10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları Sayfa 242
10. sınıf Fizik ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 242 4.1. Etkinlik (6–10. basamak) ve Değerlendirme sorularının cevapları aşağıdadır (sayfa 243’teki devamı dâhil). Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
4.1. Etkinlik (devamı)
6. Yay sarkacı ölçümleri (örnek sonuçlar)
Yay sarkacının periyodu kütleye ve yayın sertliğine bağlıdır (T = 2π√(m/k)). Örneğin 250 g’lık kütleyle 1. yay 5 cm, daha sert olan 2. yay 2,5 cm uzuyorsa beklenen ortalama periyotlar yaklaşık şöyledir:
| Yay | Uzama (cm) | m1 = 250 g için periyot (s) | m2 = 500 g için periyot (s) |
|---|---|---|---|
| 1. yay (daha yumuşak) | 5 | ≈ 0,45 | ≈ 0,63 |
| 2. yay (daha sert) | 2,5 | ≈ 0,32 | ≈ 0,45 |
Kullanılan yaylara göre değerler değişir; ancak kütle artınca periyodun arttığı, sert yayda periyodun küçüldüğü her durumda gözlenir.
7. Diğer deneyin yapılması
Gruplar deney düzeneklerini değiştirerek aynı ölçümleri yapar ve sonuçları karşılaştırır.
8. Periyodu etkileyen özellikler (tahmin)
Basit sarkaçta: ipin uzunluğu (ve yer çekimi ivmesi). Yay sarkacında: asılan kütle ve yayın sertliği. Genlik küçük tutulduğunda periyodu etkilemez.
9. Basit sarkaçta uzunluk ve kütle
İp uzadıkça periyot artar; kütle değiştiğinde periyot değişmez.
10. Yay sarkacında sertlik ve kütle
Kütle arttıkça periyot artar; yay sertleştikçe periyot azalır. Çıkarım: Basit sarkacın periyodu yalnızca ip uzunluğuna (ve g’ye), yay sarkacının periyodu ise kütleye ve yay sabitine bağlıdır.
Değerlendirme
1. Periyodik hareketlerin yapısı
Deneylerde her iki sarkacın da aynı hareketi eşit zaman aralıklarında tekrar ettiği görülür; bu süre periyottur ve frekans (birim zamandaki salınım sayısı) periyodun tersidir (f = 1/T). Basit sarkaçta uzun ip, yay sarkacında büyük kütle ve yumuşak yay salınımı yavaşlatır (periyot büyür, frekans küçülür). Sistemin kendi özellikleri değişmedikçe periyot sabit kalır; periyodik hareketleri zaman ölçmede kullanışlı yapan da budur.
2. Doğal titreşim frekansına günlük hayattan örnekler
- Bir bardağın kenarına ıslak parmakla sürtünce bardağın kendine özgü bir sesle titreşmesi
- Gitar, keman ve piyano tellerinin, akort çatalının belirli bir frekansta titreşmesi
- Salıncağın, kendi uzunluğuna bağlı belirli bir ritimle sallanması
- Yüksek binaların, köprülerin ve uzun direklerin rüzgârda kendine özgü frekansta salınması
- Arabaların süspansiyon yaylarının çukurdan geçtikten sonra belirli bir ritimle salınması
← Sayfa 241 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 243 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.