10. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Cevapları Sayfa 133
10. sınıf Biyoloji ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 133 4. Etkinlik (Su, Azot ve Karbon Döngülerinin Modellenmesi) cevapları ve yol gösterici bilgiler aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
4. Etkinlik: Madde Döngülerinin Modellenmesi
1. Basamak: Sözlü sorular
Döngülerde değişikliğe neden olan fiziksel, kimyasal ve biyolojik süreçler nelerdir?
| Döngü | Fiziksel süreçler | Kimyasal süreçler | Biyolojik süreçler |
|---|---|---|---|
| Su | Buharlaşma, yoğuşma, yağış, sızma, yüzey akışı, donma-erime | Fotosentezde suyun parçalanması, solunumda su oluşması | Terleme (bitkilerde transpirasyon), solunum, boşaltım, suyun canlılar tarafından alınması |
| Karbon | CO2‘nin okyanus suyunda çözünmesi, volkanik faaliyetler | Yanma (fosil yakıt, orman yangını), kireçtaşı oluşumu | Fotosentez, solunum, ayrıştırma, besin zinciriyle aktarım |
| Azot | Şimşek ve yıldırımla atmosferdeki azotun bağlanması | Yapay gübre üretimi, azot oksitlerin oluşumu | Azot bağlama, amonifikasyon, nitrifikasyon, denitrifikasyon bakterileri; bitkilerin nitrat alması |
Fotosentez ve solunum açısından CO2 döngüsü nasıl değerlendirilir?
Cevap: Fotosentezde CO2 atmosferden alınıp organik maddeye bağlanır; solunumda ise organik maddeler yıkılarak CO2 yeniden atmosfere verilir. Bu iki olay birbirini tamamlar ve dengede olduklarında atmosferdeki CO2 miktarı fazla değişmez. Fosil yakıtların yakılması ve ormansızlaşma bu dengeyi solunum ve yanma tarafına kaydırır.
Azot döngüsünün canlılar için önemi nedir?
Cevap: Azot amino asit, protein, DNA, RNA ve ATP gibi temel moleküllerin yapısında bulunur. Atmosferdeki azot gazını (N2) çoğu canlı doğrudan kullanamaz; azot döngüsündeki bakteriler sayesinde azot, bitkilerin alabileceği amonyum ve nitrata dönüşür, besin zinciriyle de hayvanlara geçer. Azot döngüsü olmasaydı canlılar protein ve nükleik asit üretemezdi.
2–4. Basamaklar: Model önerileri
- Su döngüsü modeli: Bir şeffaf kap içinde ılık su, üzerini streç filmle kapatıp filmin ortasına buz koyarak buharlaşma–yoğuşma–yağış basamakları gösterilebilir; kabın içine küçük bir bitki eklenerek terleme de modele katılır.
- Karbon döngüsü modeli: Atmosfer, bitkiler, hayvanlar, ayrıştırıcılar, okyanus ve fosil yakıtlar kutucuklarla gösterilir; fotosentez (atmosfer → bitki), solunum ve ayrıştırma (canlılar → atmosfer), yanma (fosil yakıt → atmosfer) okları farklı renklerle çizilir.
- Azot döngüsü modeli: Atmosferdeki N2‘den başlayarak azot bağlayan bakteriler → amonyak/amonyum → nitrifikasyon bakterileri → nitrit → nitrat → bitki → hayvan → ölü canlı ve atıklar → amonifikasyon → denitrifikasyon bakterileriyle tekrar N2 basamakları akış şeması ya da maket olarak gösterilir.
5–8. Basamaklar: Karşılaştırma için ipuçları
| Tespit edilebilecek farklılık (örnek) | Farklılığın sebebi |
|---|---|
| Modelde bitkilerin terlemesi gösterilmemiş | Su döngüsü yalnızca fiziksel bir olay olarak düşünülmüş |
| Karbon döngüsünde ayrıştırıcılar eksik | Ölü canlıların karbonunun atmosfere dönüşü unutulmuş |
| Azot döngüsünde denitrifikasyon basamağı yok | Döngünün kapanması için azotun atmosfere döndüğü basamak atlanmış |
Bu tür eksiklikler döngünün tamamlanmadığı izlenimi verdiğinden bilimsel hataya yol açar; modeli yenilerken her döngünün başladığı noktaya geri döndüğünden emin olun.
← Sayfa 131 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 138 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.