10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları Sayfa 310
10. sınıf Fizik ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 310 4. Ünite Ölçme ve Değerlendirme 6. soru cevapları aşağıdadır (sayfa 311 ve 312’deki ç, d ve e maddeleri dâhil). Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
Bu sayfadaki 5. sorunun ç maddesi Sayfa 309‘da cevaplanmıştır.
6. Soru (rezonans ve deprem)
a) Görseldeki kavramlar
| No | Kavram | Tanımı |
|---|---|---|
| 1 | Merkez üssü | Odak noktasının tam üstünde, yeryüzündeki nokta; sarsıntının en güçlü hissedildiği yer. |
| 2 | Fay hattı (fayın yeryüzündeki izi) | Yer kabuğundaki kırığın yeryüzünü kestiği çizgi. |
| 3 | Odak noktası | Depremin yerin içinde başladığı, deprem dalgalarının yayıldığı nokta. |
| 4 | Deprem dalgası (sismik dalga) | Odak noktasından her yöne halkalar hâlinde yayılan ve enerjiyi taşıyan dalga. (4 numaralı nokta fay yüzeyi üzerinde de bulunduğu için “fay düzlemi” yorumu da yapılabilir; ancak ünitede işlenen dört kavram merkez üssü, fay hattı, odak noktası ve deprem dalgasıdır.) |
b) Merak edilen sorular (örnek)
- Bir binanın doğal frekansı nasıl ölçülür?
- Rezonansı önleyen sönümleyiciler nasıl çalışır?
- Deprem dalgalarının frekansı zeminin türüne göre nasıl değişir?
c) Rezonansın binalara etkisi ve önlemler
Deprem dalgalarının frekansı binanın doğal frekansına yakınsa bina rezonansa girer, salınım genliği büyür, katlar arasındaki yer değiştirme artar ve taşıyıcı sistem ağır hasar görür. Bunu azaltmak için sismik izolatörler (binanın doğal periyodunu uzatır ve zeminden ayırır), sönümleyiciler (damperler) ve ayarlı kütle sönümleyiciler kullanılır; ayrıca binanın doğal frekansı zeminin baskın frekansından farklı olacak şekilde tasarlanır, perde duvarlar ve simetrik planlarla rijitlik artırılır.
ç) D/Y
| İfade | D/Y | Açıklama |
|---|---|---|
| I | Y | Büyüklük, kaynakta açığa çıkan enerjiye göre belirlenir; hasara göre belirlenen şiddettir. |
| II | D | Odak noktası depremin yerin içindeki başlangıç merkezidir (yeryüzündeki karşılığı merkez üssüdür). |
| III | D | Richter ölçeği büyüklüğü ölçer. |
| IV | D | Merkez üssü, yeryüzünde odak noktasına en yakın noktadır. |
| V | Y | Merkez üssünden uzaklaştıkça şiddet azalır. |
| VI | D | Frekanslar eşitlenince rezonans oluşur, yıkım artar. |
| VII | D | Rezonans salınım genliğini büyütür. |
| VIII | Y | Deprem dalgalarının sürati zeminin sertliği arttıkça artar. |
d) Rezonans VAR/YOK
| Olay | Rezonans |
|---|---|
| 1. Salıncakta sallanma (doğru anlarda itilme) | VAR |
| 2. Opera sanatçısının bardağı kırması | VAR |
| 3. Kuşların kanat çırpması (doğal frekansta) | VAR |
| 4. Belli hızda lastiklerde güçlü titreşim | VAR |
| 5. Konserde mikrofon kullanılması | YOK (sesin elektrik sinyaline dönüştürülüp yükseltilmesidir) |
e) Boşluk doldurma
- Depremlerle ilgili çalışan bilim dalı: sismoloji
- Yer sarsıntılarını zamanla ilişkilendirerek kaydeden cihaz: sismograf
- Depremle ilgili çalışan bilim insanı: sismolog
- Sismografın yaptığı kayıt: sismogram
- Binaların temellerine ya da bodrum katlarına yerleştirilen: sismik izolatör
← Sayfa 309 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 311 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.