10. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 132 Birlikte Öğrenelim ve Anlam Oluşturabilme bölümlerinin cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
1. “Ritim edebî ürünlere nasıl yansıtılır?” (örnek değerlendirme yazısı)
Örnek cevap: Ritim, edebî ürünlerde seslerin ve sözlerin düzenli bir biçimde tekrar edilmesiyle ortaya çıkar. Şiirde ritmi en belirgin biçimde ölçü sağlar: Hece ölçüsünde hecelerin sayısı, aruzda ise hecelerin uzunluk ve kısalığı düzenli bir akış oluşturur. Kafiye, redif, nakarat, ikilemeler ve ses tekrarları da bu akışı güçlendirir. Düzyazıda ise ritim; cümle uzunluklarının dengeli kullanılması, paralel yapılar, tekrarlar ve noktalama işaretleriyle sağlanır. Tartışmada, ritmin yalnızca kulağa hoş gelmek için değil, anlamı ve duyguyu daha etkili aktarmak için kullanıldığı sonucuna ulaştık.
2. Söyleşideki ritim unsurlarıyla ilgili sorular
“Aruz Doğu âleminin notasıdır.”
Cevap: Konuşmacı, Batı müziğinde notaların ne işe yarıyorsa Doğu kültüründe de aruz kalıplarının aynı işi gördüğünü vurgular. Aruz, sözün hangi uzunluk ve tempoda söyleneceğini belirleyen bir ses sistemidir; yani şiiri müziğe yaklaştıran bir düzendir.
“Aruz gizli orkestradır.”
Cevap: Aruzla yazılmış bir şiir, hiçbir çalgı olmadan okunduğunda bile içinde bir müzik taşır. Uzun ve kısa hecelerin düzenli dizilişi, okurun kulağında görünmeyen bir orkestranın çaldığı hissini uyandırır.
“Aruz, sözün musikiye dönüştüğü noktadır.”
Cevap: Bu söz, edebiyat ile müziğin aruzda birleştiğini anlatır. Aruzla yazılmış söz, ritmi ve ahengi sayesinde müziğe yaklaşır; müzik de bu şiirlerle neredeyse konuşur hâle gelir. Bu yüzden divan şiirindeki pek çok gazel ve şarkı kolayca bestelenmiş, Türk müziğiyle iç içe gelişmiştir.
Söyleşide ritimle ilgili başka unsurlar
Söyleşi dinlenerek tespit edilir. Kitapta yer alan alıntılara göre aruz kalıplarının (fâ’ilâtün) Batı müziğindeki notalarla karşılaştırılması, sesin ve ahengin hassas biçimde kullanılması ve şiirin müzik eşliğinde dinletilmesi gibi konulara değinilmiştir.
← Sayfa 131 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 133 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.