Görüş A

Doğanın işleyişini bilerek kendimizi doğanın efendisi ve sahibi yapabiliriz.

Descartes, Yöntem Üzerine Konuşma’dan uyarlanmıştır.

Görüş B

Bir ormanın kesilip yerine fabrika kurulduğu bir vadide, yıllar sonra dereler kurumuş, toprak kaymaya başlamış ve vadide yaşayan insanlar başka yerlere göç etmek zorunda kalmıştır.

Görüş A’daki insan-doğa ilişkisi anlayışını açıklayınız ve bu anlayışın Görüş B’deki gibi sonuçlara nasıl yol açabileceğini yorumlayınız.

Görüş A

Doğanın işleyişini bilerek kendimizi doğanın efendisi ve sahibi yapabiliriz.

Descartes, Yöntem Üzerine Konuşma’dan uyarlanmıştır.

Görüş B

Bir ormanın kesilip yerine fabrika kurulduğu bir vadide, yıllar sonra dereler kurumuş, toprak kaymaya başlamış ve vadide yaşayan insanlar başka yerlere göç etmek zorunda kalmıştır.

Görüş B’deki duruma ilişkin iki felsefi soru yazınız.

Bilim insanları, fosil yakıtların yakılmasıyla atmosferdeki karbondioksit miktarının arttığını ve bunun küresel ısınmaya yol açtığını belirtmektedir. Sera gazlarının büyük bölümünü sanayileşmiş ülkeler salmaktadır; buna karşın kuraklık, deniz seviyesinin yükselmesi ve aşırı hava olaylarından en çok etkilenenler arasında sera gazı salımı az olan yoksul ülkeler ve gelecek kuşaklar bulunmaktadır.

Metinden hareketle küresel ısınmanın neden yalnızca bilimsel değil, aynı zamanda felsefi (etik) bir problem olduğunu açıklayınız.

Bilim insanları, fosil yakıtların yakılmasıyla atmosferdeki karbondioksit miktarının arttığını ve bunun küresel ısınmaya yol açtığını belirtmektedir. Sera gazlarının büyük bölümünü sanayileşmiş ülkeler salmaktadır; buna karşın kuraklık, deniz seviyesinin yükselmesi ve aşırı hava olaylarından en çok etkilenenler arasında sera gazı salımı az olan yoksul ülkeler ve gelecek kuşaklar bulunmaktadır.

Küresel ısınma problemini nedenleri, bugünkü boyutu ve gelecekteki olası etkileri bakımından neden-sonuç ilişkisi içinde özetleyiniz.

Bilim insanları, fosil yakıtların yakılmasıyla atmosferdeki karbondioksit miktarının arttığını ve bunun küresel ısınmaya yol açtığını belirtmektedir. Sera gazlarının büyük bölümünü sanayileşmiş ülkeler salmaktadır; buna karşın kuraklık, deniz seviyesinin yükselmesi ve aşırı hava olaylarından en çok etkilenenler arasında sera gazı salımı az olan yoksul ülkeler ve gelecek kuşaklar bulunmaktadır.

Bir lise öğrencisinin bu probleme karşı üstlenebileceği bir sorumluluğu gerekçesiyle yazınız.

Görüş A

Hayvanlara karşı zalim olan insan, insanlara karşı da katılaşır. Bu yüzden hayvanlara iyi davranmak insanın insana karşı ödevidir.

Kant’ın Etik Dersleri’nden uyarlanmıştır.

Görüş B

Yaşamı korumak ve geliştirmek iyidir; yaşamı yok etmek ve engellemek kötüdür. Her canlı, yaşama isteği taşıdığı için saygıyı hak eder.

Albert Schweitzer’in “yaşama saygı” ilkesinden uyarlanmıştır.

Görüş C

Bir şey, canlı ve cansız varlıkların oluşturduğu topluluğun bütünlüğünü, dengesini ve güzelliğini korumaya yöneldiğinde doğrudur; aksi yöndeyse yanlıştır.

Aldo Leopold, Bir Kum Ülkesi Almanağı’ndan uyarlanmıştır.

Her görüşün hangi çevre etiği yaklaşımını yansıttığını yazınız ve ahlaki değerin kime ya da neye verildiğini belirtiniz.

Görüş A

Hayvanlara karşı zalim olan insan, insanlara karşı da katılaşır. Bu yüzden hayvanlara iyi davranmak insanın insana karşı ödevidir.

Kant’ın Etik Dersleri’nden uyarlanmıştır.

Görüş B

Yaşamı korumak ve geliştirmek iyidir; yaşamı yok etmek ve engellemek kötüdür. Her canlı, yaşama isteği taşıdığı için saygıyı hak eder.

Albert Schweitzer’in “yaşama saygı” ilkesinden uyarlanmıştır.

Görüş C

Bir şey, canlı ve cansız varlıkların oluşturduğu topluluğun bütünlüğünü, dengesini ve güzelliğini korumaya yöneldiğinde doğrudur; aksi yöndeyse yanlıştır.

Aldo Leopold, Bir Kum Ülkesi Almanağı’ndan uyarlanmıştır.

Bir sulak alanı kurutup tarım arazisine dönüştürme projesinin her yaklaşıma göre nasıl değerlendirilebileceğini açıklayınız.

Bir köyün çevresinde kurtların sürülere saldırması üzerine köylüler kurtların avlanmasını istemiştir. Yaban hayatı uzmanları ise kurtların yok edilmesi hâlinde yaban domuzlarının çoğalarak tarlalara daha büyük zarar verebileceğini belirtmiştir.

Bu sorunda canlı merkezci etik ile çevre merkezci etiğin farklı sonuçlara varabileceği bir noktayı açıklayınız.

Bir köyün çevresinde kurtların sürülere saldırması üzerine köylüler kurtların avlanmasını istemiştir. Yaban hayatı uzmanları ise kurtların yok edilmesi hâlinde yaban domuzlarının çoğalarak tarlalara daha büyük zarar verebileceğini belirtmiştir.

İnsan merkezci etiğin bu sorundaki güçlü ve zayıf birer yanını yazınız.

Bir öğrenci günlüğüne şunları yazmıştır: “Akşam yemeğinde ailecek aynı masadaydık ama herkes telefonuna bakıyordu. Bir konser videosunu paylaşmak için çekerken konseri dinlemeyi unuttum. Arkadaşlarımla yüzlerce mesajlaşıyorum ama son zamanlarda kendimi hiç olmadığı kadar yalnız hissediyorum.”

Günlükte teknolojiyle ilgili hangi ontolojik problemin yaşandığını belirtiniz ve bu problemi metinden iki kanıtla açıklayınız.

Bir öğrenci günlüğüne şunları yazmıştır: “Akşam yemeğinde ailecek aynı masadaydık ama herkes telefonuna bakıyordu. Bir konser videosunu paylaşmak için çekerken konseri dinlemeyi unuttum. Arkadaşlarımla yüzlerce mesajlaşıyorum ama son zamanlarda kendimi hiç olmadığı kadar yalnız hissediyorum.”

Teknolojinin zaman ve mekân algımızı nasıl değiştirdiğini günlükten ya da kendi hayatınızdan bir örnekle açıklayınız.

Görüş A

Teknoloji insanı makinelerin dizisine bağlar. İnsan, ürettiği araçların ihtiyaçlarına göre yaşamaya başlar; doğayı da kendini de yalnızca kullanılacak bir kaynak olarak görür.

Görüş B

Teknoloji insanı ağır işlerden kurtarmış, hastalıkları tedavi etmiş, bilgiye ulaşmayı kolaylaştırmıştır. Sorun teknolojide değil, onu nasıl kullandığımızdadır.

Görüşlerin teknoloji karşıtlığı mı taraftarlığı mı yansıttığını belirterek her birinin temel gerekçesini yazınız.

Görüş A

Teknoloji insanı makinelerin dizisine bağlar. İnsan, ürettiği araçların ihtiyaçlarına göre yaşamaya başlar; doğayı da kendini de yalnızca kullanılacak bir kaynak olarak görür.

Görüş B

Teknoloji insanı ağır işlerden kurtarmış, hastalıkları tedavi etmiş, bilgiye ulaşmayı kolaylaştırmıştır. Sorun teknolojide değil, onu nasıl kullandığımızdadır.

Antik Yunan’daki “tekhne” kavramını dikkate alarak Görüş B’deki “Sorun teknolojide değil, kullanımdadır.” yargısını değerlendiriniz.