10. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Cevapları Sayfa 48
10. sınıf Coğrafya ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 48 Başlarken bölümündeki yerkürenin iç yapısıyla ilgili soruların cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
1. Yerkürenin yapısı hakkında yararlanılan bulgular
Yerin içine doğrudan inmek mümkün olmadığı için bilim insanları dolaylı bulgulardan yararlanmıştır:
- Deprem dalgaları (sismik dalgalar): Dalgaların farklı katmanlarda hız değiştirmesi, kırılması ve bazı dalgaların sıvı katmandan geçememesi katmanların sınırlarını ve hâlini ortaya koymuştur.
- Volkanlardan çıkan lav ve magma örnekleri, derin sondajlardan alınan kayaç örnekleri,
- Yerin derinliklerine inildikçe sıcaklığın arttığını gösteren ölçümler (maden ocakları, sondaj kuyuları),
- Dünya’nın ortalama yoğunluğunun yüzey kayaçlarından çok yüksek olması, yer çekimi ve manyetik alan ölçümleri,
- Dünya’ya düşen meteoritlerin bileşimi.
2. Katmanları birbirinden ayıran özellikler
Katmanlar; yoğunluk, sıcaklık, kalınlık (derinlik), fiziksel hâl (katı-eriyik) ve kimyasal bileşim bakımından ayrılır. Merkeze doğru gidildikçe yoğunluk ve sıcaklık artar: yer kabuğunda yoğunluk yaklaşık 2,7-3,3 gr/cm3 iken mantoda 3,3-5,7, dış çekirdekte 10, iç çekirdekte 13 gr/cm3 kadardır. Kabuk ince (kıtalarda daha kalın, okyanus altında daha ince) ve katıdır; kıtasal kabuk (sial) okyanusal kabuktan (sima) daha hafiftir. Kitaba göre iç çekirdek ve yer kabuğu katı, aradaki katmanlar eriyik hâldedir.
3. İç yapının kıtaların yer değiştirmesindeki rolü
Mantodaki eriyik malzeme, çekirdekten gelen ısı nedeniyle yavaşça yükselip soğuyunca alçalır; bu dairesel hareketlere konveksiyonel akıntılar denir. Katı yer kabuğu ve onu oluşturan levhalar bu akışkan katmanın üzerinde yüzer gibi durduğundan akıntılar levhaları sürükler. Böylece levhalar birbirinden uzaklaşır, birbirine yaklaşır ya da yan yana kayar; kıtaların konumu milyonlarca yıl içinde değişir.
← Sayfa 45 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 49 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.