10. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 143 Ders Dışı Etkinlik (Toplumsal Hayat ve Dil) çalışmasının cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
Bu bir araştırma ve grup etkinliğidir; Duha Koca Oğlu Deli Dumrul hikâyesi karekoddan okunarak çalışılır. Aşağıda çalışmaya yön verecek bilgiler verilmiştir.
Bilgi fişlerinde aranacak noktalar
Dinî değişimin dil ve anlatıma etkisi
Hikâyenin ait olduğu Dede Korkut hikâyeleri, Türklerin İslamiyet’i kabul ettiği geçiş döneminin ürünüdür. Hikâyede Allah, Azrail, dua, yakarış gibi İslami kavramlarla ilgili kelimelerin ve ifadelerin nasıl kullanıldığı, eski Türk inançlarına ait unsurlarla bir arada bulunup bulunmadığı tespit edilmelidir. Dinî değişim; yeni kavramların dile girmesini, dua ve yakarış bölümlerinde manzum ve coşkulu bir söyleyişin ortaya çıkmasını sağlamıştır.
Sosyal değişimin dil ve anlatıma etkisi
Hikâyedeki kişilerin toplum içindeki yerleri, aile ilişkileri (anne, baba, eş), yiğitlik anlayışı ve topluluk düzeni incelenmelidir. Göçebe hayattan yerleşik hayata geçişin izleri; mekânlar (obalar, köprüler, yollar) ve günlük hayatla ilgili kelimeler üzerinden takip edilebilir.
Kültürel değişimin dil ve anlatıma etkisi
Hikâyede kullanılan kalıp sözler, seslenme ifadeleri, manzum-mensur karışık yapı, destan geleneğinden kalan söyleyişler ve halk hikâyesine yaklaşan anlatım özellikleri not edilmelidir. Bu özellikler sözlü kültürün yazıya geçişinde dilin nasıl şekillendiğini gösterir.
Değerlendirme (örnek)
En çok zorlanılan aşama: Eski Türkçe kelimelerin ve kalıp ifadelerin anlamını çözmek; bu nedenle sözlüklerden ve hikâyenin günümüz Türkçesiyle yazılmış metninden yararlanmak gerekti.
En beğenilen yön: Grup üyelerinin farklı tespitlerini birleştirip ortak bir metin oluşturmak ve tek bir hikâyede dinî, sosyal ve kültürel değişimin izlerini birlikte görmek.
← Sayfa 142 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 144 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.