10. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 82 1. Tema Ölçme ve Değerlendirme bölümündeki 6–9. soruların cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
6. Gezi planında odaklanılan temel özellikler
Cevap: Gezi planında sözlü edebiyat ürünlerinin kökeni (doğuşu), değişim ve dönüşümü ve farklı coğrafyalardaki yansımaları üzerinde durulacağı belirtilmiştir. Türkistan durağında ürünlerin köklerinin araştırılacağı, Anadolu durağında yerleşmeyle birlikte değişip dönüşen ürünlerin inceleneceği, Balkanlar durağında ise bu ürünlerin oradaki Türk topluluklarındaki izlerinin sürüleceği ifade edilerek bu özellikler adım adım ortaya konmuştur.
7. Gezi planının yapılma amacı
İşaretlenmesi gereken seçenekler:
- ✔ Sözlü edebiyat ürünlerinin doğuş ve değişim süreçlerini incelemek: Türkistan’da kökenlerin, Anadolu’da değişim ve dönüşümün araştırılacağı açıkça belirtilmiştir.
- ✔ Türk boylarının tarih boyunca farklı coğrafyalarda bıraktığı izleri araştırmak: Planda Türk boylarının ve Balkanlardaki Türk topluluklarının kültürel izlerinin sürüleceği söylenmiştir.
- ✔ Farklı bölgelerdeki sözlü edebiyat ürünlerinin ortak yönlerini belirlemek: Aynı ürün türlerinin üç farklı bölgede incelenmesi, bu ürünlerin karşılaştırılmasına ve ortak yönlerinin görülmesine imkân verir.
İşaretlenmeyecek seçenekler: Destanların yazılı edebiyata dönüşüm süreci ve Türk kültürünün diğer milletler üzerindeki etkileri planda yer almamaktadır.
8. Sözlü edebiyat ürünlerinin sınıflandırılabileceği ölçütler
Örnek cevap:
- Coğrafi bölgeye göre: Orta Asya (Türkistan), Anadolu ve Balkanlar ürünleri; her bölgenin doğası, iklimi ve komşu kültürleri ürünlerin konusunu ve söyleyişini etkiler.
- Yaşam tarzına göre: Göçebe toplulukların destan ve koşukları ile yerleşik toplulukların türkü, mâni ve masalları.
- Dönemine göre: İslamiyet öncesi ürünler ile İslamiyet sonrası halk edebiyatı ürünleri.
- Türüne ve söyleniş biçimine göre: Ezgiyle söylenenler (destan, koşuk, türkü) ve anlatılanlar (masal, efsane, fıkra).
- Dil ve lehçe özelliklerine göre: Kırgız, Kazak, Türkiye Türkçesi ve Balkan ağızlarıyla söylenen ürünler.
9. Sözlü edebiyat ürünlerinin en uzun süre korunacağı bölge
Örnek cevap: Türk kültürüne ait sözlü ürünlerin Anadolu’da daha uzun süre korunacağını öngörüyorum. Çünkü Anadolu, Türklerin yüzyıllardır kesintisiz yaşadığı ve nüfusun çoğunluğunu oluşturduğu bir yurttur; âşıklık geleneği, türküler ve masallar hâlâ canlıdır, devlet kurumları ve okullar da bu mirası koruyan çalışmalar yapmaktadır. (Türkistan’ı, sözlü geleneğin doğduğu ve Manas gibi destanların hâlâ anlatıldığı kaynak bölge olduğu gerekçesiyle seçmek de mümkündür.) Balkanlarda ise Türk toplulukları azınlıkta olduğu için ürünler başka kültürlerin etkisiyle daha hızlı değişebilir.
← Sayfa 81 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 83 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.