11. Sınıf Tarih Ders Kitabı Cevapları Sayfa 254
11. sınıf Tarih ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 254 Rusya ve Japonya’nın sanayileşme süreçleri etkinliğindeki soruların cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
Cesaret ve Girişimcilik Sorusu
Örnek cevap: Rusya ve Japonya, Batı karşısında geri kaldıklarını fark ettikten sonra köklü reformlar yapmaktan çekinmedi. Japonya feodal düzeni kaldırdı, toprak reformu yaptı, zorunlu eğitimi yaygınlaştırdı ve öğrencilerini Avrupa’ya gönderdi; kısa sürede lokomotif ve gemi üretebilir hâle geldi. Rusya serfleri özgürleştirdi, binlerce kilometre demir yolu ve ağır sanayi tesisi kurdu. Bu örnekler cesur ve girişimci olmanın ülke ekonomisine şu katkıları sağlayabileceğini gösterir: yeni üretim alanlarının ve iş imkânlarının açılması, teknolojinin yalnızca satın alınmayıp üretilmesi, dışa bağımlılığın azalması, sermaye birikiminin artması ve ülkenin uluslararası rekabette güçlenmesi. Risk almaktan kaçınan bir ekonomi ise değişime geç uyum sağlar ve geride kalır.
Karşılaştırma Tablosu
| Ölçüt | Osmanlı Devleti | Rusya | Japonya |
|---|---|---|---|
| Sanayileşmenin Başladığı Dönem | III. Selim ve II. Mahmud dönemleri; asıl yoğun program Tanzimat’ta (1840’lar) | Kırım Savaşı sonrası; asıl atılım 1892-1903 (Witte dönemi) | 1868 Meiji Restorasyonu sonrası |
| Tarımın Durumu | Küçük köylü üretimi, geçimlik tarım ağırlıklı; ticarileşme sınırlı | 1861’de serfler özgürleşti ama küçük ve verimsiz topraklarda borç yüküyle kaldılar | 1873 toprak reformuyla köylüler mülk sahibi oldu, verim arttı ve tarım ticarileşti |
| Nüfus ve Okuryazarlık Durumu | Nüfus az, iş gücü yetersiz; okuryazarlık çok düşük | Nüfus kalabalık (yaklaşık 117 milyon) ama okuryazarlık düşük, nüfusun büyük bölümü köylü | Homojen toplum, zorunlu eğitim ve yüksek okuryazarlık |
| Ulaşımın Durumu | Kara yolları yetersiz; demir yolları geç ve çoğunlukla yabancı şirketlerce yapıldı | Demir yolu ağı hızla büyüdü; Trans-Sibirya hattı kaynakları ekonomiye kattı | 1872’de ilk hat açıldı, 1890’larda ağ ülkeye yayıldı; 1907’den itibaren lokomotif üretildi |
| Sermaye Birikimi | Yetersiz; büyük sermaye az sayıda tüccarda ve ticarette kaldı | Devlet bankaları ve yabancı kredilerle sağlandı; burjuvazi zayıf kaldı | Dolaylı vergiler, ipek ihracatı ve devlet tasarruflarıyla sağlandı; zaibatsu denen büyük aile şirketleri oluştu |
| Ticaret Antlaşmaları | Kapitülasyonlar ve Baltalimanı nedeniyle gümrükler serbestçe belirlenemedi, yerli sanayi korunamadı | Korumacı önlemlerle pazarını koruyabildi | Baskıyla yapılan antlaşmalar nedeniyle başlangıçta korunamadı; 1911’den sonra sınırlamalar getirip yerli şirketleri korudu |
| Devletin Rolü | Sanayileşmenin öncüsü devletti; ancak politikalar kesintili ve askerî odaklıydı | Otokratik yönetim sanayileşmeyi yukarıdan, devlet öncülüğünde yürüttü | Devlet kurduğu tesisleri zamanla özel girişime devretti; devlet ve özel sektör birlikte hareket etti |
| Teknoloji Transferi ve Makine Üretimi | Makine ve uzman Avrupa’dan getirildi; yerli makine üretimi gelişmedi | Avrupalı uzmanlar ve şirketlerle teknoloji transferi yapıldı | Yabancı uzman getirildi, öğrenci gönderildi; Batı teknolojisi hızla benimsenip yerli üretime geçildi |
| Sanayi Kolları | Dokuma (yün, pamuk, ipek), askerî fabrikalar, gıda, sabun, inşaat malzemeleri | Tekstil, demir-çelik, kömür, petrol | Ağır sanayi, gemi yapımı, lokomotif, ipek ve tekstil |
| Yabancı Sermaye ve Yatırımlar | Daha çok demir yolu, bankacılık ve borç olarak geldi; üretime yatırım sınırlı kaldı | Yatırımların önemli kısmı sanayiye yöneldi (%35’ten fazla) | Yabancı sermayeye bağımlılık sınırlı tutuldu, kaynaklar büyük ölçüde iç tasarruftan sağlandı |
| Sınırlılıklar | Sermaye ve iş gücü yetersizliği, dış borç ve Düyûn-ı Umûmiyye, kapitülasyonlar, savaşlar ve toprak kayıpları | Düşük okuryazarlık, kırsal yoksulluk, zayıf burjuvazi | Doğal kaynak ve enerji yetersizliği |
| Başarı Durumu | Sınırlı kaldı; istenen sanayileşme düzeyine ulaşılamadı ama Cumhuriyet’e altyapı ve deneyim bırakıldı | Kısmen başarılı; çelik ve petrol üretiminde dünya sıralamasına girdi ama toplumsal dönüşüm sınırlı kaldı | Başarılı; kısa sürede sanayileşerek büyük bir güce dönüştü |
← Sayfa 252 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 255 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.