11. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 17 Hatırlayalım (düşün-eşleş-paylaş) ve Sıra Sizde etkinliklerinin cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
Hatırlayalım – Düşün-Eşleş-Paylaş
Örnek cevap (ortak düşünceler):
- Dil ve anlatım: Karagöz oyunlarında söz oyunları, cinaslar, tekerlemeler, yanlış anlamalar ve şive taklitleri çok kullanılır. Hacivat süslü, Arapça-Farsça kelimelerle dolu bir dil kullanırken Karagöz yalın halk diliyle konuşur.
- Yardımcı rollerin işlevi: Çelebi, Tiryaki, Laz, Zenne gibi tipler oyunun asıl bölümünde olayı ilerletir, farklı yöre ve kesimleri temsil eder ve güldürüyü zenginleştirir.
- Beden dili: Tasvirler perdede sınırlı hareket ettiği için hayalî (Karagözcü) sesini, vurgu ve tonlamayı ustalıkla kullanır; Karagöz’ün Hacivat’a vurması, kafa sallama, oturma-kalkma gibi hareketler güldürüyü güçlendirir.
Sıra Sizde
1. Soru – Açık ve anlaşılır dil
Metin genel olarak anlaşılır bir dille yazılmıştır; özellikle Karagöz’ün konuşmaları sade halk diliyle verilmiştir. Ancak Hacivat’ın ve Çelebi’nin konuşmalarında, ayrıca perde gazeli ve şarkılarda günümüzde kullanılmayan Arapça-Farsça kelime ve tamlamalar bulunduğu için bu bölümleri anlamak için sözlüğe başvurmak gerekebilir.
2. Soru – Dönemin dil özelliklerini yansıtan kelime ve cümleler
Örnek kelime ve ifadeler: esbâb-ı mûcibe, mâ-nahnü-fîh, iskân-ı beyt, hane-ber-dûş, bî-behre, akşam-ı şerifler, bilâder, lâkırdı, sual, tesmiye etmek, hutûr etmek, sürc-i lisân, gonce-dehân, sinâmeki, havlıcan, dirhem. Laz tipinin şiveli konuşması ve Hacivat’ın “bendeniz” diye söze girmesi de dönemin konuşma alışkanlıklarını yansıtır.
3. Soru – Bu kelimelerin akıcılığa etkisi
Eski kelime ve tamlamalar günümüz okuru için yer yer okumayı yavaşlatır ve anlamayı zorlaştırır. Öte yandan bu kelimeler, Karagöz’ün onları yanlış anlayıp benzer sesli halk sözleriyle karşılık vermesine zemin hazırladığı için metnin mizahını ve canlılığını artırır; okur bağlamdan yararlandıkça metin akıcı hâle gelir.
← Sayfa 16 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 18 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.