10. sınıf Kimya ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 158 Kontrol Noktası 1–4. soruların cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.

1. Soru

Etanol molekülünde iki farklı kısım bulunur: polar –OH grubu ve apolar etil (C₂H₅–) kısmı. –OH grubu su ile hidrojen bağı kurduğu için etanol suda her oranda çözünür; hidrokarbon kısmı ise London kuvvetleri ile yağ gibi apolar maddelerle etkileşebilir. Bu çift yönlü özellik sayesinde etanol; parfüm, kolonya ve deodorant üretiminde koku maddelerini çözmede, ilaç ve bitki özütlerinin hazırlanmasında, boya, vernik ve mürekkeplerde çözücü olarak, dezenfektan ve temizlik ürünlerinde kullanılır.

2. Soru

Toluen apolardır; yalnızca apolar ya da büyük apolar kısma sahip maddeleri çözer.

• Yağ (C₁₇H₃₅COOH): Çözer ✔ – uzun hidrokarbon zinciri apolardır.
• Sodyum sülfat (Na₂SO₄): Çözmez – iyonik bileşiktir.
• Oktan (C₈H₁₈): Çözer ✔ – apolar hidrokarbondur.
• Sodyum klorür (NaCl): Çözmez – iyonik bileşiktir.

3. Soru

Su polar, CCl₄ apolar çözücüdür. 1 numaralı kutucuktaki madde metanol (CH₃OH, polar), 2 numaralıdaki benzen (C₆H₆, apolar) çözücüdür.

a) Suda iyi çözünenler

1, 4, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 14, 15, 16 – İyonik bileşikler (9 NaCl, 11 NH₄Cl, 15 KNO₃, 16 NaOH) iyon-dipol, polar moleküller (1 CH₃OH, 4 HF, 6 C₂H₅OH, 7 HCl, 8 glikoz, 12 CH₃COOH, 13 NH₃, 14 şeker) hidrojen bağı veya dipol-dipol etkileşimi ile çözünür.

b) CCl₄‘te iyi çözünenler

2, 3, 5, 10 – C₆H₆, I₂, CO₂ ve C₆H₁₂ apolar moleküllerdir; London kuvvetleriyle çözünür.

c) 1 numaralı çözücüde (metanol) iyi çözünen moleküler bileşikler

4, 6, 7, 8, 12, 13, 14 – Metanol polardır ve hidrojen bağı yapar. HF, etanol, HCl, glikoz, asetik asit, amonyak ve şeker de polar moleküler bileşiklerdir; metanolle hidrojen bağı veya dipol-dipol etkileşimi kurar.

ç) 2 numaralı çözücüde (benzen) iyi çözünenler

3, 5, 10 – I₂, CO₂ ve C₆H₁₂ apolardır; benzen ile London kuvvetleri oluşturur.

4. Soru

a)

Yağ apolar olduğundan suda çözünmez ama sabunun apolar hidrokarbon kuyruğu ile London kuvvetleri kurarak etkileşir. Kuyruklar yağ damlasının içine gömülür, iyonik/polar baş kısımları ise dışarıya, suya doğru yönelir. Böylece yağ damlası, yüzeyi suyu seven başlarla kaplı küçük bir küre (misel) içine hapsolur. Başlar su molekülleriyle iyon-dipol ve hidrojen bağı etkileşimi kurduğundan miseller su içinde dağılır ve durulama ile yağ lekesi sudan uzaklaştırılır.

b)

Sabun eklenip karıştırıldığında yağ tabakası küçük damlacıklara bölünür; her damlacık sabun molekülleriyle sarılarak misel oluşturur. Bu damlacıklar birleşip yeniden ayrı bir tabaka oluşturamaz ve su içinde dağılmış hâlde kalır. Karışım bulanık, süt görünümlü bir karışım (emülsiyon) hâline gelir; yağ suyla ayrı tabaka oluşturmaz.

← Sayfa 157 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 159 Cevapları →

Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.

Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.