11. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Cevapları Sayfa 231

11. sınıf Biyoloji ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 231 2. Tema Ölçme ve Değerlendirme 53-56. soruların cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.

53. Soru

Yükseklik arttıkça havadaki oksijenin kısmi basıncı azalır; bu nedenle kandaki oksijen oranı %98’den (deniz seviyesi) %94’e (1500 m) ve %88’e (3000 m) düşmüştür. Dokulara yeterli oksijen ulaşmaması iç dengeyi bozar; baş ağrısı, yorgunluk ve nefes darlığı görülebilir. Vücut buna şu yanıtları verir:

• Dolaşım sistemi: Kalp atım hızı 75’ten 90’a ve 110’a çıkar; kalp birim zamanda daha fazla kan pompalayarak azalan oksijeni dokulara daha hızlı taşır.
• Solunum sistemi: Solunum hızlanır ve derinleşir; alveollere daha fazla hava ulaştırılarak kana geçen oksijen artırılmaya çalışılır.
• Uzun süreli uyum: Yüksek rakımda uzun süre kalındığında böbreklerden salgılanan bir hormonun etkisiyle alyuvar üretimi artar, kanın oksijen taşıma kapasitesi yükselir.

54. Soru

Cevap: D

• I’e ulaşılamaz: Çevre sıcaklığı 20’den 40 °C’a 2 kat artarken terleme 50’den 250 ml/saate 5 kat artmıştır; terlemedeki oransal artış daha fazladır.
• II’ye ulaşılabilir: Çevre sıcaklığı 20 °C değişirken vücut sıcaklığı yalnızca 0,8 °C (36,8 → 37,6 °C) değişmiştir.
• III’e ulaşılabilir: Tablodaki en düşük sıcaklık olan 20 °C’ta da saatte 50 ml terleme olmaktadır.

55. Soru

Çevre sıcaklığı yükseldikçe derideki termoreseptörler uyarılır ve bilgi hipotalamusa iletilir. Hipotalamus, vücut sıcaklığının yükselme eğiliminde olduğunu değerlendirerek otonom sinir sistemi üzerinden:

• Ter bezlerini uyarır: Terleme 50’den 250 ml/saate çıkar; ter buharlaşırken vücuttan ısı alır.
• Deri damarlarını genişletir: Deriye daha fazla kan gelir, ısı deri yüzeyinden dışarı verilir.
• Gerekirse solunum hızını artırarak ısı ve su buharı atılmasına katkı sağlar; davranış olarak gölgeye geçme, ince giyinme gibi tepkileri başlatır.

Bu mekanizmalar sayesinde vücut sıcaklığı 37 °C civarında tutulur. Sıcaklık normale döndükçe uyarı azalır ve terleme yavaşlar (negatif geri bildirim).

56. Soru

Stres durumunda kan şekeri 30. dakikada 125 mg/dL’ye çıkmış, 60. dakikada 110 mg/dL’ye inmiştir; normal koşullarda ise 90-95 mg/dL arasında kalmıştır. Stres sinir sistemi tarafından algılanır, hipotalamus uyarılır:

• Sinirsel yol: Sempatik sinirler böbrek üstü bezinin öz bölgesini uyarır; adrenalin salgılanır, karaciğerde glikojen hızla glikoza çevrilir ve kan şekeri kısa sürede yükselir.
• Hormonal yol: Hipotalamus hipofizi uyarır, hipofizden ACTH salgılanır; ACTH böbrek üstü bezinin kabuk bölgesinden kortizol salgılatır. Kortizol protein ve yağların glikoza dönüşümünü artırarak kan şekerini yükseltir. Pankreastan glukagon salgısı da artabilir.

Homeostazinin yeniden sağlanması: Kan şekeri yükselince pankreastan insülin salgılanır ve kan şekeri düşürülür. Kandaki kortizol arttıkça hipotalamus ve hipofiz baskılanır, ACTH ve kortizol salgısı azalır. Stres ortadan kalkınca parasempatik sistem etkinleşir. Bunların hepsi negatif geri bildirim mekanizmalarıdır; 60. dakikada kan şekerinin düşmeye başlaması bu mekanizmaların devreye girdiğini gösterir.

← Sayfa 230 Cevapları | Tüm Sayfalar

Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.

Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.