10. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Cevapları Sayfa 124
10. sınıf Coğrafya ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 124 Gelecek Derse Hazırlık, Etkinlik ve Değerlendirme sorularının cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
Gelecek Derse Hazırlık
Bu çalışma grup hâlinde yapılır. Yol gösterici bilgiler:
- Yerleşme seçimi: Kuruluş nedeni açıkça görülebilen bir yerleşme seçmek işinizi kolaylaştırır. Örneğin Amasya (dar vadi ve akarsu), Zonguldak (taş kömürü), Rize (kıyı ve dağlık arazi), Konya (geniş ova ve ulaşım kavşağı) ya da kendi yaşadığınız yer.
- Coğrafi temsiller: Fiziki ve topoğrafya haritası, eski ve yeni uydu görüntüleri, eski fotoğraflar, nüfus grafikleri (TÜİK), belediye ve valilik sitelerindeki tarihçe metinleri kullanılabilir.
- Örnek sorular: Yerleşme neden bu vadide kurulmuştur? Akarsuyun yerleşmenin gelişimine etkisi nedir? Yerleşme hangi yöne doğru büyümüştür, neden? Hangi ekonomik faaliyetler yerleşmenin büyümesini hızlandırmıştır? Göç alıyor mu, veriyor mu?
- Bilgi toplama: Bilgileri güvenilir kaynaklardan (resmî kurumlar, ansiklopediler, akademik yayınlar) alıp kaynağını not edin.
Etkinlik: Yerleşmelerin Yer Seçimi, Kuruluşu ve Gelişimi
Etkinlik adımlarında topladığınız bilgileri düzenleyip faktörleri belirler ve diğer gruplarla paylaşırsınız. Bilgileri aşağıdaki gibi bir tabloya yerleştirmek düzenlemeyi kolaylaştırır.
| Faktör | Örnek: Amasya |
|---|---|
| Topoğrafya | Yeşilırmak’ın açtığı dar vadide kurulmuş; yerleşme vadi boyunca uzanmıştır. |
| Su kaynakları | Yeşilırmak içme, sulama ve tarım için suyu sağlamıştır. |
| Toprak ve iklim | Vadi tabanındaki alüvyonlu topraklar ve geçiş iklimi meyvecilik (elma) için elverişlidir. |
| Savunma ve ulaşım | Sarp kayalıklar korunmayı kolaylaştırmış, vadi doğal bir geçit olmuştur. |
| Ekonomik faaliyetler | Tarım, ticaret ve günümüzde tarihî dokuya bağlı turizm gelişmiştir. |
Değerlendirme
1. Soru
Farklı kaynaklara başvurmak, konuyu birden çok açıdan görmeyi ve eksik ya da tek taraflı bilgiyle yanlış sonuca varmayı önler. Kaynakların doğruluğunu sistemli biçimde sınamak (yazarına, tarihine, verinin nereden alındığına bakmak, bilgileri birbiriyle karşılaştırmak) ise güvenilir, tutarlı ve bilimsel sonuçlara ulaşmayı sağlar. Böylece araştırma tekrarlanabilir ve başkaları tarafından da doğrulanabilir hâle gelir.
2. Soru
Doğal faktörler: iklim, topoğrafya (yer şekilleri, yükselti, eğim, bakı), su kaynakları, toprak yapısı, bitki örtüsü, kara ve denizlerin dağılışı.
Beşerî faktörler: ekonomik faaliyetler, ulaşım olanakları, göçler, bilim ve teknolojideki gelişmeler (ayrıca güvenlik ve yönetim kararları).
3. Soru
Her yerleşmenin bulunduğu yerin doğal özellikleri (iklim, yer şekli, su, toprak) birbirinden farklıdır. Ayrıca yerleşmenin kurulduğu dönem, o dönemin teknolojisi, ekonomik ihtiyaçları ve ulaşım imkânları da değişir. Bu nedenle bir yerleşmede su kaynağı belirleyici olurken bir başkasında maden, liman ya da yol kavşağı belirleyici olabilir.
4. Soru
Örnek cevap: Yerleşmenin ilk kuruluşunda doğal faktörler daha belirleyicidir. Zamanla teknolojinin gelişmesiyle doğal engellerin etkisi azalır (sulama, köprü, tünel, dolgu alanlar gibi); yerleşmenin büyüyüp küçülmesinde ekonomik faaliyetler, ulaşım ve göç gibi beşerî faktörler daha etkili hâle gelir. Ancak doğal faktörler hiçbir zaman tamamen etkisini yitirmez; örneğin eğimli arazi yerleşmenin genişleyeceği yönü, deprem ve sel riski ise yapılaşmanın nerede güvenli olacağını belirlemeye devam eder.
← Sayfa 121 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 128 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.