11. sınıf Kimya ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 287 3.2. Etkinlik (atıktan enerjiye dönüşüm) 2–11. adım cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
2. Adım: Fermantasyon
a) Fermantasyon nedir?
Mikroorganizmaların (bakteri, maya) oksijensiz ortamda organik maddeleri (özellikle karbonhidratları) daha basit maddelere parçalayarak enerji elde etmesi olayıdır.
b) Mikroorganizmaların rolü
Atıktaki karbonhidrat, yağ ve proteinleri enzimleriyle parçalarlar; bu sırada hidrojen gazı, CO2 ve organik asitler gibi ürünler oluşur. Hidrojeni üreten asıl etken bu mikroorganizmalardır.
c) Gerekli koşullar
Oksijensiz (anaerobik) ve sulu ortam, karanlık fermantasyon için ışıksız ortam, uygun sıcaklık (yaklaşık 25–40 °C), uygun pH, organik madde içeren atık ve uygun mikroorganizma türü.
ç) Fermantasyonla enerji üretilebilir mi?
Evet. Fermantasyonla oluşan hidrojen (ve biyogaz) yakıt olarak kullanılabilir; hidrojen yakıt pillerinde ya da yakılarak enerji elde edilir.
3. ve 4. Adım
Deney videosu izlenir ve 4–6 kişilik gruplar oluşturulur.
5. Adım: Kullanılabilecek evsel atıklar
Meyve-sebze kabukları, ekmek ve hamur artıkları, pişmiş yemek artıkları (pilav, makarna), patates kabuğu, kullanılmış kızartma yağı, hayvansal gıda kalıntıları, şekerli içecek ve meyve suyu artıkları.
6. Adım: Örnek araştırma soruları
- Atığın türü (karbonhidrat, yağ, protein içeriği) elde edilen hidrojen miktarını nasıl etkiler?
- Atık miktarı arttıkça hidrojen miktarı sürekli artar mı?
- Ortam sıcaklığı hidrojen üretimini nasıl etkiler?
- Ortamın pH’ı hidrojen üretimini nasıl etkiler?
7. ve 8. Adım (örnek)
Seçilen atıklar: meyve kabukları, ekmek artığı, kızartma yağı.
Neden-sonuç: Meyve ve ekmek artıkları kolay parçalanabilen karbonhidratlar (şeker, nişasta) içerdiği için daha fazla hidrojen oluşturması; kızartma yağı ise yağ içerdiği ve daha zor parçalandığı için daha az hidrojen oluşturması beklenir.
9. Adım: Değişkenler (atık türü sorusu için)
Bağımlı değişken: oluşan hidrojen gazı miktarı (hacmi)
Bağımsız değişken: evsel atığın türü
Kontrol değişkenleri: atık miktarı, su miktarı, sıcaklık, pH, mikroorganizma kaynağı, bekleme süresi, kap hacmi, karanlık ortam
10. ve 11. Adım
Deney gruplarca, öğretmen gözetiminde yapılır. Beklenen sonuç: Karbonhidratça zengin atıkların bulunduğu düzeneklerde daha fazla gaz toplanır; yağ ve protein içerikli atıkta gaz oluşumu daha az ve daha yavaştır. Oluşan gaz, hidrojen yanında CO2 da içerir.
← Sayfa 286 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 288 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.