11. Sınıf Kimya Ders Kitabı Cevapları Sayfa 82

11. sınıf Kimya ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 82 1.16. Etkinlik (Katalizör ve Tepkime Hızı) cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.

2. Adım: Hipotez

Örnek hipotez: Hidrojen peroksit çözeltisine MnO₂ eklendiğinde, ayrışma tepkimesi katalizörsüz duruma göre çok daha hızlı gerçekleşir.

3. Adım

• Bağımlı değişken: Tepkime hızı (oksijen gazı çıkış hızı)
• Bağımsız değişken: Katalizörün (MnO₂) varlığı ya da yokluğu
• Kontrol değişkenleri: H₂O₂ çözeltisinin derişimi ve hacmi, sıcaklık, kapların cinsi

4. Adım: Örnek işlem basamakları

1. Deney tüpüne ve beherglasa eşit hacimde H₂O₂ çözeltisi konur; ikisinde de gaz çıkışı gözlenir.
2. Beherglastaki çözelti katalizörsüz karşılaştırma örneği olarak bırakılır; deney tüpüne bir spatül ucu kadar MnO₂ eklenir.
3. İki kaptaki gaz çıkışı karşılaştırılır.
4. Öğretmen gözetiminde, ucu közlenmiş (alevsiz) tahta çubuk tüpün ağzına yaklaştırılarak çıkan gaz test edilir.
5. Tepkime bitince MnO₂‘nin tüpün dibinde değişmeden kaldığı gözlenir.

Koruyucu gözlük ve eldiven kullanılmalıdır; H₂O₂ cilde ve göze zarar verebilir.

5. Adım: Beklenen gözlemler

MnO₂ eklenen tüpte hemen yoğun köpürme ve gaz çıkışı başlar, tüp ısınır. Közlenmiş çubuk tüpün ağzında parlayarak yeniden alev alır; bu durum çıkan gazın oksijen olduğunu gösterir. Katalizörsüz kapta ise gaz çıkışı neredeyse fark edilmez. Hidrojen peroksitin ayrışmasının denkleştirilmiş denklemi 2H₂O₂(suda) → 2H₂O(s) + O₂(g) şeklindedir. (Etkinlikte verilen H₂O₂(suda) → H₂(g) + O₂(g) denklemi hatalıdır; ayrışmada hidrojen gazı değil su oluşur. Denklem denkleştirilmiş de değildir.)

6. Adım

H₂O₂ molekülleri katı MnO₂‘nin yüzeyine tutunur; MnO₂ bu sayede ayrışmayı kolaylaştıran farklı bir tepkime yolu sağlar. Bu yolun aktivasyon enerjisi daha düşüktür; bu yüzden aynı sıcaklıkta çok daha fazla molekül ayrışabilir. Katalizör tepkime sonunda değişmeden kalır.

7. Adım

Çarpışma teorisine göre katalizör, aktivasyon enerjisini düşürerek eşik değerini aşabilen tanecik sayısını artırır. Çarpışmaların daha büyük kısmı etkin olur ve tepkime hızı artar.

Değerlendirme

1. Soru

Katalizör eklenen tüpte oksijen çıkışının çok hızlandığı, katalizörün ise tepkime sonunda harcanmadan kaldığı gözlenir.

2. Soru

Deneyde yalnızca katalizörün varlığı değiştirilmiş, H₂O₂ derişimi, hacmi ve sıcaklık aynı tutulmuştur; belirlenen değişkenler deneyle uyumludur.

3. Soru

Gözlemler katalizörün tepkimeyi hızlandırdığını göstermiştir; hipotez doğrulanmıştır.

← Sayfa 81 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 84 Cevapları →

Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.

Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.