10. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Cevapları Sayfa 78

10. sınıf Coğrafya ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 78 Uygulama (peribacasının oluşum süreci) sorularının cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.

1. Kayaç türleri belirleyici mi?

Evet, belirleyicidir. Peribacaları, aşınmaya karşı direnci farklı kayaçların üst üste bulunduğu yerlerde oluşur. Üstte daha sert ve dirençli bir kayaç (ör. sertleşmiş lav, ignimbirit gibi volkanik katman), altta ise kolay aşınan tüf, kil, marn gibi yumuşak malzeme bulunur. Sel suları yumuşak kısmı hızla aşındırırken üstteki sert kaya “şapka” gibi alt kısmı korur; böylece sütun şeklindeki peribacaları ortaya çıkar. Kayaçların direnci aynı olsaydı arazi düzgün biçimde aşınır, peribacası oluşmazdı.

2. Etkili doğal faktörler

• Sel suları ve yağmur damlaları: En önemli aşındırıcı etkendir; yamaçları oluklar hâlinde yararlar.
• İklim: Kurak-yarı kurak iklim nedeniyle bitki örtüsünün zayıf olması aşınmayı kolaylaştırır; sağanak yağışlar sel oluşturur.
• Sıcaklık farkı, donma-çözülme: Kayaçları fiziksel olarak parçalar.
• Rüzgâr: Yüzeydeki gevşek malzemeyi taşıyarak aşınmaya katkı yapar.
• Volkanizma: Tüf ve lav katmanlarını oluşturarak sürecin malzemesini sağlamıştır.

3. Arazide yaşanan değişim

Başlangıçta yüzeyi düz bir tüf platosu varken sel suları yüzeyde çatlaklar ve oluklar açmış (1), oluklar derinleşip genişleyerek arazi sivri tepeli parçalara ayrılmış (2), sert kayanın koruduğu kısımlar başlıklı sütunlar hâlinde yükselmiş ve peribacaları oluşmuştur (3). Aşınma sürdükçe şapka taşları düşmüş, sütunlar incelip yıkılmaya başlamış ve arazi alçalmıştır (4). Yani arazi düz bir yüzeyden, yarılmış ve sütunlu bir görünüme, sonunda yeniden alçalan bir yüzeye doğru değişmiştir.

← Sayfa 76 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 82 Cevapları →

Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.

Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.