10. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 254 Sıra Sizde etkinliğinin cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
1. Soru – Yapı unsurları
- Olay örgüsü: Kazan’ın düşmana karşı zaferi ve beyleri ödüllendirmesi → ava çıkıp beylerinden ayrılması → ışıkları ordusu sanıp ejderhaya rastlaması → Lala’ya danışması → ejderhayı uyandırıp Allah’a yakararak ve okla, kılıçla onu öldürmesi → ejderha derisinden giysiler yaptırması → “ejderha oldu” sanılması → Kara Budak’ın gerçeği öğrenmesi → Kazan’ın Bayındır Padişah’ı konuk etmesi.
- Zaman: Belirsiz geçmiş; olaylar “bir gün, kara yazın en sıcak günleri, ikindi zamanı, yedi gün yedi gece” gibi ifadelerle sıralanır.
- Mekân: Ak Minkan, Kara Dağ eteği, Serhab Dağı, Aras, Kars, Alagöz, Şerencana düzü gibi Oğuzların yaşadığı coğrafya.
- Kişiler: Salur Kazan, Lala Kılbaş, Bayındır Padişah, Kara Budak, Han Afşar, Deli Dündar, Dede Korkut; olağanüstü varlık olarak ejderha.
2. Soru – Yapı unsurlarının dönem ve toplumla ilişkisi
Av, at, ok-yay ve savaş düzeni Oğuzların savaşçı ve hayvancı yaşamını; padişah-vekil-bey ilişkisi siyasi yapılarını; Allah’a yakarma ve namaz ise İslamiyet’in kabulünü yansıtır. Mekânların Anadolu, Azerbaycan ve Kafkasya’dan seçilmesi Oğuzların yaşadığı coğrafyayı gösterir. Bu unsurlar metne gerçekçi bir tarihî zemin kazandırırken olağanüstü ejderha motifi destansı havayı güçlendirir.
3. Soru – İçeriğin dönem ve toplumla ilişkisi
Hikâyenin içeriği, kahramanlığın en yüce değer sayıldığı, yiğitlerin halkı korumakla görevli olduğu bir toplumun değer yargılarını yansıtır. Eski Türk inançlarından gelen ejderha motifi ile İslami yakarış ve dua bir arada bulunur; bu da metnin İslamiyet öncesi gelenekten İslami döneme geçiş sürecinde şekillendiğini gösterir.
4. Soru – Dil ve anlatımın dönem ve toplumla ilişkisi
Metin sözlü gelenekten doğduğu için kalıp ifadeler, uzun unvanlar, tekrarlar ve ahenkli söyleyişler kullanılmıştır; bunlar dinleyenin dikkatini canlı tutar ve ezberlemeyi kolaylaştırır. Türkçe kelimelerin çokluğu halkın konuşma dilini, dinî kelimeler ise yeni inancın dile etkisini yansıtır.
← Sayfa 253 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 255 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.