Ayet 1

“Gerçekten biz, her şeyi bir ölçü ve dengede yarattık.”

Kamer suresi, 49. ayet (Kur’an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı).

Ayet 2

“(…) O, her şeyi yaratmış ve yarattığı o şeyleri bir ölçüye göre takdir etmiştir.”

Furkan suresi, 2. ayetten (Kur’an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı).

Kader ve kaza kavramlarını tanımlayınız ve ayetlerdeki “ölçü” ve “takdir” ifadeleriyle ilişkilendiriniz.

Ayet 1

“Gerçekten biz, her şeyi bir ölçü ve dengede yarattık.”

Kamer suresi, 49. ayet (Kur’an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı).
Ayet 2

“(…) O, her şeyi yaratmış ve yarattığı o şeyleri bir ölçüye göre takdir etmiştir.”

Furkan suresi, 2. ayetten (Kur’an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı).

“Sünnetullah” kavramını açıklayarak kaderle ilişkisine bir örnek veriniz.

Aşağıda bazı kişilerin kaderle ilgili sözleri verilmiştir.

I. Ders çalışmayıp sınavda başarısız olan bir öğrenci: “Kaderimde başarısız olmak varmış.”
II. Dere yatağına ev yapan biri, sel evini yıkınca: “Ne yapalım, kader.”
III. Hastalandığı hâlde doktora gitmeyen biri: “Ecelim gelmişse ilaç ne işe yarar?”
IV. Ürününü toplamak için gece gündüz çalışan bir çiftçi: “Ben elimden geleni yaptım; sonucunu Allah’a bırakıyorum.”

Yanlış kader anlayışını yansıtan sözleri belirleyerek her birindeki yanlışlığı açıklayınız.

Aşağıda bazı kişilerin kaderle ilgili sözleri verilmiştir.

I. Ders çalışmayıp sınavda başarısız olan bir öğrenci: “Kaderimde başarısız olmak varmış.”
II. Dere yatağına ev yapan biri, sel evini yıkınca: “Ne yapalım, kader.”
III. Hastalandığı hâlde doktora gitmeyen biri: “Ecelim gelmişse ilaç ne işe yarar?”
IV. Ürününü toplamak için gece gündüz çalışan bir çiftçi: “Ben elimden geleni yaptım; sonucunu Allah’a bırakıyorum.”

IV. sözü “tevekkül” kavramıyla açıklayınız ve “Deveni bağla, sonra tevekkül et.” (Tirmizî) hadisiyle ilişkilendiriniz.

Aşağıda farklı durumlar verilmiştir.

“Mükellef” kavramını açıklayarak hangi durumda kişinin davranışından dinen sorumlu (mükellef) olduğunu gerekçesiyle belirtiniz.

Aşağıda farklı durumlar verilmiştir.

Tablodan hareketle akıl, irade ve sorumluluk arasındaki ilişkiyi tek bir cümleyle ifade ediniz.

Bir öğrenci şu soruyu sormuştur: “Allah her şeyi önceden biliyorsa ben ne yaparsam yapayım O’nun bildiği gerçekleşecek. O hâlde neden yaptıklarımdan sorumlu tutuluyorum?” Öğretmeni şöyle bir örnek vermiştir: “Bir meteoroloji uzmanı, yarın yağmur yağacağını önceden doğru biçimde tahmin edebilir. Ama yağmur, uzman bildiği için yağmaz.”

Öğretmenin verdiği örnekten hareketle Allah’ın bilgisi ile insanın iradesi arasındaki ilişkiyi açıklayınız.

Bir öğrenci şu soruyu sormuştur: “Allah her şeyi önceden biliyorsa ben ne yaparsam yapayım O’nun bildiği gerçekleşecek. O hâlde neden yaptıklarımdan sorumlu tutuluyorum?” Öğretmeni şöyle bir örnek vermiştir: “Bir meteoroloji uzmanı, yarın yağmur yağacağını önceden doğru biçimde tahmin edebilir. Ama yağmur, uzman bildiği için yağmaz.”

Örneğin sınırlılığına dikkat çeken bir değerlendirme yazınız.

Ayet 1

“(…) Şüphesiz ki, bir kavim kendi durumunu değiştirmedikçe Allah onların durumunu değiştirmez. (…)”

Ra’d suresi, 11. ayetten (Kur’an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı).

Ayet 2

“İnsan için ancak çalıştığı vardır.”

Necm suresi, 39. ayet (Kur’an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı).

Ayet 3

“İnsanların kendi işledikleri (kötülükler) sebebiyle karada ve denizde bozulma ortaya çıkmıştır. Dönmeleri için Allah, yaptıklarının bazı (kötü) sonuçlarını (dünyada) onlara tattıracaktır.”

Rum suresi, 41. ayet (Kur’an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı).

Ayetlerin insan iradesine ve sorumluluğuna ilişkin ortak mesajını yazınız.

Ayet 1

“(…) Şüphesiz ki, bir kavim kendi durumunu değiştirmedikçe Allah onların durumunu değiştirmez. (…)”

Ra’d suresi, 11. ayetten (Kur’an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı).

Ayet 2

“İnsan için ancak çalıştığı vardır.”

Necm suresi, 39. ayet (Kur’an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı).

Ayet 3

“İnsanların kendi işledikleri (kötülükler) sebebiyle karada ve denizde bozulma ortaya çıkmıştır. Dönmeleri için Allah, yaptıklarının bazı (kötü) sonuçlarını (dünyada) onlara tattıracaktır.”

Rum suresi, 41. ayet (Kur’an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı).

Rum suresi 41. ayetten hareketle insanın çevreye karşı sorumluluğuna ilişkin bir çıkarım yaparak bu sorumluluğu yerine getirmeye yönelik bir davranış örneği veriniz.

“Allah, bir kimseyi ancak gücünün yettiği şeyle yükümlü kılar. Onun kazandığı iyilik kendi yararına, kötülük de kendi zararınadır. (…)”

Bakara suresi, 286. ayetten (Kur’an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı).

Bir öğrenci, yaşadığı zorluklar karşısında “Bu sorun benim gücümü aşıyor, ne yapsam boşuna.” diye düşünmekte; bir başka öğrenci ise “Yaptığım hataların sonucunu başkalarına yüklemeyi bırakmalıyım.” demektedir.

Ayetin mesajını dikkate alarak birinci öğrenciye bir tavsiyede bulununuz.

“Allah, bir kimseyi ancak gücünün yettiği şeyle yükümlü kılar. Onun kazandığı iyilik kendi yararına, kötülük de kendi zararınadır. (…)”

Bakara suresi, 286. ayetten (Kur’an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı).

Bir öğrenci, yaşadığı zorluklar karşısında “Bu sorun benim gücümü aşıyor, ne yapsam boşuna.” diye düşünmekte; bir başka öğrenci ise “Yaptığım hataların sonucunu başkalarına yüklemeyi bırakmalıyım.” demektedir.

İkinci öğrencinin düşüncesini ayetin ikinci cümlesiyle ilişkilendirerek değerlendiriniz.