmisin? Yarın ki gezide bizimle ol.

Yukarıdaki yazım yanlışlarını bularak düzeltiniz. (18 puan)

1. Yazılı Provası cevap anahtarını göster

1. Yazılı Provası · Cevap Anahtarı

1.
(20 puan) a) Kuşaktan kuşağa aktarılır. b) Bence türküler dilimizin en içten sesidir.
Puanlama: Her şık 10.
2.
(14 puan) Türkü, halk, duygu. Başlık: Halkın Sesi Türküler.
Puanlama: Her kelime 3; başlık 5.
3.
(14 puan) İnsanı duygulandıran, etkileyen. İpucu: Dinleyenlerin gözyaşlarını tutamaması.
Puanlama: Anlam 9, ipucu 5.
4.
(14 puan) Gerçek: Bardağı kırdı. Mecaz: Arkadaşının kalbini kırdı.
Puanlama: Her cümle 7.
5.
(20 puan) Birlikte çalışmak başarıyı artırır. Öğrenci paragrafı konuya uygun olmalı.
Puanlama: Anlam 6; paragraf 14.
6.
(18 puan) Sen de bize gelir misin? Yarınki gezide bizimle ol.
Puanlama: Sen de 6, gelir misin 6, Yarınki 6.
2. Yazılı Provası6. sınıf Türkçe · 100 puan · 40 dakika
1.
BAĞIMSIZLIK YOLU

Kurtuluş Savaşı günlerinde Anadolu kadınları cepheye mermi taşıdı. Karlı dağlarda kağnılarını sürdüler. Şerife Bacı, bu kahraman kadınlardan biridir. Onların fedakârlığı bağımsızlığın kazanılmasını sağlamıştır.

a) Metne göre Anadolu kadınlarının görevi nedir?

b) Metnin ana fikrini yazınız. (20 puan)

2.

Kağnıların gıcırtısı karanlık gecede uzaklardan duyuluyordu.

“Gıcırtı” kelimesinin anlamını tahmin ediniz ve bu kelimenin metne kattığı duyguyu yazınız. (12 puan)

3.

a) Masanın ayağını onardı. b) Bana tatlı bir söz söyledi. c) Ali elmayı yedi.

Yukarıdaki cümlelerde “ayak, tatlı, elma” kelimelerinin gerçek, mecaz ya da yan anlamlı olduğunu yazınız. (15 puan)

4.

“Göz atmak” ve “kulak vermek” deyimlerinin anlamını yazıp bir cümlede kullanınız. (15 puan)

5.

“Dilimizi korumalıyız.” düşüncesini anlatan dört cümlelik bir paragraf yazınız. Bir atasözü ya da deyim kullanınız. (20 puan)

6.

Bu dilimizin en eski eseridir Evet bunu ben de biliyorum Haydi kitabı açalım

Yukarıdaki cümlelere uygun noktalama işaretlerini koyarak yeniden yazınız. (18 puan)

2. Yazılı Provası cevap anahtarını göster

2. Yazılı Provası · Cevap Anahtarı

1.
(20 puan) a) Cepheye mermi taşımak. b) Fedakârlık ve vatan sevgisi bağımsızlığı kazandırmıştır.
Puanlama: a) 8; b) 12.
2.
(12 puan) Tahta kağnı tekerleğinin çıkardığı ses. Yorgunluk ve hüzün hissi verir.
Puanlama: Anlam 7, duygu 5.
3.
(15 puan) a) Yan anlam b) Mecaz anlam c) Gerçek anlam
Puanlama: Her doğru 5.
4.
(15 puan) Göz atmak: Kısa süre bakmak. Kulak vermek: Dikkatle dinlemek. Cümle öğrenciye bağlıdır.
Puanlama: Her deyim 7,5.
5.
(20 puan) Konuya uygun dört cümle ve bir atasözü ya da deyim beklenir.
Puanlama: İçerik 10, söz varlığı 5, yazım 5.
6.
(18 puan) Bu, dilimizin en eski eseridir. Evet, bunu ben de biliyorum. Haydi, kitabı açalım.
Puanlama: Her cümle 6.

← 6. Sınıf Türkçe Ders Notları · 6. Sınıf Ders Notları

Provalar örnek çalışmadır, resmî sınav sorusu değildir. Bir hata gördüyseniz bize bildirin.

#Sınıf, Konu ya da Başlık Ara...