10. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 80 1. Tema Ölçme ve Değerlendirme bölümündeki 1–5. soruların cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.

1. Geleneklerin değişiminin milletlerin tarih sahnesinde kalıcılığına etkisi

Cevap: Metne göre yeni durumlar karşısında değişip gelişebilen ya da yeni ihtiyaçlara uygun yeni gelenekler üretebilen milletler, tarih sahnesinde varlığını sürdürmüştür; bu esnekliği gösteremeyenler ise unutulup gitmiştir. Örneğin koşuktan koşmaya, koşmadan günümüzün hece ölçülü şiirlerine uzanan çizgide Türk şiiri biçim değiştirmiş ama özünü korumuştur. Bugün türkülerin dijital ortamda yeni düzenlemelerle yaşaması da aynı uyum gücünün bir örneğidir. Kısacası değişime uyum sağlayan gelenek, milletin sürekliliğini güvenceye alır.

2. Bilim ve teknolojinin etkisiyle değişen geleneklerin gelecekteki biçimleri

Örnek cevap: Masallar sesli kitaplar, animasyonlar ve etkileşimli oyunlar hâline gelebilir; âşık atışmaları çevrim içi yayınlarda canlı olarak yapılabilir; türküler yapay zekâ destekli düzenlemelerle yeni kuşaklara ulaşabilir; bayram ve düğün gibi gelenekler görüntülü görüşmelerle uzaktaki akrabaları da kapsayabilir. Sanal gerçeklik ortamlarında geleneksel tiyatro (Karagöz, meddah) yeniden canlandırılabilir.

3. Geleneklerin bozulması veya değiştirilmesi üzerine yapılan çalışmaların asıl amacı

Cevap: Metne göre bu çalışmaların çoğu bilimsel amaçlı değildir. Asıl amaç, bir milletin geleneklerini bozarak, biçimini koruyup içini değiştirerek o milletin kültürüne sızmak, onu etkilemek ve kendi istekleri doğrultusunda yönlendirmektir. Yani bu çalışmalar kültürel bir nüfuz ve etki alanı oluşturmaya yöneliktir.

4. Sözlü ve yazılı geleneklerin değişime karşı direnci

Cevap: Sözlü gelenek değişime ve dönüşüme daha açıktır. Çünkü sözlü ürünler yazıyla sabitlenmez; her anlatıcı ya da söyleyici onları kendi hafızasına, yöresine ve dinleyicisine göre yeniden üretir. Bu nedenle sözlü ürünlerin birçok varyantı oluşur. Yazılı gelenekte ise metin kayıt altına alındığı için değişime karşı daha dirençlidir; değişiklik ancak yeni eserlerle ve daha yavaş gerçekleşir.

5. Sözlü gelenek unsurlarının korunmasında gençlere düşen sorumluluklar

Örnek cevap: Metinde de belirtildiği gibi gelenekleri yaşatanlar onları paylaşan ve temsil edenlerdir; bu yüzden gençlerin sorumluluğu büyüktür. Gençler önce kendi geleneklerini öğrenmeli, büyüklerinden masal, türkü ve ninnileri dinleyip kaydetmelidir. Bu ürünleri okulda, sosyal medyada ve sanat çalışmalarında yeni biçimlerle tanıtmalı; ancak bunu yaparken özlerini bozmamaya dikkat etmelidir. Çünkü bugünün gençleri geleneklerin gelecekteki taşıyıcılarıdır; onlar sahip çıkmazsa bu miras unutulup gider.

← Sayfa 79 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 81 Cevapları →

Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.

Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.