10. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Cevapları Sayfa 68
10. sınıf Biyoloji ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 68 9. Etkinlik (Fermantasyon) cevapları ve yol gösterici bilgiler aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
9. Etkinlik: Fermantasyon
2. Basamak: Sorular
Ekmeğin mayalanması, peynir ve yoğurt üretimi nasıl gerçekleşir?
- Ekmek: Hamura katılan maya mantarları, undaki şekerleri etil alkol fermantasyonuyla parçalar. Oluşan CO2 gazı hamurun içinde kabarcıklar oluşturarak hamuru kabartır; az miktardaki alkol pişirme sırasında buharlaşır.
- Yoğurt: Ilık süte maya (yoğurt bakterileri) eklenir. Bakteriler süt şekerini laktik aside dönüştürür; asit süt proteinlerinin pıhtılaşmasını sağlar ve süt koyulaşıp ekşi tat kazanır.
- Peynir: Süt, laktik asit bakterileri ve peynir mayası (pıhtılaştırıcı enzim) ile pıhtılaştırılır; pıhtı süzülüp tuzlanır ve olgunlaştırılır. Olgunlaşma sırasında bakteriler tat ve aromayı geliştirir.
Fermantasyonu etkileyen faktörler nelerdir?
Cevap: Sıcaklık (enzimler için uygun sıcaklık gerekir; çok soğukta yavaşlar, çok sıcakta mikroorganizmalar ölür), besin (şeker) miktarı, pH, ortamdaki oksijen durumu, su miktarı, tuz derişimi, mikroorganizma türü ve miktarı, süre.
3–4. Basamaklar: Enerji elde etme yollarına göre özet
| Yol | Oksijen | Gerçekleştiği yer | Glikoz başına net ATP |
|---|---|---|---|
| Oksijenli solunum | Kullanılır | Sitoplazma + mitokondri | Çok fazla (fermantasyonun kat kat üstünde) |
| Fermantasyon | Kullanılmaz | Sitoplazma | 2 ATP |
5. Basamak: Örnek kontrollü deney
Deneyin adı: Sıcaklığın maya fermantasyonuna etkisi
Hipotez: Ilık ortamda maya daha fazla CO2 üretir; soğuk ve çok sıcak ortamda üretim azalır.
| Değişken | Bu deneyde |
|---|---|
| Bağımsız | Suyun sıcaklığı (soğuk ~5 °C, ılık ~35 °C, çok sıcak ~70 °C) |
| Bağımlı | Balonun şişme miktarı (balon çevresi) – üretilen CO2 |
| Sabit | Maya ve şeker miktarı, su hacmi, şişe ve balon tipi, süre |
Yapılışı: Üç pet şişeye eşit miktarda kuru maya ve şeker konur, farklı sıcaklıktaki eşit hacimde sular eklenir. Şişelerin ağzına balon geçirilir, şişeler aynı sıcaklıktaki ortamlarda (soğuk şişe buzdolabında vb.) bekletilir. 30–40 dakika boyunca belirli aralıklarla balon çevresi mezura ile ölçülür. İsteğe bağlı olarak toplanan gaz kireçli sudan geçirilir.
Beklenen sonuç: En çok ılık sudaki balon şişer. Soğuk sudaki balon çok az şişer, çünkü enzim etkinliği düşüktür. Çok sıcak sudaki balon şişmez, çünkü yüksek sıcaklık mayaları öldürür, enzimleri bozar. Kireçli suyun bulanması gazın CO2 olduğunu gösterir. Şişelerdeki alkol kokusu etil alkol oluştuğunun kanıtıdır.
7. Basamak: Sonuçların günlük yaşamla ilişkisi
Örnek cevap: Deneyde mayanın şekeri oksijensiz ortamda parçalayıp CO2 ve alkol oluşturması, ekmek hamurunun kabarmasıyla aynı olaydır. Yoğurt, peynir, kefir ve turşu yapımında ise bakteriler laktik asit fermantasyonu yapar; CO2 oluşmaz ama ortam asitleşir. Her iki durumda da fermantasyon, glikozun oksijensiz ortamda kısmen yıkılarak az ATP üretilmesi ve son ürün olarak organik bir molekülün (etil alkol veya laktik asit) oluşmasıdır. Ev yapımı yoğurdun ılık süte maya çalınıp sıcak tutulması da sıcaklığın fermantasyonu etkilediğini gösterir.
8. Basamak: Deney raporu
Raporda amaç, hipotez, değişkenler, malzemeler, yöntem, ölçüm tablosu (zaman–balon çevresi), grafik, sonuç ve hata kaynakları (şişelerin aynı anda kapatılmaması, sıcaklığın zamanla değişmesi gibi) yer almalıdır.
9. Basamak: Fermantasyonun insan sağlığı açısından önemi
Cevap: Fermente besinlerdeki probiyotik bakteriler bağırsak mikrobiyotasını destekler, sindirimi kolaylaştırır, hazımsızlık ve şişkinlik gibi şikâyetleri azaltabilir ve bağışıklık sistemini güçlendirir. Fermantasyon besinlerin daha uzun süre bozulmadan saklanmasını sağlar, bazı besinlerin sindirimini kolaylaştırır (ör. yoğurttaki laktozun bir kısmının parçalanmış olması). Ayrıca kaslarımız oksijen yetersiz kaldığında laktik asit fermantasyonu ile kısa süreli enerji üretebilir.
← Sayfa 67 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 70 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.