10. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 36 Sıra Sizde etkinliğinin cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.

1. Farklı dönemlerde aynı temanın işlenmesi

Örnek cevap: Doğa, umut, ölüm, vatan sevgisi gibi temalar insanın her çağda yaşadığı ortak duygulardır. Bu nedenle farklı dönemlerde yazılan şiirlerde aynı temalar yeniden karşımıza çıkar. Değişen şey; şairin bakış açısı, kullandığı dil, ölçü ve imgelerdir. Bu durum hem insan duygularının evrenselliğini hem de edebiyatın zaman içindeki değişimini gösterir.

2. Koşukla benzer özellik taşıyan şiir

Cevap: İçerik ve tema bakımından koşuğa en yakın şiir Orhan Veli Kanık’ın “Gün Olur” şiiridir. Koşukta olduğu gibi bu şiirde de doğanın canlılığı ve coşkusu (denizler, kuşlar, gürültüyle açan çiçekler, martılar) anlatılır; doğa insanın içinde sevinç uyandıran bir varlık olarak ele alınır. Diğer şiirlerden “Dallar” sonbaharın hüznünü, “Şarkımız” millî umudu, “Güneş Salıncağı” ise zaman ve hiçlik düşüncesini öne çıkarır.

İzlenen yol: Önce koşuğun temasını (doğanın canlanması ve sevinç) belirledim; sonra her şiirin konusunu ve uyandırdığı duyguyu tespit ettim; en son doğayı canlı ve coşkulu biçimde ele alan şiiri seçtim.

3. Gün Olur şiiriyle ilgili sorular

a) Söyleyicinin duyguları

Cevap: Söyleyici denize, kuşlara ve doğaya karşı hayranlık, özlem ve coşku duyar. Doğayı bir kaçış ve özgürlük alanı olarak görür; onunla birlikte olmaktan büyük mutluluk hisseder.

b) Şairin aktarmak istediği duygu ve düşünceler

Cevap: Şair, insanın zaman zaman gündelik hayatın sıkıcılığından kurtulup doğanın içinde özgürce yaşamak istediğini, doğanın ise insanın düşünemeyeceği kadar canlı ve coşkulu bir dünya olduğunu anlatır.

c) Açık ve örtük iletili dizeler

Açık iletili dize örneği: Şiirin başındaki, söyleyicinin bazı günler başını alıp gittiğini söyleyen dize. Burada söylenmek istenen doğrudan anlaşılır.

Örtük iletili dize örneği: “Gün olur, başıma kadar mavi” dizesi. Bu dizede söyleyici, mutluluğun ve özgürlük duygusunun kendisini tamamen kapladığını sezdirir; anlam doğrudan söylenmez, imgeyle hissettirilir.

4. Tema ile şairin ruhsal durumu arasındaki ilişki

Cevap: Şiirin özgürlük ve doğa coşkusu teması, şairin içinde bulunduğu ruh hâlini yansıtır. “Gün olur” ifadesinin tekrarı, şairin her zaman değil, bazı günler bu coşkuya kapıldığını gösterir; şiirin sonundaki “deli gibi” ifadesi ise taşkın, yerinde duramayan bir ruh hâlini anlatır. Martıların telaşı da şairin kendi içindeki heyecanın doğaya yansıtılmış hâlidir.

5. Şiir-şair ilişkisi hakkında çıkarımlar

Örnek cevap: Şiir, şairin iç dünyasının ve yaşadığı dönemin aynasıdır. Necip Fazıl’ın şiirinde millî bir umut, Şükûfe Nihal’in şiirinde hüzün ve kayıp duygusu, Melih Cevdet’in şiirinde düşünsel bir sorgulama, Orhan Veli’nin şiirinde ise özgürlük coşkusu öne çıkar. Aynı doğa unsurları bile her şairin ruh hâline göre farklı anlamlar kazanır.

← Sayfa 35 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 37 Cevapları →

Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.

Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.